Artan doğal gaz zamlarını yurttaşlar canlarıyla ödüyor

İstanbul – Türkiye’de son beş yılda doğal gaza yüzde 577’lik zam geldi. 100 metrekarelik bir evin ocak ayı doğal gaz faturası 2021’de 546 TL iken, 2026’da 3 bin 588 TL’ye çıktı. Artan faturaları karşılayamayan yurttaşlar çareyi doğal gazı kapatmakta bulurken, soba ve elektrikli ısıtıcı gibi güvenli olmayan alternatifleri kullanmaya itiyor. Bunun sonucunda ise bir yılda soba kaynaklı yangınlarda hayatını kaybedenlerin sayısı 11’e ulaştı; ölenlerin büyük bir kısmı işçi, emekli ve çocuklardan oluşuyor. Sadece ölümler değil, yaralanmalar da artıyor. Van, Burdur, Aydın, Ankara, Aksaray, Konya ve İstanbul’un birçok ilçesinde onlarca kişi dumandan etkilendi; yangınların çıktığı birçok ev ve iş yeri kullanılamaz hale geldi.

Yangın haberlerinin büyük bir kısmının yoksul mahallelerden, işçi semtlerinden gelmesi, doğal gaza erişimdeki eşitsizliği gözler önüne seriyor. Artan kömür fiyatları ise vatandaşları hurda ve plastik yakmaya zorluyor; bu hem can güvenliğini hem çevreyi tehdit ediyor.

‘Doğal gaz bizim için lüks haline geldi’

Gazetemize konuşan Mustafa A. emekli ve ailesiyle İstanbul Tuzla’da bir gecekondu mahallesinde sobalı bir evde yaşıyor.

“16 bin TL kira veriyoruz, gecekonduda kalıyoruz. Kirası ucuz diye buradayız ama ev nem ve rutubet içinde. Bir de doğal gaz altyapısı yok. Şimdi almak istesek hem kiracıyız hem de nereden baksanız 100 bin TL gerekiyor. Doğal gaz bizim için lüks haline geldi.”

Soba yakarken can güvenliklerinin tehlikede olduğunu söyleyen Mustafa, yaşadıklarını şu şekilde ifade etti:

“Soba borularının 15 günde bir temizlenmesi lazım. Bu da çok yorucu. Eğer temizliğini yapmazsan duman birikir, insanı zehirler. Kömürün torbası 350 TL olmuş. Soğuk havalarda günde bir torba gidiyor. Bu da nereden baksanız aylık 9-10 bin TL yapıyor. Onun için kömürü bile her gün yakmıyoruz. Kömür olmadığında odun ya da yakacak bir şey bulamayınca mecburen elektrikli soba kullanıyoruz. O da birkaç kez prizde yanmanın ucundan döndü. Erken fark etmeseydik belki evimiz küle dönecekti. Sobanın maliyeti kadar zahmeti de çok. Eşim de ben de çok yaşlıyız. Bazen çocuklar dışarıda olunca sobayı yakamıyoruz, onlar gelene kadar bekliyoruz.”

Mustafa, geçim derdini de şu şekilde anlattı:

“Ben emekliyim. Çocuklarım zor şartlarda çalışıyor; kazandıkları para ancak borçlara, kiraya ve temel ihtiyaçlara yetiyor. Emekli maaşıma rağmen bazen ben de ek işlere gidiyorum, küçük tadilat işleri yapıyorum. Kenara koyacağımız bir para kalmıyor anca hayatta kalabiliyoruz, İlerde ne olacak bilmiyoruz sadece borçlarımızı bitirmek ve evin ihtiyaçları için çalışıyoruz.”

Doğal gaz var ama ısınmak yine mümkün değil

Gazetemize konuşan Suzan Erişoğlu da İstanbul Maltepe Gülsuyu’da müstakil bir evde yaşıyor.

Doğal gaz altyapısı olmasına rağmen doğal gaz sobası veya şofben kullandıklarını söyleyen Suzan, “Doğal gaz sobası petekten farklı, çakmakla yakılıyor; riskli, gaz kaçırma ihtimali var. Zaten sadece ısınmak için kullanıyoruz ama yeterince ısıtmıyor. Doğal gaz, kombi kullanmak istesem eve petek yerleştirmek için 100 bin TL gerekli. Sıcak su için şofben kullanıyoruz, iki kere şofben patladı. En son patlama tehlikesi yaşadığımız için üst kattaki annemlerden sıcak su çektik. Isınma eksikliğinden kaynaklı bütün duvarlar rutubet dolu. Rutubetin gitmesini çok isterdim. Rutubet olması sağlık için de riskli” diye anlattı.

