Pakistan ve Afganistan arasındaki saldırılar sürüyor | Bölge ateş topu: İran sınırında ‘açık savaş’

Pakistan, sınırın ötesinden gelen “sebepsiz ateş açma” olarak nitelendirdiği eyleme yanıt gerekçesiyle önceki gece başkent Kabil dahil olmak üzere Afganistan’ın büyük şehirlerine hava saldırıları düzenledi. “Açık savaş halindeyiz” diyen Pakistan Savunma Bakanlığının “Afganistan’ın Hindistan’ın kolonisi haline geldiği” iddiası da dikkat çekti.

Bugün sabah saatlerinde Afganistan da Pakistan’a saldırılar düzenlediğini açıkladı. Pakistan ve Afganistan, gerek ABD ve Çin gibi emperyalistlerin gerekse de Ortadoğu ve Körfez ülkelerinin hem ekonomik hem de siyasi hesaplarında önemli bir yer tutuyor.

Çok sayıda Afgan kenti vuruldu

Pakistan Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar, X platformundan yaptığı ilk açıklamada, düzenledikleri saldırılarda Afgan tarafından 133 kişinin öldüğünü, 200’den fazla kişinin de yaralandığını söyledi. Daha sonraki bir açıklamada ölü sayısının 274’e, yaralı sayısının ise 400’e çıktığı ileri sürüldü. Saldırılarda “27 mevzinin imha edildiğini, 9 noktanın da ele geçirildiğini” belirten Tarar, iki kolordu ve üç tugay karargahı dahil birçok mevzi ile 80’den fazla araç ve silah imha edildiğini ifade etti.

{{5972575}}

Pakistan Savunma Bakanı Khavaja Muhammed Asıf da yine X’ten yaptığı paylaşımda, “NATO güçlerinin çekilmesinin ardından Afganistan’da barışın sağlanacağı ve Taliban’ın Afgan halkının çıkarlarına ve bölgedeki barışa odaklanacağı bekleniyordu. Ancak Taliban, Afganistan’ı Hindistan’ın bir kolonisi haline getirdi” ifadelerini kullanması dikkat çekti. Asıf, “Artık aramızda açık savaş var. Artık kararlı adımlar atılacaktır” ifadesini kullandı.

Afganistan da saldırdı

Öte yandan Taliban Yönetimi Sözcüsü Zabihullah Mücahid da, Durand Hattı boyunca Pakistan’a ait askeri tesislere yönelik “kapsamlı operasyonlar”ın başlatıldığını bildirdi. Taliban’ın Savunma Bakanlığı, saldırıların, Pakistan’ın Faisalabad kenti yakınlarındaki bir askeri kampa, Nowshera kentindeki bir ordu kışlasına, Jamrud ve Abbottabad bölgelerine düzenlendiğini belirterek, bu saldırılarda Pakistan’ın askeri merkezleri, tesisleri ve kurulumlarının hedef alındığını aktardı.

Hükümet Sözcü Yardımcısı Hamdullah Fıtrat ise, misilleme saldırılarında 55 Pakistan askerinin öldüğünü, 23 askerin cesedinin ve çok sayıda silahın ele geçirildiğini ileri sürdü. Fıtrat, Pakistan ordusuna ait bir karargah ve 19 kontrol noktasının ele geçirildiğini iddia etti.

Ekim ayında başlayan müzakereler çöktü

Son çatışmalar, Katar ve Türkiye’nin ara buluculuğunda ekim ayındaki varılan ateşkesten bu yana önemli bir tırmanışa işaret ediyor. O zamandan beri yapılan müzakerelerde kalıcı bir anlaşma sağlanamadı.

20 yıllık ABD ve NATO işgalinin çekildiği ve yönetimin Taliban’a teslim edildiği 2021’den bu yana, 1600 mil uzunluğundaki tartışmalı Durand Hattı’nı paylaşan Afganistan ve Pakistan arasındaki ilişkiler, sık sık çatışmaya dönüşmüştü. Pakistan, Afganistan’ı sınırdan Pakistan’a saldırılar düzenleyen Pakistan Talibanı (TTP) militanlarını barındırmakla suçluyor. Son saldırılarda Pakistan’ın ilk kez sadece TTP’nin mevzilerini değil, Taliban tesislerini doğrudan hedef aldığı belirtiliyor.

İran, Türkiye, Rusya, Hindistan ve Çin’den çağrılar

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, şiddetin tırmanmasından derin endişe duyduğunu ifade etti. Sözcüsü Stephane Dujarric tarafından aktarılan açıklamasında Guterres, her iki ülkeye de uluslararası hukuk, özellikle de uluslararası insani hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine sıkı sıkıya uymaları çağrısında bulundu. Guterres, çatışmalar devam ederken her iki tarafın da sivillerin korunmasına öncelik vermesinin acil bir ihtiyaç olduğunu söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, iki ülkeye diyalog ve iyi komşuluk ilkeleriyle anlaşmazlıklarını çözme çağrısında bulundu ve ramazan ayının kendini dizginleme ve İslami dayanışma için önemli bir dönem olduğunu vurguladı. X’te yayımlanan bir gönderide Arakçi, İran’ın süreci desteklemeye hazır olduğunu yineledi ve ülkesinin yapıcı diyaloğu kolaylaştırmak, karşılıklı anlayışı derinleştirmek ve Kabil ile İslamabad arasındaki iş birliğini teşvik etmek için gerekli her türlü yardımı sağlamaya hazır olduğunu belirtti.

