Mahpus Adem Oktay’ın tahliyesinin ertelenmesi Meclis'in gündeminde: Cezalandırma rejimine dönüştürüldü

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan Karabük T Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan Adem Oktay hakkında, İdare ve Gözlem Kurulu kararıyla infazın yeniden 9 ay uzatılması ve koşullu salıverilme hakkının ertelenmesine ilişkin olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na başvuruda bulundu.

Söz konusu uygulamanın koşullu salıverilme hakkının idari kurullar eliyle belirsiz, keyfi ve süreklileştirilen bir cezalandırma rejimine dönüştürüldüğünü belirten Uysal Aslan Adem Oktay dosyasının ve dayanak belgelerinin incelenmesini, Karabük T Tipi Cezaevi’ne acil ziyaret gerçekleştirilmesini, infaz uzatmalarına yol açan kurul pratiğinin bütünlüklü biçimde ele alınmasını ve İdare ve Gözlem Kurullarına ilişkin yapısal bir çalışma başlatılmasını talep etti

“‘İyi hâl’ değerlendirmesi ideolojik sadakat testine çevrilmektedir”

Adem Oktay hakkında ilk tahliye erteleme kararının Temmuz 2023 tarihinde verildiğine işaret eden Uysal Aslan “İdare ve Gözlem Kurulları, kanunun öngördüğü sınırlı değerlendirme yetkisini aşarak kendilerini açıkça mahkeme yerine koymaktadır. Kurul, nesnel verileri yerine; düşüncesi, siyasal kimliği, pişmanlık gösterip göstermediği ya da varsayımsal risk değerlendirmeleri esas alınmaktadır. Böylece “iyi hâl” değerlendirmesi, hukuki bir denetim olmaktan çıkarılıp ideolojik sadakat testine çevrilmektedir” dedi.

“Koşullu salıverme hakkı işkenceye çeviriliyor”

Bu uygulamanın, koşullu salıverilme hakkını fiilen ortadan kaldırdığını vurgulayan Uysal Aslan. “‘Yeniden değerlendirme’ denilen şey gerçekte yeni bir gözlem değil, mahkeme kararı olmaksızın özgürlüğün uzatılmasıdır. Bir mahpusun cezasını tamamlamasına rağmen idari kurullar eliyle aylar ve yıllar boyunca aynı gerekçelere dayanarak cezaevinde tutulması, hukuken kabul edilemez bir özgürlük gaspıdır. Daha açık ifade etmek gerekirse, İdare ve Gözlem Kurullarının hukuksuzca kendini mahkeme yerine koyarak koşullu salıverme hakkını işkenceye çevirdiği bir rejimle karşı karşıyayız” diye belirtti

“Sistematik infaz hukuksuzluğunun yeni bir örneği”

Adem Oktay dosyasının münferit değil, sistematik bir infaz hukuksuzluğunun yeni bir örneği olduğuna işaret eden Uysal Aslan şunları söyledi; “3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu’nun 4’üncü maddesi uyarınca Komisyonunuz, Türkiye’nin insan hakları uygulamalarının Anayasa’ya, kanunlara ve taraf olunan uluslararası sözleşmelere uygunluğunu incelemek ve bu konuda iyileştirme önermekle görevlidir. Bu görev, bugün artık yalnızca tek tek dosyalara bakmayı değil; infaz uzatmalarını mümkün kılan mevzuat ve kurul pratiğini bütünlüklü biçimde ele almayı zorunlu kılmaktadır. Öte yandan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda da infaz mevzuatının AİHM ve AYM içtihatları doğrultusunda yeniden gözden geçirilmesi, koşullu salıverilme şartları ile infaz sürelerinin daha adil ve eşitlikçi bir yaklaşımla ele alınması ve cezaevi idare ve gözlem kurullarının yapısı ile karar süreçlerinin uygulamadaki aksaklıklar tespit edilerek gözden geçirilmesi gerektiği açıkça ifade edilmektedir. Meclis bünyesinde hazırlanmış bu tespitler ortadayken, Adem Oktay dosyası Komisyonunuz açısından artık ertelenemez bir hal almıştır. “

Uysal Aslan Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’ndan şu taleplerde bulundu

• Adem Oktay hakkında bugün verilen 9 aylık infaz uzatma kararının, kurul tutanaklarının, değerlendirme formlarının, psiko-sosyal servis raporlarının ve tüm dayanak belgelerin ivedilikle istenerek incelenmesini,
• Karabük T Tipi Kapalı Cezaevi’nde infaz uzatma uygulamalarını yerinde incelemek üzere Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonu’nun acilen ziyaret gerçekleştirmesini,
• Adem Oktay başta olmak üzere Karabük T Tipi Cezaevi’nde koşullu salıverilme hakkı engellenen mahpuslar yönünden kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ihlallerine karşı derhal girişimde bulunulmasını,
• 5275 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ile Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik’in ve bu düzenlemeler çerçevesinde işleyen İdare ve Gözlem Kurulları pratiğinin Anayasa’ya, AİHS’e ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere uygunluğu konusunda özel bir çalışma başlatılmasını,
• İnfaz uzatmalarına ilişkin yapısal sorunu ele alan, koşullu salıverme hakkını güvence altına alan ve İdare ve Gözlem Kurullarının yetki, yapı, ölçüt ve karar süreçlerini hukuk devleti ilkesi çerçevesinde yeniden düzenlemeyi hedefleyen kapsamlı bir Komisyon çalışması ve raporu hazırlanmasını,
• Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda yer verilen “infaza ilişkin düzenlemeler” ve “idare ve gözlem kurullarının yapısı ile karar süreçlerinin gözden geçirilmesi” yönündeki önerilerin somut yasal ve kurumsal adımlara dönüştürülmesi için Komisyonunuzun inisiyatif almasını,
• Konunun ağırlığı ve süreklilik kazanan hak ihlalleri nedeniyle İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinin infaz uzatmaları ve İdare ve Gözlem Kurulları gündemiyle acil toplantıya çağrılmasını, talep ederim