Afrika’da 100 bin yıllık insan kalıntıları: Üç farklı ölüm hikâyesi

Etiyopya’nın Afar Rift bölgesinde yürütülen arkeolojik kazılar, yaklaşık 100 bin yıl önce yaşamış insanlara dair dikkat çekici bulguları ortaya çıkardı. Halibee arkeolojik alanında bulunan taş aletler, hayvan kemikleri ve üç kısmi insan iskeleti, erken Homo sapiens yaşamına ışık tutuyor.

Açık hava yerleşimi dikkat çekiyor

Araştırmalar, bölgenin modern insanlar Avrasya’ya yayılmadan önce tekrar tekrar ziyaret edilen kaynak açısından zengin bir yaşam alanı olduğunu gösteriyor. Açık hava yerleşimi olması nedeniyle Halibee, mağara yerleşimlerinden farklı olarak daha “anlık yaşam kesitleri” sunuyor.

Kazı ekibine göre bölge, dönemsel sel taşkınlarıyla hızla örtülen tortular sayesinde geçmişteki insan faaliyetlerini daha net şekilde korudu.

Taş aletler ve hayvan kalıntıları birlikte bulundu

Kazılarda binlerce taş alet ve çok sayıda hayvan kalıntısı ortaya çıkarıldı. Buluntular arasında maymunlar, antiloplar, kuşlar, sürüngenler, kemirgenler ve büyük yırtıcılar yer alıyor.

Taş aletlerin büyük kısmının yerel bazalttan yapıldığı, küçük bir bölümünün ise uzak kaynaklı obsidyenden elde edildiği belirlendi. Bu durum, erken dönem insanlarının sınırlı da olsa hammadde hareketliliği veya temas ağına sahip olabileceğine işaret ediyor.

Üç insan iskeleti: üç farklı ölüm hikâyesi

En dikkat çekici bulgu ise üç farklı bireye ait insan kalıntıları oldu. Araştırmacılara göre bu kalıntılar, ölüm sonrası süreçlere dair çok farklı senaryolar sunuyor.

İlk bireyin kalıntıları, ölüm sonrası hızlı şekilde gömülmüş olabileceğini gösteriyor. İskeletin büyük ölçüde bütün ve eklemli halde korunmuş olması, kısa sürede üzerinin örtüldüğüne işaret ediyor.

İkinci bireyden ise yalnızca bir azı dişi ve yanmış kemik parçaları bulundu. Bu durumun doğal yangın mı yoksa insan etkisi mi olduğu kesin olarak belirlenemedi.

Üçüncü birey ise daha sert bir tabloyu ortaya koyuyor. Kemiklerde yırtıcı hayvanlara ait ısırık izleri, kırıklar ve parçalanma belirtileri tespit edildi. Bu bulgular, ölüm sonrası vücudun hayvanlar tarafından parçalanmış olabileceğini gösteriyor.

İnsan ve doğa iç içe bir yaşam

Araştırmacılar, Halibee bölgesinin o dönemde hem insanlar hem de çok sayıda hayvan türü için ortak bir yaşam alanı olduğunu belirtiyor. Ancak kemiklerde kesim ya da kasaplık izlerine rastlanmaması, insanların hayvanları işleyip işlemediğine dair net bir tablo sunmuyor.

Bilim dünyası için önemli bir kayıt alanı

Uzmanlara göre Halibee, açık hava yerleşimlerinde nadiren görülen yüksek koruma düzeyi sayesinde erken insan davranışlarını anlamada kritik bir kaynak niteliği taşıyor.

Araştırmacılar, bölgedeki tortu katmanlarının gelecekte yapılacak yeni keşiflerle daha da anlam kazanacağını ve erken insan yaşamına dair daha ayrıntılı bir tablo ortaya koyacağını belirtiyor.

Çalışma, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı.