Nazilerin kurşuna dizdiği 200 Yunan komünistten Napoleon Sukacidis: ‘İdama gidiyorum baba, gurur duymalısın’

Nazi işgalcileri 1 Mayıs 1944’te Atina’nın Keseriani semtinde 200 Yunan komünisti kurşuna dizmeye götürürken bir Alman subayı tarafından çekilen fotoğrafların ortaya çıkması hem Yunanistan da hem de dünya genelinde büyük yankı uyandırdı. Basında ve sosyal medyada, düşmanın ve ölümün yüzüne tüküren dik duruşlarını, boyun eğmezlik ve kararlılıklarını konu edinen belki de on binlerce mesaj yayımlandı, yorumlar yazıldı.

Nazi Almanya’sı 1941 yılında Yunanistan’ı işgal eder. Ancak devasa bir askeri güçle gerçekleştirdikleri işgal günlerinde bir gün bile rahat uyuyamazlar. Yunan halkı, işçileri, emekçileri, kadınları ve gençleriyle “Tuti ti gi ti len Ellada” (Bu topraklara Yunanistan derler) diyerek, komünistlerin önderliğinde ulusal kurtuluş savaşını başlatırlar. Şehirlerde, köylerde, vadilerde, dağlarda komünist gerillaların saldırıları, onca katliama ve zulme rağmen, durmak bir yana çığ gibi büyür. Naziler, şehir meydanlarında, mahallelerde, köylerde megafonlarla, her bir kayıplarına karşı yüz kişinin kurşuna dizileceğini duyururlar. Arkasından maskeli hainlerin gösterdikleri evlerden toplanan binlerce kadın, yaşlı, çocuk, genç kurşuna dizilir.

27 Nisan 1944’te Yunanistan Ulusal Kurtuluş Cephesinin (EAM) kurduğu Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELAS) Nazi işgalcilerine karşı gerçekleştirdiği saldırıda bir Alman subayı ve dört korumasını öldürür. Bunun üzerine 1 Mayıs 1944 günü, Haydari Kampı’nda bulunan 200 komünisti, direnişe verdiği destekle bilinen Keseriani’ye getirirler.

Katledilmeye götürüldüklerini anlayan komünistler en güzel elbiselerini giyer. Hiçbirinde korkunun zerresi yoktur. Düşmanın gözünün içine bakarak kaldırırlar yumruklarını.

Birileri “Yaşasın özgürlük”, birileri “Faşizme ölüm halka hürriyet”, başkaları “Yaşasın EAM-ELAS” diye slogan atarken bir bölümü de marşlar söyler. İdam mangası acele etmektedir. Arka arkaya boşaltılıp değiştirilir şarjörler. Slogan, marş ve kurşun sesleri birbirine karışır.

200 komünistin içinde herkesin sevdiği, saygı gösterdiği ve kendisinden çok şeyler öğrendikleri Napoleon Sukacidis de vardır.

Sukacidis 1909 yılında Bursa’da doğmuş. Pontus kökenli olan aile can güvenliği nedeniyle Girit Adası’nın İraklio şehrine yerleşmiş. Ticaret lisesini bitirdikten sonra muhasebecilik yaparak yaşamını kazanmaya başlamış. Almanca, İngilizce, Fransızca, Rusça ve Türkçeyi mükemmel derecede bilen, makaleler yazan, işçilerle toplantılar yaparak örgütlü mücadelenin tek yol olduğunu söyleyen biri olarak tanınmış. Mesleğinden dolayı küçük atölye sahipleri ve esnafların hemen hepsiyle tanışmış ve ada halkının kültürel yaşamıyla da ilgilenerek binlerce mani, ağıt, masal toplamış.

