Bayram geldi çattı ama tadı damakta değil: Kalabalık var, alım gücü yok

Diyarbakır’ın en işlek yerlerinden biri olan Sur’daki Gazi Caddesi, bayram alışverişi umuduyla köylerden, çevre ilçelerden gelen binlerce kişiyle dolup taşıyor. Çocuklara bayramlık, eve şeker, çikolata ve tatlı telaşının olması gereken bu günlerde, çarşıdaki hareketlilik ne yazık ki bir refah göstergesi değil, uygun fiyat arayışının bir sonucu olarak öne çıkıyor.

Emeklinin acı tebessümü: Maaş harca harca bitmiyor

Bayramın en önemli sembolü olan şeker ve çikolata dükkanlarının önü tıklım tıklım. Kimi poşetlerini doldururken, kimi sadece tezgahtaki fiyat etiketlerini süzmekle yetiniyor. Satışlardan memnun görünen çalışanların aksine, tezgahın önünde duran bir emekli, halini acı bir ironiyle özetliyor: “Emeklinin ücreti o kadar çok ki harca harca bitmiyor! Ne alacağımı şaşırıyorum valla.”

Şaka yollu başladığı sözlerini, henüz hiçbir şey alamadığını ve maaşının temel ihtiyaçlara dahi yetmediğini belirterek noktalayan emekli, yanındaki arkadaşını gösterip “Bak o dolduruyor, çünkü o patron” diyerek gülümsemiş olsa da bayramın eski tadının kalmadığını vurgulamaktan geri durmuyor.

Esnaf dertli: 300 liralık pantolonu bile alan yok

Gıda tezgahlarında bir nebze de olsa dönen çarklar, kıyafet dükkanlarında durma noktasına gelmiş. Esnaf, artan maliyetler ve düşen alım gücü kıskacında. Bir esnaf yaşadığı hayal kırıklığını şu sözlerle ifade ediyor: “Kalabalık çok ama satış yok. 300-400 liraya pantolon satıyoruz, yine de alan yok. İnsanlar en uygununu bulmaya çalışıyor, cepte para olmayınca en uygunu bile lüks kalıyor. Her geçen yıl daha kötüye gidiyoruz.”

Eşiyle birlikte uygun fiyatlı kıyafet bakan bir kadın ise durumu kanıksamış bir tavırla, “Cevabını bildiğiniz soruları soruyorsunuz, halimiz ortada. Uygun olanı alabilmek için buradayız ama o da yok” diyor.

Gramaj hesabı ve ‘şükür’ tartışması

Gıda sektörü, bayramın olmazsa olmazı olduğu için diğer kalemlere göre biraz daha hareketli. Diyarbakır çöreği için baharat satan bir genç son beş gündür satışların fena olmadığını söylese de tezgahın önündeki manzara farklı bir tablo çiziyor. Pos bıyıklı yaşlı bir adam, telefonun ucundaki eşine fiyat bildirirken, bir yandan da genç esnafla gramaj üzerinden pazarlık yapıyor.

Sokaktaki ekonomik tablo, seyyar satıcılar arasında da farklı yorumlara neden oluyor. Bir seyyar çorapçı, “İnsanların cebinde para var ki geliyorlar, şükretmek lazım” diyerek lüks arabalardan bahsederken, yanındaki arkadaşı bu duruma sert bir itirazda bulunuyor: “Asgari ücretli burada, zengin olan AVM’ye gider. Her gün zam geliyor, benim cebime giren bir şey yok.” Şükretmek gerektiğini savunan esnaf ise sohbet derinleştikçe asıl mesleğinin sıvacılık olduğunu, inşaat işi olmayınca mecburen işportaya çıktığını itiraf ediyor.

‘Bayram bakmakla geçiyor’

Ellerinde poşet olmadan dükkanları süzerek yürüyen iki kadın, günlerdir sadece baktıklarını söylüyor: “Alacak güç yok ki bakmakla yetiniyoruz. Bayram bir araya gelmenin bahanesiydi, o bile kalmadı artık.”

Seyyar bir saatçinin önünde çocuklarına hediye alıp almama arasında tereddüt yaşayan bir aile ise ekonomik krizin en somut özeti gibi duruyor. Dört çocuklu anne, “Dün bu saati beğendi, alalım mı diye düşündük durduk. Geçinmek bu kadar zorken bayrama dair bir şey yapamıyoruz, sadece bakıp geçiyoruz” derken, eşi başı önünde “Geçinemiyoruz” diyerek onu onaylıyor.

Tekstil işçisinin bayram hesabı: Nasıl hasarsız atlatırız?

Vardiya çıkışında görüştüğümüz tekstil işçileri için bayram coşkusu yerini “nasıl hasarsız atlatırız” hesabına bırakmış. Yüksek enflasyon ve eriyen ücretler nedeniyle bayram alışverişinin bir lüks haline geldiğini belirten işçiler, “Artık şeker, çikolata alınmıyor. Evde tatlı yapılması, yeni kıyafetler... Bunlar eskide kaldı. Biz sadece günü kurtarmaya çalışıyoruz, ne hazırlık yapılıyor onu bile bilmiyoruz” diyor. Bir başka işçinin ise sitemi daha kısa ve net: “Bayram bizim neyimize? Bayram yapacak hal mi kaldı?”