Gazeteci Erman Çete İran’a saldırıların etkilerini değerlendirdi: 'ABD dağılan müttefiklerini ‘zor yoluyla’ bir arada tutuyor'

Ankara – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sürerken, bölgedeki gerilim giderek tırmanıyor. Gazeteci Erman Çete, saldırıların arkasındaki stratejiyi, NATO içindeki görüş ayrılıklarını ve Türkiye’nin olası pozisyonunu değerlendirdi. Çete’ye göre İran’a yönelik hamleler yalnızca bölgesel dengeleri değil, aynı zamanda dağılma işaretleri gösteren müttefik blokunu da yeniden hizaya sokmayı hedefliyor. ABD, askeri ve siyasi baskıyla müttefiklerini savaşın parçası haline getirmeye çalışıyor.

Erman Çete, ABD’nin İran’a dönük saldırısıyla müttefiklerini hizaya sokmaya çalışmanın yanı sıra en büyük rakibi Çin’in enerji yollarını kesmeyi amaçladığını anlattı. NATO’da çatlaklar olduğuna dikkat çeken Çete, “Türkiye hamlesi NATO’nun ötesinde. Özellikle ABD’nin NATO’yu bu savaşa nasıl çekeceği, desteği nasıl sağlayacağıyla alakalı görünüyor. Çünkü net birlik sağlanamamış durumda. İngiltere yalpalıyor, Almanya ve Fransa bazen istekli görünüyor ama bazen frene basıyorlar. ‘İran’a yönelik herhangi bir saldırıya katılmayacağız’ diyorlar. ‘Ama ABD yaparsa da memnun oluruz’ gibi bir pozisyonda duruyorlar şu anda” diye konuştu.

ABD’nin bu tür savaşlarla sarsılan hegemonyasını yeniden sağlamak istediğini anlatan Çete, “Bu tür savaşlar, -Ukrayna savaşı da bu listeye dahil edilebilir- gerilediği söylenen Amerikan hegemonyasının NATO kolektifini tekrar zor yoluyla bir araya getirdiği faaliyetler ve çabalar olarak ortaya çıkıyor. Şu anda İran’a yönelik saldırıyı Ortadoğu’da Körfez ülkelerinin güvenliğini sağlama olarak gösteriyor ABD. Diğer açıdan Çin’in bölgedeki etkisini kırmak, Çin’in Avrupa’ya yönlenen koridorlarını baltalamak gibi amaçları var” dedi.

"Savaş ilerledikçe ayrım görünür olabilir"

Ancak İran’ın zayıflatılmasının Amerikan müttefiklerinin işine geldiğini söyleyen Çete, bu durumu şöyle açıkladı: “İran’ın güçten düşürülmesi, askeri kapasitesinin azaltılması, nükleer enerji ve nükleer silah elde edememesi aslında Körfez ülkeleri, İsrail ve Türkiye dahil bölgedeki Amerikan müttefiklerinin işine geliyor. NATO, İsrail ve Körfez ülkeleri bir bütün halinde desteklemiyor olsalar bile İran’ın zayıf olmasından memnunlar. Bu bağlamda NATO’nun bütün istihbarat teknolojileri şu anda ABD-İsrail koalisyonunun işgal saldırılarının hizmetine sunulmuş durumda.”

İran savaşının, “Zor oyunu bozar” diyen ABD’nin çatlakları kapatmaya yönelik bir faaliyeti olduğunu vurgulayan Çete, “Aynı zamanda savaş ilerledikçe tam tersi sonuçları da görmemiz muhtemel. ABD, hem Avrupa’da hem bölgedeki müttefikler arasında ayrımların daha da görünür hale geldiği bir süreçle de karşı karşıya kalabilir” dedi.

"İktidar ABD’den ‘daha büyük pay’ istiyor"

Çete, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Lideri Bahçeli’nin savaşı yalnızca İsrail’in ABD’yi tahrikine bağlayan açıklamalarına dair sorumuz üzerine, “İsrail, bölgedeki Amerikan müttefiklerinin kendi gündemlerini ilerletmek için kolayca kullanabildiği bir kart haline geldi” değerlendirmesinde bulundu. “Aslında ‘Sadece İsrail’in merkezinde yer aldığı bir yeni Ortadoğu tasarımı işe yaramaz’ demeye çalışıyorlar. ABD’ye ‘Bu senin de işine yaramaz, yeni ittifak sisteminde daha büyük paylar almamız lazım ki bölge daha kolay yönetilebilir hale gelsin’ gözüyle bakıyorlar. NATO içi çatlaklar Türkiye’ye bazı manevra alanları kazandırıyor” dedi.