Ailesinden maddi destek almak zorunda kaldığını anlatan Suzan, “Kızım liseye başladı, masrafları arttı. Sabit bir maaşımız yok. Eşim gurbetçi, şimdi Batman’da. Epilepsi hastası olduğu için her yerde iş bulamıyor, nerede iş bulursa oraya gidiyor. Boyacılık yapıyor. Ben de haftada bir ofis temizliğine gidiyorum. Ücretimi yeni günlük 750 TL’den 1000 TL’ye çıkardılar. Her ay 2-2.5 bin TL fatura geliyor. Isınmaya para yetiştirebilmek için bir hafta pazara gidiyorum, bir hafta gitmiyorum anca bu şekilde idare edebiliyoruz. Ev annemlerin kira ödemiyoruz, bir de kira verseydik nasıl hayatta kalırdık hiç bilmiyorum” dedi.

Tüp 1300 TL, kömür 13-14 bin TL

Aynı mahallede yaşayan Sudiye İlçi’nin de yaşadıkları neredeyse aynı. 16 yıllık kiracı olan Sudiye, 2+1 eve 10 bin TL kira veriyor. Geçinmek için pazardan 1 kilo alacağı sebzeyi yarım kilo aldığını anlatan Sudiye, “Sadece eşim çalışıyor. Bir küçük çocuğum var. Ben de geçinebilmek için merdiven silmeye gidiyorum. Aylık oradan 600-1.000 TL arasında bir para alıyorum. Daire başı 100-150 TL veriyorlar; kaç tane silersem o kadar alabiliyorum. Geçinemeyince erkek kardeşim destek olmaya çalışıyor”

Isınmak Sudiye için de dert. “Kış benim için en zor zaman” diyen Sudiye, rutubetten, soba temizliğinden odun ve kömür taşımaktan yorulduğunu, perdelerinin sürekli kokmasından bıktığını anlatıyor.

“Doğal gaz altyapısı var ama ev sahibi gecekondu olduğu için hat çekmiyor. Sadece bir odada soba yakıyoruz. 2 ton odun alıyoruz, tonu 8 bin TL. Kömür alıyoruz, tonu 13-14 bin TL. Uygun olsun diye yazdan alıyoruz. Ocak tüplü. Tüp 1300 TL. Sıcak su için şofben vardı, daha önce iki kere patladı. Daha önce bir kere de sobadan zehirlenme tehlikesi geçirdik. Sonra bir hafta yakmadık sobayı. Üstelik benim küçük çocuğum var. Bazen sobanın üstünde su ısıtıp banyoyu onunla hallediyoruz. Sobanın olmadığı odalar zaten ısınmıyor; aşırı rutubetli oluyor. Odunu peşin alıyoruz, kömürü ancak taksitle almaya gücümüz yetiyor. Her ay 3 bin lira kömür taksiti ödüyoruz. Sobanın kendisi 2.5 bin TL, iki senede bir değişmesi gerekiyor. Soba kovası 250 TL. Her şeyi en az düzeyde kullanmamıza rağmen her ay 750 TL elektrik faturası geliyor.”

Sudiye yakacak yardımına başvurduğunu ancak eşinin sigortası olduğu için çıkmadığını söyledi.

‘Geceleri sobanın başında nöbet tutuyoruz’

Aynı mahalleden Nahide Yelekçi de ısınmak için aynı dertleri çektiğinden bahsediyor. O da diğerleri gibi odun ve kömürü yazdan alıyor, taksit yaptırıyor, evinde sadece bir odada soba yakıyor ve diğer odalar hem soğuk hem de rutubetli oluyor. Şofbenlerinin daha önce patladığını anlatan Nahide, “Başka bir şansımız olmadığı için kullanmaya devam ediyoruz” diyor. “Odunu ise inşaat işçisi olan kaynım getiriyor.”

Isınmak için her şeyi kıstıklarından bahseden Nahide, “Bazen geceleri çok soğuk oluyor diye sobayı yakıp uyuyoruz; birimiz nöbet tutuyor sobanın başında, diğerleri uyuyor. Bu şekilde geceleri ısınıyoruz. Yetiştirebilmek için bütçemizi her şeyden, en çok da mutfaktan kısıyoruz. Pazara hiç gitmiyorum; eşim markette çalışıyor, arada getirirse o getiriyor” diyor.

Üç çocuğu olan Nahide, “İkisi okuyor. 14 yaşında olan çocuğum ise sigortasız şekilde tekstilde çalışıyor. Yol-yemek yok, aylık 17 bin TL veriyorlar. Eşim de markette çalışıyor, asgari ücret alıyor. Ben temizliğe gidiyorum, gittiğim zamanlar 2-2 bin 500 TL alıyorum.

