‘İfade ve basın özgürlüğü’ Meclis gündeminde: CHP’li Tanrıkulu, hak ihlallerine ilişkin verileri istedi

Ankara - Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, ifade ve basın özgürlüğü başta olmak üzere temel hak ve özgürlüklere ilişkin uygulamaların araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne soru önergesi verdi. Tanrıkulu, önergede verilen soruların Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından cevaplanmasını istedi.

Tanrıkulu, önergesinde; ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, halkın haber alma hakkı, gazetecilik faaliyeti özgürlüğü, anayasal protesto hakkı ile dijital alanda ifade özgürlüğü ve sansüre karşı korunma hakkına yönelik müdahalelere dikkat çekti. Önergede, soruların Akın Gürlek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını talep etti.

Tanrıkulu, Ocak 2026 itibarıyla eleştirel gazetecilik faaliyetlerinin cezai soruşturmalara konu edildiğini, internet sitelerine erişim engellerinin sürdüğünü, anayasal protesto hakkına yönelik idari ve adli yaptırımların arttığını belirtti. Ayrıca RTÜK yaptırımları ve “dezenformasyon” mevzuatının ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yarattığı yönündeki değerlendirmelere işaret etti.

Tanrıkulu’nun Adalet Bakanı’na yönelttiği sorular ise şunlar:

1. 2026 yılı Ocak Ayı itibarıyla, “Cumhurbaşkanına hakaret” suçu kapsamında başlatılan soruşturma ve açılan toplam dava sayısı kaçtır? Bunların illere göre dağılımı nedir?

2. Son 5 yıl içerisinde, gazetecilik faaliyetleri nedeniyle açılan soruşturma ve kovuşturma sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların kaçında mahkûmiyet kararı verilmiştir?

3. 2026 yılı Ocak Ayı itibarıyla, gazetecilik faaliyetleri veya ifade açıklamaları nedeniyle tutuklu bulunan gazeteci sayısı nedir?

4. Sosyal medya paylaşımları nedeniyle başlatılan toplam soruşturma sayısı son 5 yıl içinde yıllara göre kaçtır?

5. 2026 yılı Ocak Ayı içerisinde, ifade açıklamaları nedeniyle gözaltına alınan kişi sayısı nedir?

6. İnternet siteleri ve haber içeriklerine yönelik uygulanan toplam erişim engeli sayısı kaçtır? Bu kararların kaçı sulh ceza hakimlikleri tarafından verilmiştir?

7. Erişim engeli getirilen haberlerin kaçında kamu yararı kapsamında yapılan gazetecilik faaliyetleri söz konusudur?

8. Protesto ve gösteri yürüyüşlerine katıldıkları gerekçesiyle hakkında soruşturma açılan kişi sayısı 2025 ve 2026 yıllarında nedir?

9. Anayasanın 26’ncı ve 34’üncü maddelerinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü ve toplantı hakkının korunmasına yönelik Bakanlığınız tarafından alınan somut önlemler nelerdir?

10. İfade açıklamaları nedeniyle verilen tutuklama tedbirlerinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına uygunluğunu sağlamak amacıyla herhangi bir çalışma yapılmakta mıdır?

11. Sulh ceza hakimlikleri tarafından verilen erişim engeli kararlarının ölçülülük ve gereklilik ilkelerine uygunluğunu denetlemek amacıyla Bakanlığınızın bir mekanizması var mıdır?

12. Dezenformasyon suçuna ilişkin yürütülen soruşturma sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların kaçı kovuşturmaya dönüşmüştür?

13. Eleştirel düşünce açıklamalarının suç kapsamında değerlendirilmemesi ve ifade özgürlüğünün korunması amacıyla Bakanlığınız tarafından herhangi bir mevzuat değişikliği planlanmakta mıdır?

14. Türkiye’de ifade özgürlüğü alanında yaşanan ihlallerin önlenmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından hazırlanmış bir eylem planı bulunmakta mıdır? Var ise, içeriği nedir?