Erzincan Cezaevleri Meclis gündeminde: 'Kelepçeli muayene, geciken sevkler, uzatılan infazlar'

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan ile DEM Parti Mardin Milletvekili Salihe Aydeniz, 27 Şubat 2026 tarihinde Erzincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Erzincan Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna gerçekleştirdikleri ziyaret sonrası hazırladıkları raporu TBMM gündemine taşıdı.

Milletvekilleri, hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişiminde ciddi sorunlar yaşandığını belirterek, konuyu hem TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’na hem de İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonu’na sundu. Ayrıca Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle ayrı ayrı soru önergeleri verdi.

Kelepçeli muayene ve geciken sevk iddiaları

Ziyarette kadın ve erkek mahpuslarla yapılan görüşmelerde, revir ve hastane sevklerinin geciktiği, dış hastane randevularının aylar sonrasına verildiği ve bazı randevuların “unutulduğu” yönünde beyanlar aktarıldı.

Kadın mahpuslar, muayenelerde kelepçe uygulamasının yaygın olduğunu; bazı durumlarda doktorun kelepçenin çıkarılmasını talep etmesine rağmen güvenlik görevlilerinin buna izin vermediğini, bazı durumlarda ise hekimlerin bizzat kelepçeli muayeneyi dayattığını ifade etti. Bir mahpusun, kol ağrısı nedeniyle yapılacak tetkikte kelepçeli muayeneyi kabul etmediği için tedavi edilmeden geri gönderildiği belirtildi.

Göğüs bölgesinde kist tespit edilen bir kadın mahpusun ileri tetkik yapılmadığını, son dönemde kitlenin büyüdüğünü ve ciddi kilo kaybı yaşadığını aktardığı; aile öyküsünde meme kanseri bulunmasına rağmen randevusunun öne çekilmediği ifade edildi. Kronik kalp hastası bir başka mahpus ise ilaçlı tomografiye alerjisi olduğunu belirtmesine rağmen alternatif tanı yöntemi sunulmadığını öne sürdü.

Erkek mahpuslar da benzer biçimde kronik hastalıkların düzenli izlenmediğini, diş tedavilerinin geciktiğini ve sağlık durumlarına uygun beslenme sağlanmadığını dile getirdi.

“İnfaz uzatmaları ve izolasyon” vurgusu

Milletvekillerinin başvurusunda, infaz kurulu değerlendirmelerinde “pişmanlık” beyanının fiilen belirleyici ölçüt haline geldiği ve bu gerekçeyle bazı mahpusların infazlarının 6 ay ya da birden fazla kez uzatıldığı iddialarına da yer verildi.

Yüksek güvenlikli bölümde süreli hapis cezası bulunan mahpusların ağırlaştırılmış müebbet infaz rejimine benzer koşullarda tutulduğu, tekli odalarda sınırlı sosyal etkinlik imkanıyla izolasyon koşullarının ağırlaştığı ifade edildi.

Kültürel haklar ve arama uygulamaları

Başvurularda, oda aramalarında eşyaların dağıtıldığı, fotoğraflara el konulup daha sonra iade edildiği, Kürtçe yazılı materyallerin “inceleme” gerekçesiyle uzun süre verilmediği ve mektupların karalandığı yönündeki iddialar da yer aldı. Hastane sevkleri sırasında arama gerekçesiyle kötü muameleye varan uygulamalar olduğu belirtildi.

Komisyonlara yerinde inceleme çağrısı

Milletvekilleri, Erzincan Ceza İnfaz Kurumlarında sağlık sevk talepleri, kronik hastalık kayıtları, disiplin cezaları, infaz uzatma kararları ve arama uygulamalarına ilişkin verilerin ilgili kurumlardan istenmesini talep etti. Ayrıca Komisyonların yerinde inceleme yaparak mahpuslarla doğrudan görüşmesi gerektiğini belirtti.

Sağlık Bakanlığına yöneltilen sorularda; sevk süreleri, kronik hastaların takibi, kelepçeli muayene iddiaları, hasta hakları başvuruları ve sağlık personeline yönelik şikayetlerin akıbeti soruldu. Adalet Bakanlığına yöneltilen sorularda ise infaz uzatma kararlarının ölçütleri, hücre cezaları, arama uygulamaları ve kültürel materyallere yönelik müdahalelerin dayanakları hakkında bilgi istendi.

Milletvekilleri, mahpusların yaşam ve sağlık hakkının devletin doğrudan yükümlülüğü olduğunu vurgulayarak, iddiaların bağımsız ve yerinde denetim yoluyla araştırılması gerektiğini belirtti.