DEM Parti'li Aslan, Dumlu cezaevini sordu: 24 saat hücre, yenilmeyecek yemek, temizlik yaptı diye ceza

Dumlu 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda kalan ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsüne uygulanan tecrit, çıplak arama ve hak ihlallerini iddialarını DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan Meclis gündemine taşıdı. Sait Öztürk’ün., 15 Aralık 2025 tarihinden itibaren havalandırmaya çıkarılmadığını, günün 24 saatini hücrede geçirdiğini ve 2 Şubat 2026 tarihinde ise aile görüşü gerçekleştirdiğini, öncesinde aile üyelerine çıplak arama dayatıldığını iddialarını Adalet Bakanı Akın Gürlek’e sordu. Uysal Aslan aynı zamanda TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanlığına araştırma önergesi verdi.

“İddialar doğru mu?”

DEM Partili Nevroz Uysal Aslan’ın Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle verdiği sorular şu şekilde:

1. Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda bulunan Sait Öztürk’ün 15 Aralık 2025 tarihinden itibaren havalandırmaya çıkarılmadığı ve günün 24 saatini hücrede geçirmek zorunda bırakıldığı doğru mudur?
2. Bu husus doğru ise, söz konusu uygulama hangi tarihte, kim tarafından, hangi somut gerekçeyle ve hangi mevzuat hükmüne dayanılarak başlatılmıştır?
3. Sait Öztürk’ün havalandırmaya çıkarılmamasına ilişkin alınmış yazılı bir idari karar, disiplin kararı, güvenlik tedbiri kararı veya kurul kararı bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu kararın tarih ve sayısı nedir?
4. Havalandırmaya çıkarılmama uygulaması kaç gün sürmüştür ya da halen sürmekte midir? Bu süre boyunca mahpusun açık havaya erişimi fiilen tamamen ortadan kaldırılmış mıdır?
5. Bir mahpusun uzun süre boyunca açık havaya çıkarılmamasının fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerindeki etkileri bakımından herhangi bir hekim değerlendirmesi, psikososyal servis incelemesi veya sağlık birimi raporu düzenlenmiş midir?
6. Sait Öztürk’ün havalandırmaya çıkarılmaması nedeniyle yaptığı başvuru, dilekçe, şikâyet veya infaz hâkimliğine müracaat bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu başvurulara hangi gerekçelerle nasıl cevap verilmiştir?
7. Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son bir yıl içerisinde havalandırmaya çıkarılmama, açık havaya erişimin kısıtlanması veya hücrede uzun süre tutulma uygulamasına maruz bırakılan mahpus sayısı kaçtır?
8. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların aile görüşleri öncesinde aile üyelerine çıplak arama dayatıldığı iddiası doğru mudur?
9. Aile görüşüne gelen kişilere yönelik çıplak arama, hangi koşullarda, kimin kararıyla uygulanmaktadır?
10. 2 Şubat 2026 tarihinde Sait Öztürk’ün aile görüşü öncesinde aile bireylerine çıplak arama dayatıldığı doğru ise, bu işlem hangi görevli veya görevliler tarafından, hangi tutanakla ve hangi somut güvenlik gerekçesiyle gerçekleştirilmek istenmiştir?
11. Söz konusu arama işlemi bakımından alternatif ve daha az müdahaleci arama yöntemlerinin uygulanması neden tercih edilmemiştir?
12. Aile bireylerine dayatıldığı belirtilen bu uygulama nedeniyle görüş hakkının fiilen engellenmesi, aile hayatına saygı hakkı ile mahpusun dış dünya ile bağını koruma yükümlülüğü bakımından Bakanlıkça nasıl değerlendirilmektedir?
13. Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son bir yıl içinde ziyaretçi veya aile bireyleri bakımından çıplak arama uygulandığına ilişkin kaç işlem tesis edilmiştir?
14. Ziyaretçi aramalarına ilişkin tüm işlemler tutanak altına alınmakta mıdır? 2 Şubat 2026 tarihli aile görüşüne ilişkin kamera kaydı, giriş-çıkış kaydı, arama tutanağı ve görevli personel kayıtları mevcut mudur?
15. Sait Öztürk’ün aile görüşü öncesinde aile bireylerine çıplak arama dayatıldığı ve kendisinin uzun süre havalandırmaya çıkarılmadığı yönündeki beyanları hakkında Bakanlık tarafından herhangi bir idari inceleme veya soruşturma başlatılmış mıdır?
16. Başlatılmamış ise, mahpusun açık havaya erişiminin uzun süreli biçimde ortadan kaldırıldığı ve aile görüşü öncesinde aile bireylerine onur kırıcı arama dayatıldığı yönündeki bu ağır iddialar karşısında neden resen inceleme yapılmamıştır?
17. Bakanlığınız, yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında mahpusların açık havaya erişim hakkının, aile görüşü hakkının ve ziyaretçilerin insan onuruna uygun muamele görme hakkının ihlal edilmemesi için hangi denetim mekanizmalarını işletmektedir?
18. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, AİHM içtihadı ve insan onuruna uygun infaz ilkeleri çerçevesinde, açık havaya erişimin uzun süre engellenmesi ile çıplak arama dayatmasının hak ihlali doğurmaması için ceza infaz kurumlarına gönderilmiş özel bir talimat, genelge ya da uygulama standardı bulunmakta mıdır?
19. Bakanlığınız, Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu özelinde bu iddiaların tüm yönleriyle araştırılması, sorumluların tespiti ve benzer ihlallerin önlenmesi amacıyla derhal bir denetim gerçekleştirecek midir?

