Şirket kâr rekoru kırıyor, Haier Europe'da küçülme bahanesiyle işçi kıyımı

Eskişehir – Organize sanayi bölgesinde kurulu bulunan Çin sermayeli Haier Europe’da 120 işçi işten çıkarıldı. Birleşik Metal-İş Sendikasının örgütlü olduğu işletmenin bulaşık makinesi bölümünden bir üretim hattı kapatıldı. Birleşik Metal-İş Eskişehir Şube Başkanı Recai Büyükbeyhan İşten çıkarılan tüm işçilerin kıdem ve ihbar tazminatları ve bunun üzerine ise 8 aylık ücret kadar ek tazminat ödemesi alındığını kaydetti. İşten çıkarılan işçilerin ortalama 5-6 yıllık kıdem bandında olduğunu belirten Büyükbeyhan, “Şirket bulaşık makinesi fabrikasından bir hat kapattı, küçülmeye gideceklerini söylediler. Gönüllü ayrılan veya çıkarılan arkadaşlarımızın tüm haklarını almak için çaba gösterdik” şeklinde konuştu.

Gazetemize ulaşan işçiler bir hafta öncesinde şirketin başka bir üretim bölümü olan pişirici fabrikasına gönderildiklerini burada çalıştırılmaya başladıklarını sonrasında insan kaynaklarına tek tek çağrıldıklarını anlattı. İnsan kaynaklarında şirketin küçülmeye gideceğini, o nedenle de işten çıkarıldıklarını öğrenen işçiler sendikacılarını aradıklarını ancak telefonlarının açılmadığını belirtti. İşten çıkarılan işçiler diğer işçilerle vedalaşmalarına izin verilmediğini söyledi. İşten çıkarılan işçilerin kendi aralarında konuşmalarına, görüşmelerine dahi fırsat verilmediğini söyleyen işçiler güvenlikler eşliğinde kapıya kadar götürüldüklerini ve orada bekleyen özel araçlarla mahallelerine götürdüklerini aktardı.

İşten atılan Haier Europe işçileri MESS grubu toplu iş sözleşmesinin tamamlanmasının ardından işlerine son verilmesinin manidar olduğunu ifade etti. Atılan işçilerin genelde kıdemli ve ortalama ücretlerinin 70 bin TL civarında olduklarını söyleyen bir işçi, mart ayında tekrar enflasyon zammı alacaklarını da hatırlattı. “İşten çıkarılma asla tesadüf değil, isimler ‘maliyetli’ işçilerden seçilmiş. Sizin anlayacağınız maaşa zam, işe son” değerlendirmesinde bulunan bir Haier işçisi, “İŞKUR üzerinden sürekli sözleşmeli işçi alınıyor. Bu 5 buçuk ay kadro vereceğiz umuduyla insanları kölece çalıştırıp sömürüyorlar 5 buçuk ayın sonunda kapının önüne koyuyorlar. Sürekli bu sirkülasyon böyle devam ediyor. Bu düzen işverenden yana” şeklinde konuştu. İşçiler taşeron çalışma düzeninin, işten atmaların yasaklanması gerektiğini de kaydetti.

Küçülme yok, büyüme ve verimlilik var

Şirketin en güncel mali verilerini içeren 2025 yılı üçüncü çeyrek (ilk 9 aylık) raporu, büyümenin hız kesmeden devam ettiğini belgeliyor. Bu dönemde şirketin küresel geliri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9.98 oranında artarak yaklaşık 32.73 milyar dolara (234.05 milyar Çin yuanı) (RMB) ulaştı. Net kâr ise yüzde 14.68 artışla yaklaşık 2.43 milyar dolar (17.37 milyar RMB) seviyesinde gerçekleşti. “Küçülme” iddialarının aksine, şirket sadece bu 9 aylık dönemde kapasite ve altyapıyı kapsayan sabit sermaye yatırımları (CAPEX) için yaklaşık 920 milyon dolar (6.58 milyar RMB) harcama yaptı.

Raporun en çarpıcı kısmı ise Türkiye ile ilgili yapılan stratejik değerlendirme oldu. Yönetim kurulu özetinde yer alan “operasyonel verimlilik” başlığı altında; düşük verimli üretim kapasitelerinin aşamalı olarak kapatıldığı ve üretimin doğrudan Çin ve Türkiye’deki “maliyet avantajlı”  tesislere kaydırıldığı açıkça beyan edildi.

Geriye doğru gidildiğinde, 2025 yılının ilk yarısındaki veriler de şirketin agresif büyüme stratejisini ortaya koyuyor. Bu altı aylık dönemde küresel gelir yüzde 10.22 artışla yaklaşık 21.89 milyar dolara (156.49 milyar RMB), net kâr ise yüzde 15.6 artışla 1.68 milyar dolara (12.03 milyar RMB) yükseldi. Bu dönemdeki teknoloji ve kapasite yatırım harcamaları ise yaklaşık 526 milyon doları (3.76 milyar RMB) buldu.

Özellikle Avrupa bölgesi, büyümenin lokomotifi konumunda yer aldı. Şirketin Avrupa’daki gelirleri bu dönemde yüzde 24.07 gibi devasa bir artışla 2.52 milyar dolar (17.99 milyar RMB) seviyesine sıçradı. Ayrıca, Macaristan merkezli önde gelen HVAC kanalı KLIMA KFT’nin satın alınmasıyla Orta ve Doğu Avrupa’daki büyüme hızlandırıldı.

2024 yılını yaklaşık 39.99 milyar dolarlık (285.98 milyar RMB) küresel gelirle kapatan şirket, net kârını yüzde 12.92 artırarak yaklaşık 2.62 milyar dolara (18.74 milyar RMB) taşıdı. 2024 yılında, üretim tesisleri ve dijital altyapı için yapılan toplam harcama 1.41 milyar dolar (10.07 milyar RMB) olarak kayıtlara geçti. Avrupa pazarındaki gelirler ise yılı yüzde 12.42 büyüme ve yaklaşık 4.49 milyar dolarlık (32.08 milyar RMB) getiri ile tamamlamıştı.

Son 21 ay içinde on milyarlarca dolar gelir ve toplamda 5 milyar doların üzerinde net kâr elde eden, yalnızca yeni kapasiteler ve teknoloji için 2.3 milyar doların üzerinde yatırım bütçesi ayıran dünya tekeli Haier’in, Eskişehir’de “küçülme” bahanesi finansal tablolarla uyuşmuyor. Şirketin resmi evraklarında Avrupa’daki lojistik ağının merkezileştirilerek nakliye giderlerinin düşürüldüğü ve Türkiye’nin “ucuz iş gücü/maliyet avantajı” sağlayan bir üretim üssü olarak konumlandırıldığı açıkça ifade ediliyor.