Barajların su toplama havzaları korunmuyor

Aşırı yağış pek çok ilde hayatı felç ederken sel ve taşkınları yaşanıyor ama barajlar yeterince dolmuyor. Boğaziçi Üniversitesi  İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırmaları Merkezinden Prof. Dr. Murat Türkeş, sorunun ana nedeninin Türkiye’deki barajların su toplama havzalarının yetersiz olması ve havzaların tahrip edildiğini söyledi.   

Bursa’da barajların doluluk oranı yüzde 42.71, Ankara’da yüzde 20.17, İstanbul’da ise yüzde 38.17. Türkiye’deki barajların su toplama havzalarında koşulların eşit olmadığına dikkat çeken Türkeş, konuyu şöyle açıkladı: “Çanakkale’nin su kaynağının biri Atikhisar Barajı, diğeri ise Sarıçay. Bölgede birçok maden tahdidi altında. Öte yandan yağışların bir kısmı buharlaşırken bir kısmı da toprağı ve yer altı suyunu besliyor. Atikhisar Barajındaki doluluk oranı yüzde 100’e ulaştı ve su kontrollü bir şekilde bırakıldı. Ancak bir de Atikhisar’dan daha büyük olan İzmir Tahtalı Barajı; oldukça büyük ve havzası da geniş. Ancak bitki örtüsü iyi korunmamış. Üstelik üst üste birkaç yıl kuraklık yaşanmış ve toprak nemi azalmış. Böyle olunca yağış olmasına rağmen aynı derecede doluluk oranına ulaşması mümkün değil” dedi. 

‘Yağsa sel, yağmasa kuraklık’

 

Önümüzdeki yıllarda da aşırı yağışları sıkça göreceğimizi ifade eden Türkeş, mevcut tablonun iklim değişikliğinin bir sonucu olduğuna işaret ederek “Kentlerde sele neden olan yağışları önlemek için yağmur suyu yönetimi kullanılmalı. Ama kentlerin doğal coğrafyası bozulduğu için, kentlerin içinden geçen dere ve akarsular kapatıldı ya da tümüyle yok edildi. Tümüyle asfalt, çatı ve betonla kaplı olan kentlerde yağmur suyu emilemiyor” dedi. Yağsa sel, yağmasa kuraklık olacak diyerek korktuğumuz bir tablo ile karşı karşıya olduğumuzu belirten Türkeş, “Kentlerin su kaynaklı altyapı, kanalizasyon suyu dışında yağmur suyunun yönetimi konusunda zafiyetleri var. Dünyada yağmur suyunun yönetilmesi noktasında pek çok önemli gelişme yaşanıyor. Su toplama havuzu, yağmur suyunu süzen kaldırım örnekleri gibi önemli mühendislik uygulamaları, ülkemizde de uygulanabilir” dedi. 

‘Su havzaları yapılaşma tehdidi altında’

 

Mimar Osman Güdü, aşırı yağışların susuzluk için ancak pansuman olabileceğine dikkat çekiyor. İstanbul’un artan nüfusuyla gelecekte ciddi bir su sorunu yaşayacağı uyarısını yapan Güdü “Anadolu yakasının su ihtiyacının yüzde 55’ini karşılayan Ömerli Barajı ve Melen’den Ömerli’ye su pompalayan havza çeşitli projelerle ciddi risk altında” dedi. İstanbul’da 8 milyon metrekarenin imara açılması ve Tuzla OSB’nin kimyasal projesine mimarlar odası olarak dava açıp yürütmeyi durdurma kararı aldıklarını hatırlatan Güdü “Ancak OSB için kamulaştırma kararı alındığı duyumları alıyoruz” dedi. Kuzey demir yolu projesinin de Ömerli Havzası’nı yakından tehdit ettiğini ayrıca 3. havalimanı, Kanal İstanbul ve Kuzey otoyolu projesinin de İstanbul’un su havzaları için ciddi problemler yarattığını dile getiren Güdü “İstanbul’u besleyen barajlar ve su havzaları yeterli değilken bu projeler ve yapılaşma ile mevcut su kaynakları da tehdit ediliyor” diye konuştu.