Zam ayı yine belirsizlik, baskı ve yetersiz ücret artışlarıyla karşılandı

Antep’te şubat ayı, bu yıl da işçiler için kaçınılmaz bir belirsizlikle başladı. Ücretlere yapılacak zam oranları, ücretlerin yatmasına günler kala hâlâ açıklanmazken işçiler, “Hangi paraya çalıştıklarını” ay sonunda öğrenmeye devam ediyor. Asgari ücrete yapılan yüzde 27’lik artışın ardından fabrikalarda beklenti düşük, öfke ise yüksek. Yıllardır ağır iş yükü, düşük ücret ve vergi kesintileriyle karşı karşıya kalan işçiler, açıklanan zamların daha yılın ilk aylarında eriyeceğini söylüyor.

Zam tartışmaları şubatta yoğunlaştı

Antep’te şubat ayının gelmesiyle birlikte ücret zamlarına dair tartışmalar yeniden alevlendi. Son dört yılda çok sayıda fabrikada işçiler, zam dönemlerinde açıklanan oranları kabul etmeyerek eylemler gerçekleştirmişti. Geçtiğimiz yıl ise valilik tarafından alınan eylem yasağıyla bu tepkiler zor yoluyla bastırılmış, aynı dönemde BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen tutuklanmış ve ardından aylarca ev hapsinde tutulmuştu.

2026 yılı için açıklanan yüzde 27’lik asgari ücret artışı, işçilerin ifadesiyle “sefalet zammı” olarak nitelendiriliyor. Bu artışın ardından fabrikalardaki zam oranlarına ilişkin tartışmalar, önceki yıllarda olduğu gibi yine şubat ayında, yani maaşların yatırıldığı dönemde yoğunlaştı. İşçiler, bir ay boyunca hangi ücretle çalıştıklarını bilmeden mesai yapmaya devam ederken, zam oranlarının adeta sır gibi saklanmasına tepki gösteriyor. Bu durum, sosyal medyada da yankı buldu. İşçiler arasında, “Üç kuruş zam verecekler, onu da sır gibi saklıyorlar. Vahiy mi bekliyorsunuz?” sözleri TikTok videolarına dahi konu oldu.

‘Merinos açıklasın, tablo belli olur’

Başpınar Organize Sanayi Bölgesi’nde yıllardır süregelen bir eğilim bu yıl da değişmedi: “Merinos açıklasın da durum az çok belli olsun.” Bu beklenti 2 Şubat’ta karşılık buldu ve Merinos’ta maaşlar yatırıldı. Yapılan zam oranının ortalama yüzde 30 olduğu görüldü. Bu oran, asgari ücrete yapılan artışın yalnızca yüzde 3 üzerinde.

Merinos işçileri arasında zam sonrası tartışmaların merkezinde ise vergi dilimleri yer alıyor. İşçiler, ilerleyen aylarda vergi kesintileriyle bu artışın hızla eriyeceğini, yıl ortasına gelmeden maaşların yeniden düşeceğini söylüyor. Zam oranını yetersiz bulan işçiler, beklentilerinin karşılanmadığını dile getiriyor.

Bir Merinos işçisi, zam sonrası fabrikadaki havayı ve işçilerin değerlendirmesini şöyle aktarıyor: “Merinos iş yükünün çok ağır olduğu bir fabrika. Bunu sadece Merinos işçileri değil, Başpınar’da çalışan herkes bilir. Başka fabrikada iki işçinin yaptığı işi Merinos’ta bir işçiye yaptırırlar. Açıklanan yüzde 30 zam hakikaten çok düşük. Çünkü ilerleyen aylarda vergi diliminden dolayı maaşlar kuş olup uçacak. Vergiyi patron ödesin. Yılın ilk ayında yatan maaşla son ay yatan maaş aynı olsun istiyoruz.”

‘İki işçinin yaptığı işi bir işçi yapıyor’

Merinos’taki çalışma koşulları, daha önce Evrensel’de yayımlanan haberlerde de işçilerin anlatımlarıyla ortaya konmuştu. O haberlerden birinde bir işçi, fabrikanın iş yükünü şu sözlerle tarif ediyordu: “İş yükü çok ağır. En az iki işçinin yapması gereken işi bir işçi yapıyor. Bir makineye bir halfe bakıyor. Başka fabrikalarda bir makineye bir halfe bir telci bakıyor. Tekli sistem çalıştırıyorlar yani. Bu da aslında iki işçiye para vermeyip bir işçiyi daha fazla çalıştırmak anlamına geliyor. Ben mesela iş yoğunluğunun ve yükünün etkisiyle çok defa dışarıda yürürken gidip duran arabalara çarptığımı biliyorum. Ya da oturduğum yerde çay bardağının bir anda elimden kayıp gittiğini çok yaşadım.”

Vergi yükü ağırlaştı, destek geri çekildi

Merinos’ta 2024 yılının son altı ayında, vergi kesintilerinin en yüksek olduğu dönemde, işçilerin tepkileri üzerine patron tarafından market çeki verilmek zorunda kalınmıştı. Ancak bu uygulama 2025’te hayata geçirilmedi. İşçiler, artan vergi yükü karşısında bu yıl daha da yalnız bırakıldıklarını ve ücretlerinin hızla eridiğini söylüyor.

