Kızılay’da esnafın ceza isyanı: ‘Yakaladığı an yakıyor, katlanarak gidiyor’

Ankara – Ankara’nın merkezi noktalarından Kızılay’da artan denetimler ve peş peşe kesilen yüksek tutarlı para cezaları, zaten ağır vergi ve maliyet yükü altında ayakta kalmaya çalışan esnafı yeni bir darboğaza sürükledi. Sigara yasağı uygulamaları ve mali mevzuat denetimleri üzerinden kesilen cezaların katlanarak arttığını belirten esnaf, uygulamaların sıklığı ve tutarlarının birçok küçük işletme için sürdürülemez hale geldiğini söyledi.

2025 yılında yurttaşa 1.2 trilyon TL para cezası kesildi. Ankara Kızılay’da iki farklı esnafla yaptığımız görüşmeler, son dönemde artan denetim ve para cezalarının esnaf üzerindeki baskısını gözler önüne serdi. Biri alkollü içki mekanı işleten, diğeri alkolsüz bir işletme sahibi olan iki esnaf da cezaların sıklığından ve tutarların yüksekliğinden şikayetçi.

Alkollü mekan işleten esnaf, kapalı alanda sigara içilmesine ilişkin denetimlerin yoğunlaştığını belirterek şunları söyledi: “Geçen yılın cezasını ödedim. 29 bin liraydı, indirimle 19 bin 400 lira civarı ödedim. Ama her yakalanmada ceza katlanıyor. Birinde 25 bin, ikincisinde 50 bin, sonra 100 bin diye gidiyor. Yakaladığı an yakıyor.”

Denetimlerin özellikle hafta sonu yoğunlaştığını dile getiren esnaf, “Cumartesi günü geliyorlar. İşin en yoğun olduğu gün. Bir küllük toplandığı an dükkan bomboş oluyor. İş bitiyor” dedi.

Sigara yasağının kapsamına ilişkin belirsizliklerin de sorun yarattığını belirten esnaf, “Üç tarafı açık olacak diyorlar. Üstü açılır kapanır yerleri bile kabul etmiyorlar. Daha önce bahçede içiliyordu, şimdi orada da ceza yazılıyor” dedi.

‘Kimi yakalarsa…’

Aynı bölgede alkolsüz işletme işleten bir başka esnaf ise denetimlerin sadece alkollü mekanlarla sınırlı olmadığını söyledi: “Kim yakalanırsa ceza yiyor. Fark etmiyor. Sadece alkol olan yerlere baskı var diyemem ama alkol olan yerler daha çok kontrol altında.”

Denetime gelen ekiplerin farklı başlıklarda da ceza yazdığını belirten esnaf, “Sigara dışında başka şeylerden de yazmaya çalışıyorlar. Bazen bir gün içinde iki kez gelen oluyor. Ceza yazacak şey arayan da var” ifadelerini kullandı.

Mali denetimlerde ise sipariş iptalleri ve adisyon uygulamaları üzerinden cezalar kesildiğini söyleyen esnaf, “Yanlış girilen siparişin iptali bile sorun oluyor. Özellikle adisyonla çalışan yerlerde” ifadelerini kullandı.

‘Vergi yükü en ağır dönem’

Her iki esnaf da sadece idari para cezalarının değil, vergi yükünün de ağırlaştığını belirtti. Alkollü mekan işleten esnaf, “Girdi yüzde 1’le geliyor, fişi yüzde 10’la kesiyorsun. Aradaki fark yük oluyor. Devlet her yerde ikinci ortak gibi” derken; diğer esnaf da ödeme koşullarının zorlaştığını ve af beklentisinin kalmadığını söyledi.

Kızılay’da kapanan iş yerlerine dikkat çeken işletmeciler, “Açılıştan çok kapanış var. Mahalle aralarında daha fazla. Herkesin borcu var” dedi.

‘Korku var, kimse konuşmak istemiyor’

Esnafın ortaklaştığı bir diğer başlık ise konuşma konusundaki çekingenlik oldu. Bir esnaf, “Röportaj yapınca başımıza bir şey gelir diye korku var. Görüş meselesi değil, genel bir tedirginlik” derken; geçmiş yıllardaki eylem ve denetim süreçlerine atıf yaparak baskının arttığını kaydetti.

Görüşmelerde dile getirilen iddialar arasında, cezalar yoluyla ciddi bir gelir elde edildiği düşüncesi de yer aldı. “Binlerce mekan var. Yirmi bin lira cezadan hesaplarsan büyük para” diyen esnaf, uygulamaların amacına ilişkin ise “Nedenini sen de biliyorsun, ben de biliyorum” demekle yetindi.

Ankara’da özellikle Kızılay hattında yoğunlaştığı belirtilen denetimlerin, sigara yasağı ve mali mevzuat çerçevesinde sürdüğü biliniyor. Ancak görüştüğümüz esnafa göre, ceza tutarlarının yüksekliği ve uygulamaların sıklığı, birçok işletmeyi ekonomik olarak zorlayan temel başlıkların başında geliyor.