TPAO’nun tarım arazisine acele kamulaştırma talebi yargıdan döndü: Mülkiyet hakkı belirsizliğe terk edilemez

Diyarbakır’ın Çınar ilçesi Kubacık (Beşpınar) Mahallesi’nde bulunan 23 bin metrekarelik tarım arazisi için Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından başlatılan “acele kamulaştırma” süreci yargı engeline takıldı. TPAO, kamulaştırma işlemini 1978 yılında çıkarılan ve petrol işlemlerinde “müstaceliyet” (acelelik) öngören genel bir Bakanlar Kurulu kararına dayandırdı.

Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Başkanı Avukat Ahmet İnan’ın açtığı davada talebi inceleyen Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi, mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla ve yasayla sınırlanabileceğini hatırlatarak “Acele kamulaştırma yetkisi Cumhurbaşkanı’na (eski sistemde Bakanlar Kurulu) aittir. 48 yıl önceki genel bir kararla bu yetkinin ucu açık şekilde idareye devredilmesi, mülkiyet hakkını belirsizliğe itmektedir” tespitinde bulundu. Mahkeme, acelelik halinin her somut olay ve proje için ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini, uygulama açısından süreklilik arz eden genel düzenlemelerin acele kamulaştırma için dayanak olamayacağını vurguladı.

“Büyük Ova” korumasındaki arazide petrol ısrarı

Kararın bir diğer önemli noktası ise arazinin niteliği oldu. Mahkeme, söz konusu taşınmazın “Büyük Ova Koruma Alanı” (Bismil Ovası) içerisinde kaldığını tespit etti. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu gereğince; bu alanlarda tarım dışı kullanım için Tarım ve Orman Bakanlığından alınmış bir izin veya ortaklaşa bir kamu yararı kararı bulunmadığına dikkat çekildi.

“Tarım arazisi amaç dışı kullanılamaz”

İdare mahkemesi hem acelelik usulünün yanlış işletilmesi hem de tarım arazisinin korunması gerekliliği nedeniyle işlemin iptaline karar verdi. Kararda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun benzer yöndeki emsal kararlarına da atıf yapıldı. Karara karşı 15 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yolunun açık olduğu belirtildi.