Amerikalar'ın utancı: Trump'ın Latin Amerika zirvesinde neler oldu?

Hilary Goodfriend*
Jacobin.com

Hafta sonu Donald Trump, Latin Amerika ve Karayipler’den sağcı liderleri Miami’deki golf tesisinde “Amerika Kalkanı/Shield of Americas” zirvesi için bir araya getirdi. ABD’nin bölgedeki askeri saldırganlığının yeniden tırmanmasıyla birlikte, toplantı ABD’nin emirlerine boyun eğmeye istekli, cesaretlenen bir gerici bloğu ortaya koydu.

Zirve, Trump Golf Club’da on iki devlet başkanını bir araya getirdi. Arjantin’den Javier Milei, Ekvador’dan Daniel Noboa, El Salvador’dan Nayib Bukele ve Şili’nin yeni seçilen başkanı José Antonio Kast; Bolivya, Paraguay, Panama, Honduras, Kosta Rika, Guyana ve Dominik Cumhuriyeti’nin muhafazakar başkanları ile Trinidad ve Tobago başbakanına katıldı. Miami’deki kulüp ortamı sadece tipik bir beceriksizlik örneği olmakla kalmadı, aynı zamanda Ekonomi ve Politika Araştırmaları Merkezi’nin (CEPR) de belirttiği gibi, Trump’ın özel şirketine fon aktarmanın bir yolu oldu.

“Kartel karşıtı askeri koalisyon”

On yedi Latin Amerika ülkesi, Trump’ın “Amerika Kartel Karşıtı Koalisyon” adlı yeni girişimine imza attı. Bu girişim, “güvenliğimize ve medeniyetimize yönelik bu tehditleri ortadan kaldırmak” için suç örgütlerine karşı askeri harekat başlatmayı vaat ediyor. Koalisyonun birçok üyesinin organize suç operasyonlarına karışmış olması, bu konuda bir engel teşkil etmiyor. Sonuçta, bu yönetim, uyuşturucu kaçakçılığı suçundan ABD’de kırk yıl hapis cezasına çarptırılan eski Honduras Cumhurbaşkanı Juan Orlando Hernández’i affettikten sonra, aynı gerekçeyle Venezuela’nın görevdeki cumhurbaşkanını kaçırdı.

Uygun uyuşturucu kaçakçılarını destekleme isteği, uzun süredir iki partinin (ABD’deki Demokratlar ve Cumhuriyetçiler) ortak bölge politikası olmuştur. Kokain ticaretinin, 1980’ler boyunca Orta Amerika’da CIA’nın gizli kontra tedarik ağının merkezinde yer aldığı biliniyordu ve ABD, Sinaloa Karteli lehine uyuşturucu savaşı yürüten Felipe Calderón’un (2006-12) Meksika hükümetine milyonlarca dolarlık uyuşturucu ile mücadele desteği sağladı. Soğuk Savaş ve “terörle savaş” gibi, “uyuşturucu ile savaş” da bölgenin ABD’nin ekonomi ve güvenlik rejimlerine tabi bir şekilde entegrasyonu için bir çerçeve oluşturuyor.

Trump’ın liderleri aşağılama ritüeli

Trump, her zamanki gibi zirvenin bir aşağılama ve küçük düşürme ritüeli olmasını sağladı. İkili görüşmeler vaat ettikten sonra, ABD başkanının her bir devlet başkanıyla yüz yüze görüşmesi, el sıkışma ve fotoğraf çekilmeyle sınırlı kaldı. Konuklarına karşı karakteristik bir küçümseme sergileyerek, “Sizin lanet dilinizi öğrenmeyeceğim” diye espri yaptı ve El Salvador Başkanı Bukele’nin adını telaffuz ederken takıldı (“İyi bir iş çıkarıyor, benim için önemli olan tek şey bu”).

Trump, dağınık konuşmasında uyuşturucu kartellerini IŞİD’e benzetti. Bu, ABD’nin bölgedeki uyuşturucu şiddetini körükleyen rolü göz önüne alındığında oldukça uygun bir benzetmeydi. Küba’da rejim değişikliği eylemlerine atıfta bulunarak, tek taraflı ABD ablukası nedeniyle tarihi bir insani krize sürüklenen Küba’ya yönelik müdahale tehditlerinde bulundu: “Küba şu anki haliyle son günlerini yaşıyor, ancak şu anda odak noktamız İran.” Meksika da hedef tahtasındaydı ve Trump, “karteller Meksika’yı yönetiyor, buna izin veremeyiz” uyarısında bulundu.

