‘AKP çiftçinin sermayesini eritiyor’

Tarım üreticilerinin gelir düzeyini artırmak ve üretimi kayıt altına almak amacıyla verilen doğrudan gelir desteği (DGD), 2025 yılı için dekara 244 TL, 2026 yılı için ise dekara 310 TL olarak belirlenmişti. Hükümetin mart ayında tarımsal destek ödemelerine başlaması beklenirken uygulamaya yönelik eleştiriler de artıyor.

CHP İzmir İl Başkan Yardımcısı ve Ziraat Yüksek Mühendisi Dr. Tevfik Türk, AKP iktidarının tarım politikalarının Türkiye’nin gıda güvenliğini ve çiftçinin geleceğini “vade oyununa” dönüştürdüğünü söyledi.

Destek ödemelerinin gecikmesini eleştiren Türk, “Geciken destek, destek olmaktan çıkar; çiftçinin cebinden alınan bir kaynağa dönüşür. 2024 sonbaharında mazotun 45 TL olduğu koşullara göre belirlenen destek, 2026 martında mazot 67 TL’ye yaklaşmışken ödendiğinde gerçek anlamını yitirir. Bu, destek değil üreticinin emeğine el konulmasıdır” ifadelerini kullandı.

‘Mazottaki artış desteği eritiyor’

Türk, destek sisteminin çiftçi aleyhine işleyen bir mekanizmaya dönüştüğünü savunarak şu değerlendirmede bulundu:

“Çiftçi 2024 sonbaharında tarlasını sürmek için traktörüne 45.23 TL’den mazot koydu. Ürünü yetiştirdiğinde, 2025 haziranındaki hasat döneminde mazot 50.66 TL’ye çıkmıştı. Bugün, yani 2026 martında mazot 66.67 TL seviyesinde. 2024 maliyetlerine göre belirlenen destek, mazot fiyatının yüzde 47 arttığı bu koşullarda çiftçiye gerçek bir katkı sunmuyor.”

‘Çiftçi enflasyona karşı korunmuyor’

Türk’e göre desteklerin gecikmesi, üreticiyi enflasyon karşısında savunmasız bırakıyor. Türk, “Bu durum fiilen bir sermaye transferine dönüşüyor. Çiftçiye ‘2024’te üret, desteğini 2025’te açıklayalım ama 2026’da ödeyelim’ deniyor. Bu da paranın değerinin ciddi biçimde erimesi anlamına geliyor” dedi.

‘İki yıllık gecikme yönetim zafiyetidir’

2024’te ekilen ürünün desteğinin 2026 bütçesinden ödenmesinin tarım ekonomisi açısından yanlış bir yaklaşım olduğunu belirten Türk, şunları söyledi:

“Çiftçi 2025 yılında tarlasını ekebilmek için daha pahalı mazot kullanırken, hâlâ bir önceki yılın desteğini bekliyor. Bu tablo üreticiyi banka kredilerine mahkum ediyor.”

‘Revizyon yapılmaması kabul edilemez’

Enflasyonun yüksek seyrettiği bir ortamda destek miktarlarının güncellenmemesini eleştiren Türk, “Çiftçi artan girdi maliyetlerini kendi imkanlarıyla karşılamak zorunda kalıyor. Oysa 2024 koşullarına göre belirlenen destek, 2026’da neredeyse sadece traktörün kontağını çevirmeye yetecek düzeye düşüyor” dedi.

Türk, desteklerin zamanında ödenmemesi nedeniyle üreticinin banka kredilerine yöneldiğini belirterek, “Devletten alacağını zamanında tahsil edemeyen çiftçi ya traktörünü rehin bırakıyor ya da yüksek faizli kredilere başvuruyor. Üreticinin cebine girmesi gereken can suyu, geciktirildiği her gün başka kesimlere aktarılmış oluyor” diye konuştu.