“Yemekler sağlıksız, tüketilmeyecek düzeyde”

Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na ilişkin kendilerine ulaşan bilgilerin, bu kurumdaki mahpusların sosyal bağların koparılmasını, itiraz mekanizmalarının cezalandırılmasını ve gündelik yaşamın ağırlaştırılmasını hedeflediğini söyleyen Uysal Aslan, TBMM İnsan Hakları Komisyonuna verdiği önergede, “Edindiğimiz bilgi ve belgeler ile tarafımıza ulaşan mahpus başvurularındaki aktarımlara göre; mahpusların birbirinden kopuk, iletişime kapalı alanlarda tutulmaları tecrit ve izolasyon derinleştirilmekte; kurum yönetimiyle yapılan görüşmelerde mahpuslara, sanki mahkemede savunma veriyorlarmış gibi ayakta bekleme dayatılmaktadır. Bu dayatma, infaz ilişkisinin ötesinde, mahpusu iradesizleştirmeyi ve aşağılamayı hedefleyen bir idari tutum olarak ortaya çıkmaktadır. Yine kurum idaresince kitaplara sansür uygulandığı; düşünsel ve kültürel erişimin keyfi biçimde sınırlandığı; mahpuslara son kullanma tarihi geçmiş süt verildiği; yemeklerin aşırı kötü, sağlıksız ve tüketilemeyecek düzeyde olduğu; bunun da yalnızca ihmal değil, yıldırma işlevi gören bir muamele biçimine dönüştüğü aktarılmaktadır” dedi.

“Hijyen çabası bile cezalandırma aracına dönüştürülmektedir”

Uysal Aslan, “Mahpusların bir kısmının kaldığı odaların güneş görmediği, odaların bulunduğu koridorların pislik içinde olduğu, odalara tuvalet sularının aktığı, duvar boyalarının döküldüğü, yoğun rutubet bulunduğu, pencerelerde tel engeller nedeniyle hava ve ışık dolaşımının daha da kısıtlandığı, havalandırmaların yetersiz olduğu bildirilmektedir. Üstelik mahpusların odalarını temizlemesi dahi disiplin soruşturmasına konu edilmekte; böylece en temel hijyen çabası bile cezalandırma aracına dönüştürülmektedir” şeklinde konuştu.

