Ekmeğe zam, faize devam!

Türkiye’de milyonlarca hanenin temel gıda maddesi olan ekmek fiyatlarına birçok ilde zam yapılmasıyla 200 gram ekmeğin fiyatı 17.5 liraya yükseldi. Türkiye Fırıncılar Federasyonu Başkanı Halil İbrahim Balcı’nın “Ekmekte zam kaçınılmaz oldu” sözleriyle duyurduğu bu gelişme, asgari ücretli ve dar gelirli yurttaşların geçim sıkıntısını daha da derinleştirdi. İktidarın yılın ilk iki ayında ranta ve faize ödediği tutar yüzde 111.5 artışla 640.1 milyar TL’ye fırladı. Ekmek fiyatlarındaki bu son zam ve devasa faiz ödemeleri karşılaştırıldığında, bütçenin “sermaye ve rant” odaklı karakteri ile faturanın nasıl halka kesildiği ortaya çıkıyor.

Asgari ücretli zamla birlikte 233 ekmek kaybetti

Açlık sınırının altında yaşam mücadelesi veren ve net 28 bin 75.5 TL olan asgari ücretle geçinmeye çalışan bir işçinin alım gücü, ekmeğe gelen zamla birlikte bir darbe daha aldı. Zammın ardından 200 gramlık ekmeğin fiyatının 15 liradan 17.5 liraya çıkması, asgari ücretlinin sofrasından her ay 233 ekmeği çaldı.

Zam öncesi 15 liralık fiyatla maaşının tamamıyla 1871 adet ekmek alabilen asgari ücretli, yeni fiyatla (17.5 TL) ancak 1604 adet ekmek alabiliyor.

Faize ödenen parayla tüm hanelerin 1.5 yıllık ekmek ihtiyacı karşılanırdı

2026 yılının ilk iki ayında bütçeden faize tam 640.1 milyar TL ödendi. Bu devasa tutar, eğer halkın temel gıdası olan ekmeğin fiyatını sübvanse etmek için kullanılsaydı ve ekmek zam öncesi fiyatı olan 15 liradan satılsaydı, tam 42 milyar 673 milyon adet ekmek alınabilirdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 26 milyon hane bulunuyor. Bir hanenin günlük ortalama 3 ekmek tükettiği varsayıldığında, 26 milyon hanenin günlük ekmek tüketimi 78 milyon adedi buluyor. Bu hanelerin aylık tüketimi 2 milyar 340 milyon adet, yıllık tüketimi ise yaklaşık 28 milyar 80 milyon adet ekmeğe denk geliyor.

Hükümetin sadece ocak ve şubat aylarında faizcilere aktardığı 640,1 milyar TL ile alınan 42.6 milyar adet ekmek, Türkiye’deki 26 milyon hanenin tam 547 günlük, yani yaklaşık 1.5 yıllık ekmek ihtiyacını zamsız fiyattan karşılamaya yetiyordu.

Vergi yükü emekçide, destekler sermayeye

Yılın ilk iki ayında gelir vergisi kaleminde 558.5 milyar TL tahsil edilirken, bunun büyük çoğunluğunu kaynağında kesilen vergilerle işçi ve memurlar ödedi. Şirket kârlarından alınan kurumlar vergisi tahsilatı ise iki ayda 390 milyar TL’de kaldı. Yani emeğiyle geçinenler, sermayeye göre yüzde 43 daha fazla doğrudan vergi ödedi.

Sermayeye ve faize milyarlarca lira akıtılırken; tarımsal destekleme ödemeleri geçen yılın şubat ayına göre 12.3 milyar TL’den 156 milyon TL’ye düşerek neredeyse sıfırlandı. Eğitime 1.2 milyar TL, sağlığa ise yalnızca 230 milyon TL transfer ayrıldı. Halkın cebinden çıkan vergiler ranta akarken, sofradaki ekmek ise her geçen gün küçülmeye devam ediyor.