Rusya, savaşan tarafları sınır ötesi saldırıları derhal durdurmaya ve diplomatik yollarla anlaşmazlıklarını çözmeye çağırdı. RIA haber ajansına göre Rusya Dışişleri Bakanlığı her iki tarafın da kabul etmesi halinde ara buluculuk yapmayı da teklif etti.

Çin için iki ülke de önemli

Çin Dışişleri Bakanlığı da Pekin’in Pakistan-Afganistan sınırındaki gerginliğin tırmanmasından derin endişe duyduğu açıklaması yaptı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning basın toplantısında, Çin’in kendi kanalları aracılığıyla çatışmada ara buluculuk yaptığını söyledi. Mao Ning, Çin’in durumu yatıştırmada yapıcı bir rol oynamaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

Çin, Afganistan’daki Taliban yönetiminin en büyük ticaret ortaklarından biri. Çinli şirketlerin, Mes Aynak bölgesindeki gümüş rezervleri ve Amuderya Havzası’ndaki petrol yatırımları bulunuyor. Öte yandan Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) da, 62 milyar dolarlık yatırımla Çin’in “Kuşak ve Yol” girişiminin kilit noktasını oluşturuyor. Pakistan aynı zamanda Çin’in en büyük silah ithalatçısı ve silah alımlarının yüzde 47’sini Çin’den karşılıyor.

Çatışmada Hindistan’ın adı niye geçiyor?

Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, Hindistan’ın Pakistan’ın hava saldırılarını “şiddetle” kınadığını belirterek, saldırıların ramazan ayı sırasında gerçekleştiğini kaydetti. Jaiswal, X’te yaptığı açıklamada, “Bu, Pakistan’ın iç başarısızlıklarını dışa vurma yönündeki bir başka girişimdir” dedi.

Hindistan son zamanlarda Taliban ile ilişkilerini güçlendirdi ve İslamabad, Yeni Delhi’yi Pakistan’ın güvenliğini zayıflatmak için Afganistan ve Pakistan’daki gruplara finansman sağladığını iddia ediyor. Hindistan ise bu iddiayı reddediyor.

Modi’nin İsrail ziyaretinin ardından

Hindistan ve Pakistan, 1947’de Pakistan’ın kurulmasından bu yana jeopolitik rekabet içinde.

Çatışmaların Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin İsrail’e gerçekleştirdiği ziyaretin hemen ardından yeniden başlaması da dikkat çekiyor. Bu görüşmede İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, “Karşımızda yaralı bir Şii blok ve güçlü bir Sünni blok var” şeklinde konuşmuştu.

Netanyahu, “Sünni blok” olarak son dönemde Suudi Arabistan ile Pakistan arasındaki askeri paktı ima ediyordu. Bu pakta Türkiye’nin de katılımı gündemde.

Bu arada Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da çatışmaların yeniden patlak vermesinin ardından Pakistan, Afganistan, Katar ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarıyla ayrı ayrı görüşmelerde bulunduğu açıklandı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan da, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile telefonda görüştü.

İki ülke ordularının durumu

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü verilerine göre Pakistan’ın 660 bin aktif askeri personeli var ve bunun büyük bölümü kara kuvvetlerinden oluşuyor. Hava ve deniz kuvvetleri de önemli bir kapasiteye sahip. Taliban yönetimindeki Afganistan’ın aktif askeri personel sayısının ise yaklaşık 172 bin olduğu tahmin ediliyor. Yönetim bu sayıyı 200 bine çıkarmayı planladığını duyurmuştu.

Zırhlı araç ve topçu sistemlerinde de Pakistan önde. Ülkenin envanterinde 6 binden fazla zırhlı muharebe aracı ve 4 bin 600’ün üzerinde topçu sistemi bulunuyor. Afgan güçlerinin Sovyet döneminden kalma tanklar ve zırhlı personel taşıyıcılar dahil çeşitli araçlara sahip olduğu bilinse de toplam kapasiteye dair net ve doğrulanmış veriler yok.

Pakistan’ın 465 muharip uçağı ve 260’tan fazla helikopteri bulunurken, Afganistan’ın savaş uçağı yok. En az altı sabit kanatlı uçak ve 23 helikoptere sahip olduğu belirtiliyor ancak bunların ne kadarının operasyonel durumda olduğu bilinmiyor.

Nükleer kapasite bakımından ise Pakistan yaklaşık 170 nükleer başlığa sahip bir ülke konumundayken, Afganistan’ın nükleer silahı bulunmuyor.

(Dış Haberler)