Balçova’da 8 Mart’ta doğru: ‘Örgütlü mücadelenin gücü’ tartışıldı

“…hep tarih kitaplarını okurken, tarih yazan insanların neler hissettiğini merak ederdim. İşte sen bunu bana anlatacaksın Rita. Çünkü şu an tarih yazıyorsun."

İzmir'de Ekmek ve Gül Narlıdere–Balçova Kadın Dayanışma Grubu ile 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü kapsamında kadın emeğinin öne çıktığı “Made in Dagenham” filmini izledik.

Türkçeye gayet yerinde çevrilen “Kadının Fendi” filmi kabaca 1968 yılında Ford’un İngiltere’deki Dagenham fabrikasında çalışan kadınların maruz kaldığı vasıfsız işçi muamelesine karşı ayaklanmasını, erkeklerle eşit ücret talebiyle çıktıkları grev ve yürüttükleri mücadele sonucunda kademeli olarak eşit ücret almaya hak kazanma hikayelerini anlatırken esas mesaj bunların çok daha ötesinde.

Dikiş makinelerinin başında oturup saatlerce araba koltuklarına kılıf diken Ford işçisi kadınlarla empati kurmamak elde değil. Zira 1968 İngiltere’si ne yazık ki 2026 Türkiye’sinden çok da uzak ve ayrıksı değil. Kadınların toplu grev ilan edip fabrikayı terk ettikleri sahnede izleyenlerin yüzündeki umutlu gülümseme bile bunu kanıtlar nitelikte.

‘Ayrıcalık değil hakkımızı istiyoruz’

Ford’da üretimin erkek işçiler tarafından defalarca durdurulduğu, fakat aynı zorluklarla daha düşük ücretlerle çalışan, türlü sıkıntıya rağmen gülümseyen ve gülümseten kadın işçilerin ise hiç greve çıkmadıkları gerçeği “biz neden eşit ücret almıyoruz ki” sorusunu uyandırdı.

Öte yandan cinsiyet rollerine de göz kırpan film yalnızca çalışma hayatında değil özel hayatta da bizlere dayatılan gerçekleri gösterdi. Kumar oynamamayı, şiddet uygulamamayı, karısını aldatmamayı, eve ekmek getirmeyi eşine sanki bir lütufmuşçasına sunan Eddie ve onun gibileri her gün evimizde, işyerimizde karşımıza çıkarken birçok kadının beklentisini de türlü manipülasyonlara maruz kalarak düşürmeleri korkunç bir gerçek.

Eşit işe eşit ücret hâlâ güncel bir problem

Sen, ben, o, Rita, Connie ve diğerleri… “Eşit işe eşit ücret” mücadelesi hepimiz için hala güncel bir problem. Tam da bu sebepten bizim de Rita gibi “mücadele etmeyi ne zaman bıraktık” diye haykırmamız gerekiyor.

Etkinlikte genç kadınlar söyleşinin sonunda söz alarak 8 Mart’ın öneminden bahsettiler: “Aslında Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nün kökeni, anlatılanların aksine tek bir olaydan değil, çok uzun bir sınıf mücadelesinden geliyor. Her şey 20. yüzyılın başında, Amerikalı sosyalist kadınların 1908 ve 1909’da hem oy hakkı hem de ekonomik eşitlik için başlattığı ‘Ulusal Kadın Günleri’ne kadar uzanıyor. Ama bugünün 8 Mart olarak netleşmesi asıl 1917’deki Şubat Devrimi'nde oluyor; Petrogradlı kadın işçilerin ‘Ekmek ve Barış’ talebiyle başlattığı o büyük grev, 1921’de Moskova’da yapılan konferansla 8 Mart, tüm dünyada ortak mücadele günü olarak kararlaştırılıyor."

Bir diğer genç ise içinde bulunduğumuz süreçten ve yaptırımlarından bahsetti: "Erdoğan yönetimi, Ortadoğu’daki paylaşım kavgasından pay kapmaya çalışırken, içeride sermaye sınıfı adına “ucuz emeğe dayalı köleci bir emek rejimi” inşa ediyor. Bu rejim; özellikle örgütsüz, sendikasız ve güvencesiz olduğu için kadın ve çocuk emeğini her geçen gün daha fazla sömürüyor. Hakkını arayan, sendikalaşma mücadelesi veren kadınların karşısına kolluk kuvvetleri dikiliyor; kadın örgütleri ve üniversite toplulukları doğrudan hedef alınıyor. Ancak tüm bu baskı ve şiddet politikalarına rağmen, iktidar kadınların direnişini sindirebilmiş değil. Aksine kadınlar, sömürüye ve savaşa karşı her geçen gün daha yaygın şekilde bir araya gelmenin ve ortak mücadelenin olanaklarını yaratıyor."

Balçovalı kadınlar da filmden sonra yaptıkları kısa söyleşide günümüzde de geçerliliğini koruyan gelir eşitsizliğine ve ev içi adil olmaktan uzak görev dağılımını vurguladılar. Günümüzde hala kadınlar öldürülüyor ve suçları ispatlanmasına rağmen failleri cezasız bırakılıyor.

Filmle ilgili olarak, “Dönemin başkanı kadın olmasaydı yine aynı şey yaşanır ve eylem kazanılır mıydı?” sorusu da kadınlar tarafından tartışıldı. Genel kanaat ise: "Kadın örgütlü bir kadındı, bu bir avantaj. Sadece kadın olması belirleyici değil, biliyorsunuz ki Tansu Çiller, Meral Akşenerli dönemleri yaşadık hep beraber. Filmde kadın gücünün ve örgütlülüğün farkındaydı. Bu da başarıyı getirdi" şeklinde oldu.

‘Bizi kendilerine çevirmeye çalışıyorlar fakat başarılı olamayacaklar’

Film gösterimine katılanların bir vurgusu da eğitimin gerekliliği olurken, söyleşide altı çizilen diğer bir konu da çürütülmeye çalışılan mücadeleydi. Buna, "Vazgeçmeyeceğiz, bugün buradaysak yarın da alanları boş bırakmayacağız. Yeter ki çoğalabilelim. Yeter ki beraber olalım" denilerek karşılık verildi.

Söyleşinin sonunda “Bahar Taş nerede?” diye hep bir ağızdan soran kadınların mücadelesi de ortak; eşit ve herkes için yaşanabilir bir dünya.