AB’nin Ukrayna’ya mali yardımına Macaristan vetosu: Orban iç siyasete oynuyor

Köln —  Belçika'nın başkenti Brüksel'de perşembe günü başlayan ve bu sabah sona eren Avrupa Birliği (AB) zirvesinde Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovakya Başbakanı Robet Fico, AB’nin Ukrayna’ya yapmayı planladığı 90 milyar avroluk mali yardımı veto etti. Her iki ülke de Rusya’dan petrol sevkiyatını sağlayan Drujba hattının Ukrayna tarafından işlemez hale getirilmesini gerekçe gösterdiler.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, zirve öncesi her iki ülkenin vetosunu aşmak adına Drujba hattının onarılması için gerekli mali yardımı sağlayacaklarını açıklamışlardı. Buna rağmen Fico ve Orban, mali yardımı veto etti. Yardımların bir bölümünün 1 Nisan’da verilmesi öngörülüyordu.

AB’nin planlanan mali yardımı yapmaması durumunda Ukrayna’nın savaşı yürütmesinin zor olacağı şimdiden dile getirilmeye başlandı. Bu nedene önümüzdeki dönemde özellikle Macaristan’a yoğun bir baskının yapılması planlanıyor. Bunların başında ise Macaristan’ın AB’den aldığı yardımları kesmek bulunuyor.

Orban iç siyasete oynuyor

Slovakya ile birlikte ihtiyaç duyduğu petrolü savaşa rağmen Rusya’dan almaya devam eden Macaristan, Ukrayna savaşı konusunda Rusya’yı gözeten tutumunu hep sürdürdü. Daha önce AB’nin aldığı kararlarda vetonun aşılması için Orban’ın toplantılara katılamaması yönünde bir formül bulunmuştu. Oy birliği böyle sağlanabilmişti. Ancak Orban bu kez aynı formüle yanaşmadı. Macaristan’da 12 Nisan’da yapılacak seçimler öncesinde veto kartını oynayan Orban, iç siyasette puan toplamanın hesabını yapıyor. Seçim öncesinde yapılan kamuoyu yoklamaları, Orban’ın bu sefer seçimleri kaybedeceğini gösteriyor. Ancak son çıkışıyla birlikte oylarını artırabileceği tahmin ediliyor.

16 yıldır iktidarda olan Orban’ı bu kez muhafazakar rakibi Peter Magyar zorlamış görünüyor. Magyar, “Ya şimdi ya da asla” sloganıyla daha fazla insanı sokağa çıkarırken, Orban’ın partisi Fidesz’in bu kez seçimleri kaybedebileceği beklentisi Avrupa’da bir hayli yüksek. Magyar, Orban’a göre AB’yi gözeten söylemler kullanıyor.

Seçim kampanyasının merkezine Ukrayna savaşının Macaristan’daki etkisini koyan Orban, Fidesz’in afişlerine Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy’i yerleştirdi. İçeride yaşanan ekonomik daralma ve hayat pahalılığı asıl olarak Ukrayna savaşına bağlanıyor. Bu nedenle AB’nin yardımlarını veto etmeyi de seçim gününe kadar iç politikada etkili bir şekilde kullanmayı amaçlıyor.

AB, Orban'a karşı ne yapabilir?

AB ülkeleri veto kararından sonra Orban’a karşı sert açıklamalarda bulundu. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, vetoyu “Ağır bir sadakatsizlik eylemi” olarak nitelendirdi. AB’nin bu durumu kabul etmeyeceğini de ifade eden Merz, Macaristan’a verilen AB yardımlarının gözden geçirebileceğini söyledi.

AB, Macaristan'ın vetosuna rağmen Ukrayna'ya taahhüt edilen 90 milyar avroluk krediyi ödemenin yollarını arıyor. AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, zirvenin ardından, "Bir şekilde bunu gerçekleştireceğiz" dedi. Ancak nasıl olacağı konusunda somut bir çözüm önermedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da "Anlaşma anlaşmadır, sözümüzü tutmalıyız. Ve kimse Avrupa Konseyini şantajla sindiremez" dedi.

Orban ise Macar gazetecilere yaptığı açıklamada, “İşleyişte küçük bir aksaklık yaşandı. Ancak hukuki durum tamamen açık, buna hakkımız var" dedi. Orban, ocak ayı sonunda gerçekleştirilen füze saldırısında hasar gören Drujba boru hattından petrol gelene kadar vetoyu kaldırmayacağını ifade etti.