"Kürt meselesi üzerinden provokasyon büyük olasılık"

İspanya’nın üslerini kullandırmama kararının ABD için sürpriz olduğunu söyleyen Çete, Trump yönetiminin İspanya’ya yönelik büyük bir baskı kampanyası başlattığını söyledi. Suriye’de yaşananları anımsatan Çete, “Türkiye’nin İran’a yönelik muhtemel bir müdahalesini sağlamak için özellikle Kürt meselesini kullanarak bir tür provokasyon yaratmaları büyük olasılık” dedi.

Kürt gruplar silahlandırılarak Irak üzerinden İran’a saldırılması gibi konuların gündeme gelebileceğini ifade eden Çete, “Tıpkı Suriye’de hazırladıkları Afrin, Zeytin Dalı operasyonları, Serekaniye’ye yapılan operasyonlar gibi. Bu şekilde Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığını meşrulaştıran bir pozisyon elde edilmişti. Türkiye ve iç kamuoyunu da bir tür ‘teröre karşı savaşta’ birleştirebilmişlerdi. Türkiye şimdi İran için de benzer bir provokasyon yolunda. Bu provokasyonun başında da ABD ve İsrail yer alıyor” dedi.

Çete, AKP yanlısı bazı düşünce kuruluşlarının da bu konuda bayraktarlık yaptığını ve “Türkiye’nin İran savaşına bir şekilde müdahil olması gerektiğine” dair yayınları olduğunu belirtti. “Bu bağlamda AKP ile MHP aralarında iyi polis, kötü polis iş bölümü olabilir. Ama süreç ilerledikçe bunların gerçek ayrılıklar haline gelmesi de muhtemel. Çünkü ‘Türkiye ekonomisi olası bir savaşı ne kadar kaldırabilir’ sorusu, devleti yönetenlerin kafasının bir yerinde duruyordur illaki. Türkiye’nin çok ihtiyaç duyduğu Körfez sermayesi ve onlarla birlik görünme ihtiyacı da Türkiye’yi iki arada bir derede bırakacaktır” diye ekledi.

"İran teslim alınırsa yanımızda bir ABD üssü daha kurulacak"

İran teslim alınırsa Türkiye’nin yanı başında yeni bir Amerikan üssü daha kurulacağını ifade eden Çete, “Suriye yönetiminin başına ne geldiyse İran’ın başına da bu gelir. Emperyalizm için yeni bir sıçrama tahtası. Yine kaosun egemen olduğu ve dahası kimin yöneteceğinin de belli olmadığı bir biçim” dedi.

“Venezuela modeli”nin tartışıldığını anlatan Çete, “Şu anda İran fiili olarak bir tür askeri yönetimin, savaş komitesinin elinde gibi görünüyor. Hamaney’in başında durduğu o dini yönetim, ‘Velayet-i fakih’ yönetimi şu anda İran’ı yönetiyor mu diye sorarsanız, bana yönetmiyor gibi geliyor” diye konuştu.

Çete, ABD-İsrail vasalı haline gelmesinin, İran’ın parçalanması ihtimalini artıracağı görüşünde: “O durumda İran’ın içindeki Kürtleri kışkırtmaya yönelik başka faaliyetler gündeme gelebilir. İran’ın etrafında Azerbaycan ve Türkiye gerçeği var. İran dağılma emaresi gösterirse onların nasıl tutum alacağı değişir. Bugün ‘İran’ın yanındayız’ diyen MHP başka bir şey demeye başlayabilir. Bu sebeple İran’ın Amerikan İsrail vasalı haline gelmesinin bölge açısından büyük ve olumsuz etkileri olur. Bu aynı zamanda Ortadoğu’nun Amerikan çıkarları doğrultusunda dizaynında son aşamaya gelindiğini, bundan sonra ABD’nin Ortadoğu’yu bölgedeki kendi müttefiklerine terk ederek, onların önünde merkezinde İsrail’in durduğu bir ittifak sistemiyle muhtemelen pılını pırtısını toplayıp daha Asya Pasifik, Çin odaklı bir yönelime girmesine olanak sağlar. Daha geniş, kendi işlerine yarayacak iktisadi politik coğrafya yaratma ihtiyaçlarını karşılamış olur.”