Hatay’da ASM’ler su altında: 'Kalıcı bina istiyoruz'

Hatay- Deprem bölgesinde birinci basamak sağlık hizmetlerinin kalıcı binalara taşınamaması tartışma konusu olmaya devam ediyor. Hatay’ın Samandağ ilçesinde Aile Sağlığı Merkezlerinin (ASM) hala konteynerlerde hizmet vermesi yurttaşların tepkisini çekiyor. Güney Kültür ve Ekoloji ile Samandağ Ekoloji Grubu’ndan Mevlüd Oruç, konteynerlerden yağmurla birlikte akan su görüntülerini paylaşarak sağlık hizmetinin verilemez duruma geldiğine dikkat çekti.

TTB ve SES’in raporuna göre depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen Hatay’da 68 Aile Sağlığı Merkezi hâlâ açılamadı; yaklaşık 100 ASM’de 280 birim konteynerlerde hizmet veriyor. Hekim ve sağlık çalışanı eksikliği nedeniyle yaklaşık 60 bin kişi birinci basamak hizmete erişemiyor. Konteynerlerde soğuk zincir, elektrik kesintisi, hijyen ve güvenlik sorunları yaşanırken, kalıcı ve depreme dayanıklı ASM binalarının hala yapılmadığı belirtiliyor. Raporda, acil olarak kalıcı yapılar, personel istihdamı ve altyapı iyileştirmesi çağrısı yapılıyor.

“Yağmurda su akan konteynerlerde sağlık hizmeti veriliyor”

Muayene olmak için gittiği Samandağ 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezi’nin yağmurla birlikte su içinde kalan görüntülerini de paylaşan Mevlüt Oruç yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı, “Bugün kendi sağlık sorunlarım nedeniyle Aile Sağlığı Merkezi’ne gitmek zorunda kaldım. T.C. Hatay ili Samandağ ilçesi 1 No’lu Aile Sağlığı Merkezi’nde hala konteynerlerde hizmet veriliyor. Bütün resmi kurumlar binalara yerleşti ama halk sağlığını doğrudan ilgilendiren sağlık hizmetleri hala konteynerlerde. Hastalar, hemşireler, doktorlar; iğneler, ilaçlar ve tahliller yağmurda damı akan konteynerlerde. İçerisi su içinde. Bilgisayarlar, yazıcılar, masalar ıslanmasın diye sağa sola çekiliyor. Bu ortamda sağlığım bozulur endişesiyle muayene olmadan geri döndüm.”

Her alanda bina yapmakla övünen iktidarın aile sağlığı merkezi binaları yapamıyor olmasına tepki gösteren Oruç, “Toplumun sağlığından daha önemli hiçbir yatırım ve hiçbir iş olamaz. Bahane uydurup durmayın. Samandağ ilçemizde bütün halktan yana STK, demokratik kitle örgütleri, odalar, sendikalar ve kooperatifleri bu soruna duyarlı olmaya davet ediyoruz. Aile Sağlığı Merkezi binalarını acilen istiyoruz.” dedi.

280 Aile Hekimi Birimi konteynerlerde hizmet veriyor

6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen Hatay’da birinci basamak sağlık hizmetleri büyük ölçüde konteynırlarda sürdürülüyor. TTB ve SES’in üçüncü yıl raporuna göre depremde 58 Aile Sağlığı Merkezi (ASM) yıkılırken, 13 ASM daha güvensiz olduğu gerekçesiyle sonradan yıkıldı. Toplam 68 ASM hizmet dışı kalırken, 100’e yakın ASM’de 280 aile hekimliği birimi halen konteynırlarda çalışıyor. 21 aile hekimliği biriminde hiç doktor bulunmuyor. Bu durum yaklaşık 60 bin kişinin birinci basamak sağlık hizmetine erişemediği anlamına geliyor. Ayrıca 29 birimde ebe, hemşire ya da sağlık memuru görev yapmıyor.

Konteynırlarda yazın sıcaklık 65-70 dereceye çıkarken, kışın sıfırın altına düşüyor. Elektrik kesintilerinin 36 saati bulabildiği bu ortamda aşıların soğuk zincirinin korunması neredeyse imkânsız hale geliyor. Sağlık çalışanları, mahremiyet, hijyen ve güvenlik sorunlarıyla birlikte hizmet vermeye çalışıyor.

2024 yılında konteynır ASM’lerin kapatılması ve ödeneklerinin kesilmesi gündeme gelmişti; ancak meslek örgütlerinin mücadelesiyle bu girişim geri çekildi. Buna karşın kalıcı ve depreme dayanıklı ASM binaları hâlâ yapılmadı.

Deprem enkazları ve yoğun inşaat faaliyetleri nedeniyle asbest ve toz maruziyeti solunum yolu hastalıklarını artırırken, işçi sağlığı ve güvenliği kurallarının uygulanmadığı, kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu bir tablo gözleniyor. Çocuklarda beslenme yetersizliği ve malnütrisyon riski de ciddi boyutlara ulaşmış durumda.

Raporda, Hatay’da birinci basamak sağlık hizmetlerinin ancak kalıcı, depreme dayanıklı ASM binaları, yeterli personel ve kesintisiz altyapı ile sağlıklı biçimde yürütülebileceği vurgulanıyor. Sağlık emekçileri için barınma ve ekonomik destek paketlerinin oluşturulması, boş hekimlik birimlerinin ivedilikle doldurulması gerektiği belirtiliyor.