DEM Partili Konukçu: Varto'daki JES projesi durdurulmalı

Muş’un Varto ilçesine bağlı Çallıdere köyü sınırları içerisinde halkın tüm itirazlarına rağmen yapılması planlanan jeotermal enerji santrali (JES) projesini DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu Meclis gündemine taşıdı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yayınlanması istemiyle soru önergesi veren konukçu, “Çallıdere köyü sınırları içerisinde; yerel halkın katılımı sağlanmadan ve bilimsel bütünlük ilkesi gözetilmeden hayata geçirilmesi planlanan JES projesi, bölge halkının iradesine rağmen dayatılmaktadır” ifadelerine yer verdi.

Projenin toplanm 16 köyü etkileyeceğini vurgulayan Konukçu, “Bu proje; tarımsal üretim, su kaynakları ve ekolojik dengenin yanı sıra kültürel ve inanç merkezlerimize de ciddi zararlar verme riski taşımaktadır. Halkın itirazlarına rağmen sürdürülmek istenen bu projeye ilişkin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından yanıtlanması istemiyle vermiş olduğum soru önergesi ekte yer almaktadır” dedi.

“Kontrolsüz proje telafisi mümkün olmayan zararlara yol açacak”

Anayasa’nın 56. Maddesi ile, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu açıkça hüküm altına alındığını hatırlatan DEM Partili Konukçu, “Buna karşın bugün Türkiye’nin birçok bölgesinde olduğu gibi Muş’un Varto ilçesinde de bu hak sistematik biçimde ihlal edilmektedir. Kontrolsüz biçimde yürütülen jeotermal sondaj faaliyetlerinin yer altı sularına, tarıma, doğaya ve insan sağlığına verdiği geri dönüşü mümkün olmayan zararlar; rant politikaları uğruna görmezden gelinmektedir” dedi.

“JES’e karşı mücadele meşru ve hukuki”

Konukçu, “ÇED Gerekli Değildir kararlarının yaygınlaştırılması; iktidarın halk sağlığını ve doğal yaşamı yok sayan enerji politikalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmakta; JES projelerine verilen izinlerin ve açılan ihalelerin hukuka aykırılığına işaret etmektedir. Bu durum aynı zamanda yurttaşların JES projelerine karşı yürüttüğü mücadelenin meşru ve hukuki olduğunu açıkça ortaya koymaktadır” ifadelerine yer verdi.

ABD Merkezli şirkete “ÇED Gerekli Değildir” kararı verildi

Toplam 16 köyü etkileyecek projenin halkın karşı çıkmasına rağmen dayatıldığını vurgulayan Konukçu, ABD merkezli IGNIS firması tarafından yürütülen proje kapsamında 10 adet sondaj kuyusu açılmasının planlandığını ve proje için “ÇED Gerekli Değildir” kararı verildiğini söyledi.

“Tarım ve hayvancılığı tehdit ediyor”

Yerel halkın katılımı sağlanmadan, demokratik süreçler işletilmeden ve bilimsel bütünlük ilkesi gözetilmeden projenin hayata geçirilmek istenmesine dikkat çeken Konukçu, “Bu proje; bölgenin temel geçim kaynağı olan tarım ve hayvancılığı tehdit etmektedir. Varto halkı, bu projenin bölgenin ekonomik ve toplumsal yaşamını tahrip edeceğini belirterek Newroz alanlarından da itirazını sürdürerek “Bu topraklar bize miras, geleceğe emanettir” diyerek doğasını, suyunu ve yaşam alanlarını savunmaktadır. Varto ilçesi, 1946 ve 1966 depremleriyle ağır yıkımlar yaşamış, aktif fay hatları üzerinde bulunan yüksek riskli bir bölgedir. Bilim insanları; jeotermal faaliyetlerin özellikle yüksek basınçlı akışkan enjeksiyonu yoluyla sismik hareketliliği tetikleyebileceği, yeraltı sularını kirletebileceği ve tarım alanlarını çoraklaştırabileceği yönünde açık uyarılarda bulunmaktadır. Buna rağmen proje için “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilmesi; ÇED mevzuatının bütünlük ilkesinin ihlal edildiğini ve projelerin parçalara ayrılarak denetimden kaçırıldığını göstermektedir” ifadelerine yer verdi.

“Deprem riski dikkate alındı mı?”

Konukçu, Bakan Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği önergede şu soruları yöneltti:

1. Muş Varto Çallıdere JES projesi için alınan “ÇED Gerekli Değildir” kararı hangi bilimsel kriterlere, raporlara ve verilere dayanmaktadır? Projenin 16 köyü ve geniş bir tarım havzasını etkileyecek kapsamı dikkate alındığında neden bütüncül bir ÇED süreci işletilmemiştir? Projenin parçalara bölünerek ÇED yükümlülüğünden kaçınılması hukuka uygun mudur?
2. Varto’nun aktif fay hatları üzerinde bulunduğu ve geçmişte yıkıcı depremler yaşadığı biliniyorken; jeotermal faaliyetlerin sismik riski artırabileceğine yönelik bilimsel uyarılar dikkate alınmış mıdır? Bu konuda bağımsız risk analizleri yapılmış mıdır?
3. Proje kapsamında kaç hektar tarım arazisi, mera alanı, su kaynağı ve hayvancılık faaliyeti olumsuz etkilenecektir? Bölgenin tarımsal üretim kapasitesinin korunmasına yönelik bir planlama var mıdır?
4. 16 köyü doğrudan etkileyecek bu projede halkın açık iradesi neden yok sayılmaktadır? Halkın rızası olmadan yürütülen projeler hangi demokratik ilkeye dayandırılmaktadır?
5. Ekoloji mücadelesi yürüten yurttaşlara yönelik kolluk müdahaleleri ve şiddet iddiaları hakkında Bakanlığınızca herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?
6. IGNIS firması ile yapılan sözleşmelerin kapsamı nedir? Bu projeden hangi şirketler ve aktörler ekonomik kazanç sağlamaktadır?
7. Bölgenin tarım ve hayvancılık potansiyelinin korunması yerine enerji şirketlerine tahsis edilmesi hangi kamu yararı gerekçesiyle açıklanmaktadır?
8. JES faaliyetleri sonucu toprağa, havaya ve yer altı/yer üstü sularına karışan zararlı maddelere ilişkin ölçümler yapılmış mıdır? Yapılmış ise sonuçlar nelerdir?
9. JES projeleri için “Sağlık Etki Değerlendirmesi” raporu zorunluluğu getirilmesine yönelik bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
10. Jeotermal faaliyetlerde kullanılan reenjeksiyon yönteminin sismik hareketliliği tetiklediğine dair bilimsel bulgular doğrultusunda, bu bölgelerde depremsellik izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılmakta mıdır?
11. Köylülerin ve yerel halkın açık itirazına rağmen sürdürülen bu projenin durdurulması ve sürecin bilimsel, şeffaf ve demokratik esaslara göre yeniden değerlendirilmesi yönünde bir adım atılacak mıdır?