BM’den Yeni START’ın sona ermesi nedeniyle ABD ve Rusya’ya yeni anlaşma çağrısı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması’nın (New START) sona ermesinin, uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi bir tehlikeye işaret ettiğini belirterek ABD ve Rusya’ya yeniden anlaşma yapma çağrısında bulundu.

BM Genel Sekreter Sözcülüğü Ofisi, Guterres’in konuya ilişkin yazılı açıklamasını yayımladı.

“Bağlayıcı hiçbir sınırlama kalmadı”

Açıklamada Guterres, New START’ın gece yarısı itibarıyla sona ermesinin, yarım yüzyıldan uzun bir süredir ilk kez ABD ve Rusya’nın stratejik nükleer silahlarına yönelik bağlayıcı herhangi bir uluslararası sınırlama olmaksızın bir dünyayla karşı karşıya kalınması anlamına geldiğini vurguladı.

Guterres, bu durumun uluslararası barış ve güvenlik açısından son derece kritik bir döneme işaret ettiğini belirtti.

“Nükleer silah kontrolü felaketi önledi”

ABD ve Rusya’nın küresel nükleer silah stokunun ezici çoğunluğunu elinde bulundurduğuna dikkat çeken Guterres, Soğuk Savaş döneminde ve sonrasında bu iki ülke arasında yürütülen nükleer silah kontrolü süreçlerinin büyük felaketlerin önlenmesine katkı sunduğunu hatırlattı.

Yeni START Anlaşması’nın binlerce nükleer silahın azaltılmasını kolaylaştırdığını belirten Guterres, bu denetim mekanizmasının başta ABD ve Rusya halkları olmak üzere tüm dünya halklarının güvenliğini önemli ölçüde artırdığını ifade etti.

“Risklerin en yüksek olduğu dönemde sona erdi”

Guterres, anlaşmanın sona ermesinin nükleer silahların kullanılma riskinin son on yılların en yüksek seviyesine çıktığı bir döneme denk geldiğine dikkat çekti.

BM Genel Sekreteri, “Her iki devleti de gecikmeden müzakere masasına dönmeye, riskleri azaltan ve ortak güvenliğimizi güçlendiren yeni bir çerçeve üzerinde anlaşmaya varmaya çağırıyorum” ifadelerini kullandı.

Rusya: Yükümlülükler artık geçerli değil

Rusya Dışişleri Bakanlığı, 5 Şubat’ta süresi sona erecek olan Yeni START’ın uzatılmasına yönelik girişimlerin ABD tarafından karşılık bulmadığını açıklamıştı. Bakanlık, tarafların artık anlaşma kapsamındaki yükümlülüklere bağlı olmayacağını duyurdu.

Açıklamada, “Anlaşma taraflarının, artık anlaşma bağlamındaki hiçbir yükümlülüğe bağlı olmadıkları ve bir sonraki adımlarını serbestçe seçebilecekleri gerçeğinden hareket ediyoruz” denildi.

Yeni START Anlaşması

Yeni START, ABD’nin Sovyetler Birliği ile 1991’de ve Rusya Federasyonu ile 1993’te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları’nın (START 1 ve START 2) devamı niteliğinde olup, 2010 yılında imzalanmıştı.

Washington ile Moskova arasında yürürlükte kalan son nükleer silah kontrol anlaşması olan Yeni START, uzun menzilli nükleer savaş başlıkları ve bu başlıkları taşıyan füze sistemlerine kısıtlamalar getiriyordu.

Rusya, geçen yıl süresi dolan anlaşmanın yükümlülüklerine bir yıl daha uyacağını açıklamış, bugün itibarıyla bu ek sürenin de sona erdiği bildirilmişti.

SIPRI verileri: ABD ve Rusya başı çekiyor

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) 2025 verilerine göre, Rusya 5 bin 459, ABD ise 5 bin 177 nükleer savaş başlığıyla dünyada en fazla nükleer silaha sahip iki ülke konumunda bulunuyor. Çin’in nükleer savaş başlığı sayısının ise 600’ün biraz üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

(Dış Haberler)