Aynı kurumda bulunan ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü Sait Öztürk’ün, 15 Aralık 2025 tarihinden itibaren havalandırmaya çıkarılmadığı söyleyen Uysal Aslan, “Bu nedenle günün 24 saatini hücrede geçirmek zorunda bırakıldığı; ayrıca 2 Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirilen aile görüşü öncesinde aile bireylerine çıplak arama dayatıldığı da tarafımıza bildirilmiştir. Açık havaya erişimin bu derece uzun süreyle ortadan kaldırılması ile aile görüşünün onur kırıcı arama dayatması yoluyla baskı altına alınması hem mahpusun hem de aile bireylerinin hakları bakımından ağır sonuçlar doğurmaktadır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazına ilişkin rejimde dahi hükümlüye günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınmaktadır. Yine kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde günde en az bir saat açık havada gezinme olanağı verilmesi gerekmektedir; hücreye koyma cezasında dahi açık havaya çıkma hakkı saklıdır. Bu nedenle açık havaya erişimin haftalar boyunca tümden ortadan kaldırılması, infaz rejiminin sınırlarını aşan ve ayrıca incelenmesi gereken ağır bir müdahaledir” ifadelerine yer verdi.

“İddialar araştırılsın”

Uysal Aslan Tutuklu ve Hükümlü Hakları Alt Komisyonu aracılığıyla aşağıdaki uygulamaların yürütülmesini talep etti.

• Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu hakkında derhal inceleme başlatılması ve bu kapsamda inceleme ziyareti gerçekleştirilmesi,
• Sait Öztürk’ün 15 Aralık 2025 tarihinden itibaren havalandırmaya çıkarılmadığı döneme ilişkin tüm havalandırma çizelgeleri, oda çıkış kayıtları, kamera kayıtları, disiplin kararları, sağlık birimi kayıtları ve psikososyal servis belgelerinin istenmesi,
• 2 Şubat 2026 tarihli aile görüşüne ilişkin ziyaretçi giriş-çıkış kayıtları, arama tutanakları, kamera kayıtları, görevli personel listeleri ve varsa şikayet/itiraz dilekçelerinin temin edilmesi,
• Aileleri şehir dışında bulunan mahpuslara ilişkin son bir yılın görüş gün ve saat planlamalarının, bu planlamanın hangi ölçütlere göre yapıldığının ve ailelere ne şekilde bildirildiğinin incelenmesi,
• Kitaplara yönelik sansür uygulamalarına dair son bir yılda alınan eğitim kurulu/idare kararlarının, sakıncalı görülen yayın listelerinin ve ret gerekçelerinin istenmesi,
• Mahpuslara son kullanma tarihi geçmiş süt verildiği ve yemeklerin kötü olduğu yönündeki beyanlar bakımından, son bir yıla ait iaşe alım kayıtları, teslim-tesellüm tutanakları, son kullanma tarihi kontrolleri, numune kayıtları, yemekhane denetim raporları ve varsa şikayet tutanaklarının incelenmesi,
• Odalara tuvalet sularının aktığı, rutubet, boya dökülmesi, güneş görmeme ve yetersiz havalandırma bulunduğu yönündeki beyanlar bakımından bakım-onarım kayıtları, teknik raporlar, sağlık ve hijyen denetim tutanakları ile kurumun fiziki koşullarını gösteren belgelerin istenmesi,
• Mahpusların odalarını temizledikleri için dahi disiplin soruşturmasına maruz bırakıldıkları yönündeki beyanlar bakımından, son bir yıl içinde açılmış tüm disiplin soruşturmalarının konu, tarih ve sonuçlarıyla birlikte incelenmesi,
• Mahpusların şikayet, dilekçe ve protesto haklarını kullanmaları nedeniyle kötü muameleye veya disiplin yaptırımlarına maruz bırakılıp bırakılmadığının tespiti amacıyla, ilgili başvuru ve dilekçelerin akıbetinin araştırılması,
• Komisyon tarafından yapılacak inceleme sonucunda tespit edilen hak ihlalleri bakımından sorumlular hakkında idari ve adli süreçlerin işletilmesi için ilgili mercilere bildirimde bulunulması,
• İnceleme süresince mahpusların şikayetleri nedeniyle yeni bir baskı, kötü muamele veya disiplin yaptırımıyla karşılaşmaması için acil koruyucu tedbirlerin ilgili kurumlara bildirilmesi,
• Başvuru konusu hususların ve benzer ihlallerin önlenmesi amacıyla genel tavsiye ve denetim mekanizmalarının işletilmesi.