Eskiden destek alıyordum, 2 senedir vermiyorlar, nedenini bilmiyorum. Elektrik faturası 2 bin TL’ye yakın geliyor. Altyapı hiç yok. 3+1 evde kirada oturuyoruz, 13 yıllık kiracıyız. 7 bin 500 TL kira ödüyoruz” diye anlatıyor durumunu.

‘Bazen eski kıyafetleri, bazen çöpe atılmış tahtaları yakıyoruz’

“Önceden evimiz sadece sobalıydı; bacamız tutuştu, erken fark etmesek evimiz kül olacaktı. Ondan sonra korktuk, doğal gaz aldık” diyen Saadet İlaslan da ısınma derdinden bahsediyor:

“Doğal gaz faturalarının 2 bin TL civarı geldiğini söyleyen Saadet, “Doğal gazın yanında kömür sobası da yakıyorum. Evimizin arka tarafında bir oda var, orada kömür sobası kullanıyoruz. Sadece doğal gaz kullansak altından kalkamayız faturaların. Akşamları ya da misafir geldiğinde doğal gazı yakıyoruz. Mesela televizyonu açtığımızda lamba yakmıyoruz, karanlıkta izliyoruz elektrik az gelsin diye. Leğene su koyuyoruz, bulaşıkları orada yıkıyoruz fazla su tüketmeyelim diye.”

Kira vermediklerini, kira da ödemek zorunda kalsalar geçinemeyeceklerini vurgulayan Saadet, “Bazen eşimin belediyede çalışan arkadaşı odun getiriyor. Olmayınca çöplerin kenarına bırakılan odunları toplayıp yakıyoruz. Bazen eski, kullanılmayacak kıyafetleri çöpe atmıyorum; sobaya atıp yakıyoruz, o şekilde ısınıyoruz” şeklinde bahsediyor.

Eşinin emekli olmasına rağmen faturaları ve evi geçindirmek için çalışmak zorunda kaldıklarını dile getiren Saadet, “Her şeyden kısıyoruz. Eşim emekli olmasına rağmen şirkette çalışıyor. Şirket başka illere gönderiyor; şu an Hatay’da. Ben 58 yaşındayım, ofise temizliğe gidiyorum. Aylık 14 bin TL alıyorum. 13 senedir burada çalışıyorum, yol-yemek bana ait. Sağlık sorunlarım var. Devlette MR randevusu olmadığı için özel hastanelere para vermek zorundayız. Eskiden pazara giderdik, pazar arabasını doldururduk. Şimdi pazar arabası diye bir şey kalmadı. Evde üç kişiyiz, üçümüz de çalışıyoruz. 3 tane elma, 3 tane mandalina alıyoruz” diyor.

Enerji borçları nedeniyle yüz binlerce hanenin elektriği ve doğal gazı kesildi

CHP Manisa Milletvekili Bekir Başevirgen’in soru önergesine, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar yanıt verdi. Bayraktar, 2024 yılında borcunu ödeyemediği için 206 bin 415 abonenin doğal gazı, 148 bin 91 abonenin ise elektriğinin kesildiğini ifade etti.

Aynı dönemde elektrik faturasını ödeyemeyen 55 bin abone hakkında icra takibi başlatıldı. Doğal gazda da benzer bir tablo ortaya çıktı. Türkiye’de aralık 2024 itibarıyla 21 milyon 65 bin 603 doğal gaz abonesi bulunurken, yıl içinde borcunu ödeyemediği için 206 bin 415 abonenin gazı kesildi, 25 bin 278 abone hakkında ise yasal takip süreci başlatıldı.

2025 yılı haziran verilerine göre Türkiye’de doğal gaz hizmeti götürülen abone sayısı 21.3 milyona, serbest tüketici sayısı ise 823 bine ulaştı. Ancak artan enerji maliyetleri nedeniyle çok sayıda hane doğal gaz yerine yeniden soba, kömür ve odunla ısınmaya yöneliyor.

TÜİK’in 2025 yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri verilerine göre Türkiye’de nüfusun yüzde 28.8’i sızdıran çatı, nemli duvar ve çürümüş pencere çerçeveleri gibi konut sorunlarıyla karşı karşıya. Konutlarda izolasyon yetersizliği nedeniyle ısınma sorunu yaşayanların oranı yüzde 27.9 olurken, yüzde 22.1’lik kesim ise trafik ve sanayinin yol açtığı hava ve çevre kirliliğine maruz kalıyor.