Savunma Bakanı Pete Hegseth de Andrew Jackson’dan bir alıntıyla başlayan faşist bir konuşma yaptı ve bölgeyi “radikal narko-komünizm ve narko-tiranlığa” karşı “Tanrı’nın altında Hıristiyan uluslar” olarak bir araya getirdi. Ancak Tarihçi Greg Grandin’in “neo-faşist Pan-Amerikanizm” olarak adlandırdığı bu çağrı, büyük ölçüde performatifti. Toplanan ülkeler sadece Trump’a boyun eğme konusunda birleşmiş görünüyordu; her ülkenin ABD müdahalesine bağlılığı dışında ortak bir gündem ortaya çıkmadı.

Koalisyonun özel elçisinden Çin iması

Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun kısa açıklamasının yanı sıra, grup, yeni askeri koalisyonun özel elçisi olarak ilan edilen, yakın zamanda görevinden alınan İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) Bakanı Kristi Noem tarafından da selamlandı. Noem’in bölgeye atanması, ikinci adamı olan eski DHS bakan yardımcısı Troy Edgar’ın El Salvador’un yeni ABD büyükelçisi olarak onaylanmasıyla birlikte gerçekleşti ve bu da yönetimin Latin Amerika’daki saldırgan tutumunu bir kez daha teyit etti.

Noem toplantıda şunları söyledi: “Hedefimiz kartelleri yok etmek, halkımızı yok eden, çocuklarımızı ve torunlarımızı öldüren bu narkoteröristlerin peşine düşmek olacak. Ayrıca düşmanlarımızı da uzak tutacağız. Yaşam tarzımızı ve değerlerimizi değiştirmek isteyen, bizim yarımküremizin dışında bulunan düşmanlarımızı, yarımküremizden uzak tutmaya devam edeceğiz ve kendi aramızda ittifaklar kurmaya ve güçlerimizi birleştirmeye odaklanacağız.”

Noem’in sözleri, ABD’nin Latin Amerika’nın en büyük kredi veren ve ticaret ortağı olan Çin ile müttefiklerinin ilişkilerini zayıflatma umuduna işaret ediyordu. “Birçok işimize, teknolojimize giren ve yaşam tarzımızın farklı alanlarına sızdığını gördüğümüz bu zararlı yabancı etkileri tersine çevirmemiz gerekecek” diye konuştu.

Bu konuda ABD’nin galip gelmesi olası görünmüyor. Çin’in ticareti ve yardımı, Trump’ın en sadık destekçileri için bile kritik öneme sahip olduğunu kanıtladı ve Milei’nin Arjantin’ine temel ticaret, El Salvador’daki Bukele hükümetine ise büyük altyapı çalışmaları sağladı.

‘Sol’un endişe verici sessizliği

Ancak koordineli askeri eylemler tırmanmaya devam edecek. Karayipler’de eşi görülmemiş bir deniz gücü yığılmasının ardından başlayan Güney Mızrak Operasyonu, iç kesimlere doğru genişledi. ABD güçleri, Ekvador sınırında Kolombiya’nın silah bırakmış Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) gerillalarının muhalif bir fraksiyonunu hedef alan ortak bir bombardıman kampanyasına katıldı ve bu da bölgede büyük bir istikrarsızlık riskini beraberinde getirdi. Karayipler ve Pasifik’te hız teknelerine yönelik yasadışı ABD saldırıları devam ediyor ve bu yargısız infazların resmi ölü sayısı 150’yi aştı. Trinidad ve Tobago, lojistik destek için havaalanlarını sunarken, sınır dışı edilen göçmenler için ABD ceza kolonisi olarak hizmet veren El Salvador, ABD savaş uçaklarına ev sahipliği yapıyor.

Latin Amerika sağcıları Trump’ın yıkım kampanyası etrafında toplanırken, solun endişe verici bir şekilde sessiz kalması dikkat çekiyor. Brezilya, Meksika ve Kolombiya gibi güçlü ekonomilerde hâlâ ilerici güçler iktidarda, ancak bir zamanlar güçlü olan bölgesel entegrasyon ve iş birliği için Pembe Dalga gündemi aşınmış durumda ve ABD’nin son zamanlardaki skandal davranışlarına verilen tepki çok zayıf.

Barış, dayanışma ve kendi kaderini tayin hakkını savunmak için acil bir bölgesel diplomatik projeye ihtiyaç var. Bir denge unsuru olmadan, ABD imparatorluğunun pervasız ve kontrolsüz şiddeti sadece yarımküreyi değil, tüm gezegeni tehdit ediyor.

*Hilary Goodfriend, Meksika Ulusal Otonom Üniversitesi’nde araştırma görevlisi.

Çevirilen yazı için tıklayınız

(Dış Haberler)