Menemen Doğaköylüler TOKİ projesini yargıya taşıdı: ‘Sosyal konuta değil yerine karşıyız’

İzmir- Menemen İlçesi Doğaköy Mahallesi 101 ada 8 ve 9 parsellerde, TOKİ Başkanlığı tarafından yapılması planlanan konutlar için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verdiği, “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararı vatandaşlar tarafından yargıya taşındı. Menemen Adliyesi önünde biraraya gelen köylüler, yaptıkları açıklamada bir kere daha yaşanabilecek sorunları gündeme getirdi.

Menemen Kaymakamlığı tarafından, 4 Şubat 2026 tarihinde “ÇED Olumlu kararının kendisine tebliğ edildiğini belirten Doğaköy) Muhtarı Nevim Sevinç, “Askı süreci beklenmeden, hukuka aykırı olarak arazide çalışma başlattılar. Yöre halkı olarak yoğunlukla tarım ve hayvancılık yapıyoruz. Burada yapılmak istenen konutlarda, 20 bin 370 kişinin iskan edileceği söyleniyor. TOKİ Başkanlığı bir an önce bu projeden vazgeçmelidir” dedi.

Hayvancılık ve tarım bitme noktasına gelir

Proje alanı ve çevresindeki kırsal mahallelerde geçimlerini, mera hayvancılığı ve tarımdan sağladıklarını belirten Sevinç, “Bu bölgedeki köylerde toplam 3 bin 800 küçükbaş olmak üzere 500 büyükbaş hayvana bakıyoruz. Dumanlıdağ’da korunması gereken flora ve faunaya sahip değerli ekolojik alanlar var. Hemen yakınımızdan geçen Gediz nehri ve 2017 tarihinde Tarımsal Sit ilan edilen Gediz Büyükovası Tarım Bakanlığı tarafından korunması gereken alan ilan edildi. Projeden etkilenecek kırsal mahalle sakinleri bu alanlarda bahçe bitkileri (sebze), bağcılık, meyve ve zeytin tarımı yapıyor. Proje alanında başta Doğa Mahallesi olmak üzere Yanık ve Haykıran mahallelerinin yerli ırk küçükbaş ve büyükbaş hayvanları otlatılmaktadır. Günümüzde süt ve et üretiminde mera hayvancılığının değeri, uzmanlar tarafından dile getirilmektedir” diye konuştu.

Proje tanıtım dosyası çelişkili ve hukuka aykırı

Doğa Mahalle Muhtarından sonra 17 avukat adına söz alan Saim Akkurt, Proje Tanıtım Dosyasının çelişkili ve hukuka aykırılıklarla dolu olduğunu söyleyerek, “Endemik türlerin varlığından, yayılış alanlarından ve proje faaliyetlerinden nasıl etkileneceğinden hiç bahsedilmemiştir. ‘Çalılık’ denilerek geçiştirilen alan, aslında Akdeniz iklim kuşağının karakteristik maki ve frigana formasyonlarını barındıran, endemik türlere ev sahipliği yapan hassas bir ekosistemdir. Bern Sözleşmesi ve ulusal mevzuatımız gereği, endemik türlerin yaşam alanlarının korunması esastır. PTD'de endemik türlerin korunmasına yönelik hiçbir koruma tedbiri öngörülmemiştir. Bu durum, biyolojik çeşitliliğin korunması ilkesine aykırıdır” dedi.

Yürütmenin durdurulmasını talep ediyoruz

Proje kapsamında inşaat faaliyetlerinin hafriyat, kazı, beton dökümü başlamasıyla, Arkeolojik mirasın yok olması ve arkeolojik varlıkların tahribine neden olunacağına dikkat çeken Akkurt, “Endemik bitkiler ve orman dokusu geri döndürülemez şekilde yok olacaktır.

Verimli tarım arazisinin betonlaşarak vasfını yitirmesine, deprem ve zemin riskleri nedeniyle, ileride yaşanacak bir depremde can ve mal kaybı riskinin oluşmasına neden olacaktır. Bu zararların tazmini veya eski hale getirilmesi mümkün değildir. İşlemin açıkça hukuka aykırılığı sabit olduğundan ve kamu yararı yönünden telafisi mümkün olmayacak zararlar doğacağından dava sonuçlanıncaya kadar yürütmenin durdurulması elzemdir” dedi.

Tarım arazisi ve sit alanı

TOKİ tarafından proje alanı olarak belirlenen alanın, İzmir-Manisa 1/100.000'lik çevre düzeni planında “Tarım Arazisi” ve “Çayır-Mera” statüsünde olduğu, Tapu Kadastro kayıtlarında “Kızılçukur ormanı” ve “Çalılık” vasfında olduğu bilgisi paylaşıldı.

İzmir 2 Nolu Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 17.6.2025 tarihindeki kararıyla 1.derece Arkeolojik Sit tescilleri Proje alanı ve çevresini kapsayan alanda aynı zamanda Doğa mahallesine 700 metre, Haykıran'a 1.100 metre, Gediz nehrine 830 metre yakınlıkta olduğu belirtildi. Proje alanındaki köylerde geçimin hayvancılık ve tarımdan sağladığına dikkat çekildi.

Kurumayan gölet hukuka aykırı kurtuldu

Proje alanındaki doğal göletin hukuka aykırı biçimde kurutulduğunun altı çizilirken, içinin toprakla doldurulduğu ve göletteki balıkların yok edildiği ve mera hayvanları ile yabani hayvanların susuzluğa mahkum edildiği vurgusu yapıldı. Proje alanının, Dumanlıdağ-Gediz arasında işaretlenen Menemen Fay zonu kapsam alanında olduğunu söyleyen dava avukatları, “Bölgede geçmişten bu yana ciddi deprem kayıtları vardır. Proje dosyasında bu durum irdelenmediği gibi, parsellere ait zemin etüdünün de yapılmadığına işaret edildi.

Proje Tanıtım Dosyasında öne çıkanlar:

• MTA'nın genel diri fay haritalarına atıf yapılmış, sahaya özel paleosismolojik veriler ve fay sakınım bantları dikkate alınmamıştır.
• Diri fay hatları üzerine veya çok yakınına binlerce konutluk bir yerleşim kurmak, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'a ve şehircilik ilkelerine aykırıdır.
• Olası diri fay hatlarının proje sahası ile çakışıp çakışmadığı PTD'de irdelenmemiştir. Bu durum, projenin deprem güvenliği açısından büyük bir risk taşıdığını göstermektedir. İdare, en kötü senaryoyu dikkate almak zorundadır.
• PTD'nda, mahalle ve çevresinde yaşayan nüfusun ihtiyaçları göz önünde alınarak, çevreye uyumlu mimari yapılar yapılmasının amaçlandığı ifade edilmiştir. Oysa 713 bin 636 metrekare inşaat alanında 20 bin 370 kişinin iskan edileceği proje, 600 civarında nüfusu olan Doğa kırsal mahallesi ve yakın çevresindeki, yukarıda ayrıntılarını belirttiğimiz bir yaşamla nasıl bağdaştırılır?
• Proje aşamasında, DSİ 2. Bölge Müdürlüğü ve İZSU tarafından, proje alanındaki 5 dere nedeniyle taşkın tehlike uyarısına dair belge sunulmuştur. Böylesi büyük bir inşaat projesinin bu alanda gerçekleştirilmek istenmesi kırsal mahalleler için olduğu kadar, iskanı düşünülen TOKİ sakinleri için de büyük tehlikedir.