Kara delik, Ölüm Yıldızı’ndan 100 trilyon kat daha güçlü olabilir

Astronomlar, 2018 yılında keşfedilen ve bir yıldızı yutan süperkütleli kara deliğin (SMBH) enerji çıkışının yıllar sonra hâlâ arttığını belirledi. AT2018hyz olarak adlandırılan olayın, şimdiye kadar gözlemlenen en enerjik kozmik olaylardan biri olabileceği ifade ediliyor.

Çalışma, bilimsel dergi The Astrophysical Journal’da yayımlandı. Araştırmanın başyazarlığını Yvette Cendes üstlendi.

Gelgit bozulması olayı (TDE)

AT2018hyz, bir yıldızın süperkütleli kara deliğe fazla yaklaşması sonucu parçalanmasıyla meydana gelen bir “gelgit bozulması olayı” (TDE) olarak sınıflandırılıyor. Olay ilk olarak 2018’de optik dalga boyunda gözlemlendi.

Ancak araştırmacılar, radyo dalgalarındaki güçlü enerji artışını ancak 2022 yılında tespit etti. Yeni gözlemler, radyo emisyonlarının yıldızın yok oluşundan 4 yıl sonra bile artmaya devam ettiğini gösteriyor.

İki olası senaryo

Bilim insanları artan enerji çıkışını iki olasılıkla açıklıyor:

Gecikmeli küresel çıkış: Enerjinin, olaydan yaklaşık 1,7 yıl sonra başlatılan bir madde fırlatımıyla yayılması.

Astrofiziksel jet: Kara delikten relativistik hızlarda fırlayan ve zamanla genişleyerek daha görünür hale gelen bir jet yapısı.

Araştırmaya göre radyo dalgalarındaki parlaklık 2027 yılına kadar artmaya devam edebilir.

Gamma ışını patlamasıyla kıyaslandı

Enerji hesaplamaları, olayın bir gamma ışını patlamasına (GRB) yakın düzeyde enerji açığa çıkardığını ortaya koydu. Bu tür patlamalar, evrendeki en enerjik olaylar arasında yer alıyor.

Araştırmacılar, karşılaştırma amacıyla popüler kültürdeki Star Wars evrenindeki “Ölüm Yıldızı”nın enerji çıkışını referans aldı. Hesaplamalara göre söz konusu kara delik, kurgusal süper silahın enerjisinden en az bir trilyon, bazı tahminlere göre ise 100 trilyon kat daha fazla enerji yayıyor olabilir.

Nadir ve sıra dışı bir olay

Araştırma ekibi, gecikmeli radyo emisyonu gösteren başka TDE’ler bulunduğunu ancak AT2018hyz’in parlaklık açısından benzersiz olduğunu belirtiyor.

Bilim insanları, olayın gelişimini anlamak için farklı frekanslarda gözlemleri sürdürmeyi planlıyor. Yeni verilerin, kara deliklerin çevrelerindeki maddeyle nasıl etkileşime girdiğine dair önemli ipuçları sunması bekleniyor.