1920’li yılların ortalarında “İşçinin Sesi” adıyla çıkan gazete işçilerin örgütlenmeye doğru yeni adımlar atmasında ciddi bir rol oynamış. 1927’de Yunanistan Komünist Gençlik Örgütü üyesi olmuş ve 1934’te Girit Adası’nda emekçi sendikalarını bağrında toplayan Girit İşçi Merkezinin kurulmasında önemli çalışmalar yürütmüş. Sosyal güvenlik ve sendikal hak ve özgürlükler alanında direnişler örgütlemeye başlayan işçi merkezi, kısa sürede yönetimin hedefi durumuna gelir ve sendika yöneticilerinden beş kişi ayakkabı işçilerinin grev ve direnişleri nedeniyle tutuklanarak cezaevine atılırlar. Bu gelişme üzerine sendikalar adada genel grev kararı alır.

4 Ağustos 1935’te üzüm bağlarında çalışan işçilerin grevi adadaki tüm emekçiler tarafından desteklenir. Polis ve jandarmanın müdahale etmesi sonucu üç işçi yaşamını kaybeder, 15 işçi de yaralanır. Ancak eylemlerin önüne geçilememiş ve birkaç saatliğine de olsa şehir polis ve jandarma kontrolünden çıkmıştır. Adaya gönderilen askeri güçlere rağmen eylemler diğer gün de devam eder ve üç işçi daha yaşamını kaybeder. Ama işçilerin direnişi kazanımla sonuçlanır ve tüm işçilerin sigortalanması, ücretlere yüzde 15 oranında zam yapılması, gece vardiyaları ve fazla mesai ücretlerinin artırılması, bayram izinlerinin ücretli olması kabul ettirilir.

13 Haziran 1936’da Özel İşyeri Memurları Sendikası Başkanı Napoleon Sukacidis ve başka sektörlere bağlı dört işçi sendikası başkanı polis tarafından tutuklanır.

Yunan Gazeteci, Yazar ve Şair Lefteris Papadopulos, Sukacidis’in ilk götürüldüğü Akronafplia Cezaevinin onun için bir dönüm noktası olduğunu yazıyor. Bir taraftan kitap okurken bir taraftan da kitap yazar; bildiği diller üzerinde çalışarak daha da mükemmel duruma getirir; işçilere Yunan tarihi dersleri verir.

Sukacidis daha sonra Haydari Kampı’na nakledilerek Nazilere teslim edilir. Onun Almanca bildiğini öğrenen Naziler kendisinden tercüman olarak faydalanır. Beş dil bilen, bilgeliğiyle hayranlık uyandıran Sukacidis’e gıptayla bakarlar. Naziler ELAS’ın saldırısı sonucu bir Nazi subayı ve dört askerin ölümü nedeniyle 200 tutuklu seçerek kurşuna dizmeye götürürken, aralarında Sukacidis de vardır.

Kamptan ayrılırlarken, “Yaşasın Yunanistan”, “Yaşasın hürriyet”, “Haydi eyvallah” sesleri yükselir.

200 tutuklu Keseriani de bir duvarın altına dizildiklerinde Naziler ölüm fermanını Sukacidis’e vererek okumasını isterler. Sukacidis fermanı okur ve sırasına geri döner. Bu arada Nazi subayı ona seslenir:

-Sen çık sıradan.

-Neden?

-Seni listeden çıkarıp başka birini koyacağım.

-Olmaz.

-Ne demek olmaz!

-Yerime başka birini koyarsanız olmaz.

Sukacidis bu kısa konuşmayı daha fazla uzatmayarak duvarın dibinde sıralanmış olan yoldaşlarının arasına dönmüş.

İdama götürülmeden önce toplama kampında babasına çok kısa bir not yazmıştır. Pandelis Vulgaris’in 200 komünistin ölümünü konu edinen filmine verdiği “Son Not” adı da bu nottan gelmektedir:

“Babacığım,

İdama gidiyorum. Tek oğlun için gurur duymalısın. Sevgili kızını ve kardeşimi çok sev ve koru. İkisi de büyük insan. Eyvallah babacığım.

Napoleon.”