Özelleştirmede rekor dönem: 174 milyar liralık satışın yaklaşık 170 milyarı AKP döneminde gerçekleşti

Türkiye’de 1986’dan bu yana gerçekleştirilen özelleştirmelerin neredeyse tamamı AKP iktidarı döneminde yapıldı. Toplam 174.2 milyar liralık özelleştirme gelirinin yaklaşık 169.4 milyar lirası AKP döneminde elde edilirken, iktidar şimdi de köprüler, otoyollar ve kamu taşınmazlarını özelleştirmeye hazırlanıyor.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı verilerine göre, 1986–2025 döneminde gerçekleştirilen satış ve devir işlemlerinden toplam 174.2 milyar lira tahsil edildi. Bunun yalnızca 4.8 milyar lirası 1986–2004 döneminde gerçekleşirken, geri kalan büyük bölümü AKP’nin 2002’de iktidara gelmesinden sonra yapıldı. Böylece Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirme dalgası AKP döneminde yaşandı.

Özelleştirmede zirve yılı 2025 oldu

Cumhuriyet’te yer alan habere göre, özelleştirmelerin en yoğun gerçekleştiği yıl ise 2025 olarak kayıtlara geçti. Bu yıl içinde kamu varlıklarının satışından 19.7 milyar lira gelir elde edildi. Aynı yıl Hazine’ye aktarılan tutar da 13.5 milyar liraya ulaşarak rekor kırdı.

1986’dan bu yana toplam 277 kuruluşta hisse satışı veya varlık devri yoluyla özelleştirme yapılırken, bu kuruluşların 272’sinde kamunun herhangi bir payı kalmadı. Böylece birçok stratejik kamu kuruluşu tamamen özel sermayeye devredildi.

Enerji üretimi ve dağıtımı özel sektöre geçti

Özelleştirmelerin en yoğun yaşandığı alanlardan biri enerji sektörü oldu. Elektrik dağıtımı tamamen özel sektöre devredilirken, 2012–2025 döneminde toplam 6 bin 832 megavat kurulu güce sahip 13 termik santral ile 99 hidroelektrik santral özelleştirildi. Elektrik üretimi ve dağıtım özelleştirmelerinin toplam büyüklüğü 28.3 milyar dolara ulaştı.

Bu süreçte elektrik üretiminde özel sektörün payı yüzde 43’ten yüzde 82’ye yükseldi. İktidar, elektrik iletim sistemini de özelleştirme kapsamına alarak enerji alanındaki kamu varlığını daha da daraltmayı hedefliyor.

Limanlar ve kamu altyapısı da devredildi

Özelleştirmeler yalnızca enerji sektörüyle sınırlı kalmadı. Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne ait 17 liman ile TCDD’ye ait Mersin, Samsun, Bandırma, İskenderun ve Derince limanları toplam 3.5 milyar dolar karşılığında özel sektöre devredildi.

Bu devirlerle birlikte ulaşım ve lojistik altyapısında kamunun payı önemli ölçüde azaltıldı.

Köprüler ve otoyollar için yeni özelleştirme hazırlığı

AKP, kamunun elinde kalan köprü ve otoyolları da özelleştirme kapsamına aldı. 2026 bütçesinde, otoyollar, köprüler ve bunlara bağlı işletmelerin özelleştirilmesine yönelik ihale hazırlıklarının sürdüğü belirtildi. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile en az 9 otoyolun işletme haklarının devri için danışmanlık hizmeti alındığı ortaya çıktı.

Orta Vadeli Program’da ise yalnızca bu yıl için 185 milyar liralık özelleştirme geliri hedefleniyor. Bu tutar, bugüne kadar elde edilen toplam özelleştirme gelirinin de üzerine çıkıyor.

Kamu taşınmazları da satış listesinde

2026 bütçesinde yer alan düzenlemeler, özelleştirmelerin yalnızca kamu işletmeleriyle sınırlı kalmayacağını gösterdi. Hazine’ye ait taşınmazların da satış ve devriyle ekonomiye kazandırılması planlanıyor. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın, kent merkezlerindeki kamu arazilerini imar düzenlemeleriyle satışa hazırladığı ifade edildi.

Böylece AKP döneminde hızlanan özelleştirme politikalarının, kamuya ait kalan son varlıkları da kapsayacak şekilde genişletilmesi hedefleniyor.

(cumhuriyet.com.tr)