Tepkilere rağmen Merinos’taki huzursuzluk henüz bir hareketliliğe ya da örgütlü bir sürece dönüşmüş değil. İşçilerin aktardığına göre zam oranı fiilen kabul edilmiş durumda. Bir başka Merinos işçisi, zam sonrası tabloyu şöyle özetliyor: “Herkes kendi arasında konuşuyor. Tepki çok ama kendi aramızda fısır fısır konuşmakla olmuyor. Vergi belimizi bükecek, o dönem yine tepki olacak ama yıllardır böyle zaten. Aynı tas aynı hamam gitmemesi lazım.”

Diğer fabrikalarda beklenti daha da düştü

Merinos’un zam oranını açıklamasının ardından, diğer fabrikalarda çalışan işçiler arasında da moral bozukluğu hakim. Tepkilerin ortak noktası ise şu soru etrafında şekilleniyor: “Merinos bu kadar düşük verdiyse, bizimkiler kim bilir ne verecek?”

Şu ana kadar tek tük fabrikalardan gelen bilgiler, patronların yüzde 27 bandının üzerine çıkmaya niyetli olmadığını gösteriyor. Buna karşın Antep’te fabrikaların büyük bölümünde zam oranları hâlâ açıklanmış değil. Bazı patronlar, zamlı maaşları önümüzdeki ay duyuracaklarını işçilere iletti. İşçiler ise bu durumu her yıl tekrar edilen “Piyasayı görelim” gerekçesine bağlıyor.

Bossan Halı’da çalışan bir işçi, belirsizliğe şu sözlerle tepki gösteriyor: “Neyi gizliyorlar anlamıyoruz. Hangi paraya çalıştığımızı bilmiyoruz, böyle düzen mi olur? Piyasa kimin piyasası? Zaten patronların hepsi birbirinden habersiz tuvalete bile gitmiyorlar. Kendileri belirliyor piyasayı ama yalan dolan işte. İşçi de susuyor, bekliyor.”

Özkaplan Halı’da çalışan bir işçi ise patronların zam sınırının baştan belli olduğunu söylüyor: “Deli gibi paralar kazanıyorlar ama işçiye gelince ‘Öldük, bittik’ diyorlar. Ne kadar verecekleri az çok belli. İşçiler birlik olmadığı için bunun üstüne çıkmazlar. Suç bizde yani. Mesele sadece zam da değil; fabrikalarda çalışma koşullarını, baskıyı artırdılar. Her şey sorun yani.”

Düşük ücret dayatması sürerken ihracat arttı

Antep’te tekstil patronları, geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da işçilere düşük ücret zamları dayatırken, ihracat rakamları artışını sürdürdü. 2025 yılı şubat ayında Antepli tekstil işçilerine yaklaşık yüzde 30 düzeyinde zam dayatan patronlar, aynı yıl içinde dış pazarlardaki hacimlerini genişletti.

Halı üretiminde ihracat, 2024 yılında 1 milyar 971 milyon dolar düzeyindeyken, 2025’te 1 milyar 975 milyon dolara yükseldi. 2026 yılının ocak ayında ise yalnızca bu üç kalemden yapılan ihracat 269.78 milyon dolara ulaştı. Antep patronlarının aynı ay içinde yurt dışına gerçekleştirdiği toplam ihracatın büyüklüğü ise 781.98 milyon dolar oldu.

Hazır giyim ve konfeksiyon imalatında da benzer bir tablo ortaya çıktı. 2024 yılında bu alandaki ihracat 132.1 milyon dolar düzeyindeyken, 2025’te 145.45 milyon dolara yükseldi. Tekstil ve ham maddeleri imalatından yapılan ihracat ise 1 milyar 484 milyon dolardan 1 milyar 534 milyon dolara çıktı.

Kâr büyüdü, vergi yükü işçiye kaldı

Antep’te halı üretiminde dünya çapında tekel konumunda bulunan Merinos, 2024 yılında 3.7 milyar TL büyüklüğünde gelir vergisine tabii kazanç beyan etti. Ancak şirket, bu kazancının yalnızca yüzde 3.36’sı oranında kurumlar vergisi ödedi. İstanbul Sanayi Odasının (İSO) 500 büyük sanayi kuruluşu verilerine göre Merinos’un bu yıl elde ettiği satış geliri ise 18 milyar TL büyüklüğüne ulaştı.

Şireci Tekstil, 2024 yılında 6.98 milyar TL düzeyinde satış geliri elde etmesine rağmen, 2022 yılından bu yana hiç kurumlar vergisi ödemedi. Benzer şekilde Melike Tekstil de 2024’te 10.87 milyar TL satış geliri elde ederken kamuya 1071 milyar TL düzeyinde kâr beyan etti. Buna karşın, yüzde 25 olması gereken kurumlar vergisinin yalnızca yüzde 10.25’i oranında ödeme yaptı.

İhracat gelirleri ve şirket ciroları artarken, işçilere dayatılan düşük zam oranları ve ağır vergi kesintileri, Antep’te ücretlerin neden her yıl daha hızlı eridiğini bir kez daha gözler önüne serdi.