Rusya gezisinden notlar: Sovyet dönemine özlem var

Kemal Can*

Rusya’ya yaptığım gezide; farklı meslek gruplarıyla ve geniş yaş aralıklarıyla Sovyetler Birliği dönemine yönelik sohbet etme fırsatı buldum. Küçük bir saha araştırması olarak da anlaşılabilecek bu ziyarette Rusya’da mevcut ekonomik koşullar ile geçmiş dönemlere bakışı arasındaki ilişkiyi anlamak ve Sovyet deneyimine yönelik değerlendirmelerini anlatmak istedim.

Soru sorma fırsatı bulduğum 30 yaş altındaki her 10 gençten 7’si Sovyetler Birliği’nde yaşamayı tercih ettiğini söyledi. Bu gençler günümüzde yaşadıkları gelecek kaygısı, düşük maaş ve iş bulma sorunlarının olmaması nedeniyle Sovyet sistemine ilgi duyduklarını anlattı. Gençler, Sovyetler döneminde ücretsiz eğitim, iş garantisinin bulunmasını ve sosyal hayatın büyük ölçüde paraya dayanmamasını önemli çekim konuları olarak ifade ettiler.

Rusya’da son iki yılda yaşanan ekonomik zorluklara karşın gençler, başvurduğu yöntemlere dair anlattılar. Konuştuğumuz gençler çevrelerindeki en az bir arkadaşının para karşılığı savaşa gitmeyi düşündüğünü anlatırlarken; bu yolu tercih etmeyenlerin bir kısım insanın da geçim sıkıntısı yüzünden ahlaki açıdan sorunlu gördükleri işlere yönelmek zorunda kaldıklarını ifade ettiler. Söz konusu durumların gençler arasında ciddi bir rahatsızlık yarattığını ifade ettiler. 

Lenin ve Stalin

Sovyetler Birliği dönemini görmüş olanların da arasında olduğu orta yaş ve üzeri kişilere de soru sorma fırsatı buldum. Gençlerle aralarındakine benzer bir eğilim olduğunu gördüm. Konuştuğum 10 kişiden 5’i yeniden Sovyetler döneminde yaşamak istediğini belirtirken, kalanları kararsız. Yeniden Sovyetlerde yaşamak isteyenler ile kararsız olanların büyük bölümü, özellikle Sovyetler ’in son dönemlerinde uygulanan politikalara eleştiride bulundular. Eleştiriler; kuruluş dönemindeki ilkelerden uzaklaşıldığını ve halkın elde ettiği kazanımların zamanla geriye götürüldüğü üzerindeydi. Ayrıca bu kişilerin 8’i Lenin ve Stalin dönemlerinde yaşamak istediklerini söylerken; sohbetimizde Rusya halklarının erken dönem Sovyet dönemine güçlü bir özlem duyduğu hissediliyordu. 

İşsizlik özlemi artırıyor

Öte yandan, Rusya’da yaşayan eski Sovyet ülkelerinin vatandaşlarıyla da konuştum. 10 kadar kişiyle yaptığımız sohbette; konuştuklarımın tamamı kendi ülkelerinin Sovyetler Birliği’ne yeniden bağlı olmayı tercih edeceğini ifade ettiler. Bu kişiler genellikle Kafkasya ve Orta Asya kökenli olup, kendi ülkelerinde iş bulamadıklarını ve ekonomik zorluklar yaşadıkları için şartların bir nebze daha iyi olduğunu düşündükleri Rusya’ya çalışmaya geldiklerini söylediler. Ancak burada da ağır çalışma koşulları, düşük ücretler ve güvencesiz bir yaşamla karşı karşıya kaldıklarını dile getiren bu kişiler; sık sık denetimlere maruz kaldıklarını ve ayrımcılık yaşadıklarını da anlattılar. Bir Kırgızistan vatandaşı bu durumu şu sözlerle özetledi: “Sovyetler döneminde, tüm halkların eşit haklara ve ücretlere sahip olduğunu büyüklerimizden sürekli duyardık. Bugün ise hem kendi ülkemizde hem de Rusya’da durum ne yazık ki çok farklı.”

* Metal İşçisi

(Haber Merkezi)