Çevre Bakanlığı izin verdi, İzBB seyretti: Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi çamur doldu

İzmir-Foça açıklarında avlanan balıkçıların ağlarından çıkan çamurların, İzmir Körfezi’nde yapılan temizlik çalışmaları sırasında bırakılan çamurlar olduğu iddiası, kamu kurumlarını karşı karşıya getirdi. Körfez dip taramasından çıkan çamurun Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇK) olan Foça açıklarına dökülmesi birçok soru işaretlerini beraberinde getirdi.

İzmir Körfezi tarama faaliyetlerinden çıkan dip malzemesini taşıyan ALKOR2 ve ALKOR3 gemileri, 1. Etap Körfez Tarama çalışmaları kapsamında faaliyet yürüten DGN Denizcilik firmasına ait.

Firma: Sözleşmedeki yere bırakıyoruz

İhaleyi almış olan firma, çamuru sözleşmedeki yere bıraktığını savunurken, sözleşmesinin Mayıs ayında bittiği ifade edilen firmanın bugüne kadar hâlâ çalışmaya nasıl devam ettiği sorusu da gündeme geldi. Uzmanlar, sözleşmedeki yerlerin ikisinin de (Foça ve Karaburun) bu iş için uygun olmadığını ısrarla belirtiyorlar.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı konu hakkında açıklama yapmadığı gibi kendi içinde de konuşma yasağı getirdi. Konuyla ilgili çelişkili iddialar ortaya atılırken, dökümün E-3 bölgesi dışına yapıldığı ileri sürüldü.

İZSU: Sürekli olarak izleniyor

Konuyla ilgili açıklama yapan İZSU, Körfez tarama faaliyetlerinde çıkarılan dip malzemesinin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uygunluk belgesi verilen Foça açıklarındaki E-3 döküm noktasına bırakıldığını açıkladı. İZSU, gemilerin döküm faaliyetlerinin hem İZSU hem de ilgili kurumlar tarafından sürekli olarak izlendiğini belirtirken, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın AIS gemi takip sistemi üzerinden yapılan kontrollerde, söz konusu gemilerin döküm işlemlerini Bakanlık tarafından belirlenen E-3 koordinatları içinde gerçekleştirdiği tespit edilmiştir” denildi.

ÖÇK Bölgesine nasıl izin verildi

1999 yılında Karaburun Yarımadası, Ildır Körfezi denizel ve adaları, 1992 yılında da Foça; doğal ve tarihi zenginliklerinin korunması amacıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edildi.

Biyolojik çeşitliliği, doğal kaynakları ve kültürel değerleri korumak amacıyla devlet tarafından özel olarak koruma statüsüne alınan ÖÇK bölgesi, aynı zamanda ulusal veya uluslararası öneme sahip kara, su veya deniz alanlarını kapsıyor. Bu alanlarda yapılaşma kısıtlanarak çevre kirliliği ve ekolojik bozulmanın önlenmesi amaçlanıyor.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın, ÖÇK Bölgesi olan Foça’ya nasıl izin verdiği bilinmezliğini korurken Körfez ve Gediz kirliliğiyle mücadele ettiğini belirten İZSU’nun da ÖÇK Bölgesi olan Foça’ya, dip atıklarının atılmasına nasıl göz yumduğunu gösteriyor.

Bakanlık yetkili

Çevre Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetim Genel Müdürlüğü’nün 20 Şubat 2020 tarihli Dip Taraması ve Boşaltım Faaliyetleri Uygulama ve Yetki Devri Genelgesi, dip tarama malzemesinin çevresel yönetimi kapsamında denize boşaltım yöntemlerini, boşaltım alanlarını, ekotoksikolojik analiz yöntemlerini ve İdareye sunulması gereken izleme ve ekolojik rapor formatlarını kapsıyor.

Yine yönetmeliğe göre başvurunun uygun görülmesi halinde, 50.000 m³ ve üzerinde olan dip tarama faaliyeti için Bakanlıkça Ek-2A, 50.000 m³ altında olan tüm dip tarama faaliyeti için ise İI Müdürlüğünce Ek-2B'de yer alan Uygunluk Belgesi düzenleme yetkisi vermiş. Genelgeye göre denetim yetkisi Sahil Güvenlik Komutanlığı, Bölge Müdürlüğü bağlısı Gemi/Bot Komutanlıklarına devredildi.

İki kanal projesi yapılacaktı

İzmir Körfezindeki sirkülasyonu artırmak için iki adet kanal yapılması gündeme gelmişti. İmzalanan protokole göre sirkülasyon kanalını İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Limanı navigasyon kanalını da TCDD yapacaktı. Bu iki kanalın yapılmasından sonra toplam çıkacak malzeme miktarı 100 milyon m³ civarında çıkacak olan malzemeler Çiğli açıklarında yapılacak iki yapay adaya doldurulması planlanmıştı.

Bakanlıktan iki farklı uygulama

İzmit körfezinde yapılan tarama miktarı 4 milyon m3 olan projenin büyük kısmını Çevre Bakanlığı tarafından karşılanıyor. İzmit körfezinde çıkarılan miktar İzmir körfezine göre oldukça az olduğundan dolayı çıkan malzemeyi karada bertaraf mümkünken, İzmir Büyükşehir Belediyesi yetkilileri yapılacak sirkülasyon kanalı için yapay adalar hem ekolojik hem de ekonomik olarak bir zorunluluk olduğunu ifade ediliyorlar.

Bakanlık imar planlarını iptal etti

ÇED ve imar planı süreçleri tamamlanan projeyi, Çevre Bakanlığı imar planlarını geçtiğimiz hafta içinde iptal etti. İzmir büyükşehir belediyesinin elinde körfezden çıkan malzemeleri atabileceği sadece ÖÇK Bölgesi olan Foça açıkları kaldığı ifade ediliyor. Dip taramasından çıkan bu dip çamurları ise Karaburun ve Foça özel çevre koruma alanına yakın bir bölgeye boşaltıldığı hem Bakanlık hem de Belediye kurumları tarafından beyan ediliyor.

Körfez dip taraması yapılan çamur dökümünde cevaplanması gereken sorular;

• Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÖÇK Bölgesine dip atık atılmasına nasıl izin verdi?
• Sözleşmesi süresi geçen Mayıs ayında sona eren firma bu faaliyetini nasıl sürdürüyor?
• Çevre Bakanlığı, İzmit Projesinin maliyetinin tamamını karşılarken, İzmir’deki projeyi neden iptal etti?
• Foça ve Karaburun Yarımadası ÖÇK Bölgelerine verilen “dip atık” izinlerinin ekosistem ve biyolojik çeşitliliğe etkisi hesaplanmadı mı?
• Dip Taraması ve Boşaltım Faaliyetleri Uygulama ve Yetki Devri Genelgesi doğrultusunda, denetim yetkisi olan Sahil Güvenlik hangi işlemleri uygulamıştır.
• İzmir Büyükşehir Belediyesi kurumu olan İZSU, ÖÇK Bölgesine dip çamuru atmakla ilgili herhangi bir karşı işlem yapmış mıdır?