Güneş’ten peş peşe 4 dev patlama: Uzay havasında hareketli günler kapıda

Güneş’te hareketlilik yeniden arttı. Bilim insanları, Güneş’in kısa bir süre içinde dört güçlü X sınıfı güneş patlaması ürettiğini ve bunun önümüzdeki günlerde “heyecan verici” uzay havası olaylarının habercisi olabileceğini açıkladı.

NASA’nın Güneş Dinamiği Gözlemevi (SDO) tarafından kaydedilen patlamalar, 1 ve 2 Şubat 2026 tarihlerinde art arda gerçekleşti. İlk patlama, 1 Şubat’ta 12.33 UTC’de meydana gelen X1.0 sınıfı bir güneş patlaması oldu. Yaklaşık 11 saat sonra ise X8.1 sınıfındaki çok daha güçlü bir patlama kaydedildi.

Son yılların en güçlü patlamalarından biri

Uzmanlara göre X8.1 patlaması, Ekim 2024’ten bu yana kaydedilen en güçlü güneş patlaması olurken, ölçüm tarihindeki en şiddetli 19. güneş patlaması olarak kayıtlara geçti.

Patlama zinciri bununla da sınırlı kalmadı. 2 Şubat’ta, sırasıyla X2.8 ve X1.6 sınıfında iki güçlü patlama daha gözlemlendi.

X sınıfı patlamalar, Güneş’in üretebileceği en güçlü güneş patlamaları olarak biliniyor ve Dünya’ya yönelik uzay havası risklerini önemli ölçüde artırabiliyor.

Güneş lekesi kümesi yakından izleniyor

NOAA Uzay Hava Tahmin Merkezi’ne göre bu patlamalar, RGN 4366 olarak adlandırılan ve Dünya’ya dönük yeni bir güneş lekesi kümesinden kaynaklandı. Merkezden yapılan değerlendirmede, bu bölgenin karmaşık yapısını koruması halinde daha güçlü olayların yaşanabileceği belirtildi.

Uzmanlar, bu tür aktif bölgelerin enerjik parçacık olayları ve hatta koronal kütle atımları (CME) üretme potansiyeline sahip olduğuna dikkat çekiyor.

Güneş fırtınaları hem büyüleyici hem riskli

Koronal kütle atımları, Güneş’ten uzaya fırlatılan devasa plazma bulutları olarak biliniyor. Bu olaylar, Dünya’ya ulaştığında kutup ışıkları (aurora) gibi görsel şölenler yaratabiliyor. Ancak aynı zamanda uydu sistemleri, elektrik şebekeleri ve iletişim altyapıları için ciddi riskler de taşıyor.

Bilim insanlarına göre son dönemde güneş aktivitesinin daha sık gündeme gelmesinin nedeni de açık: Güneş, 11 yıllık döngüsünün en aktif evresini geride bırakmış olsa da etkileri hâlâ sürüyor.

“Daha fazla hareketlilik bekleniyor”

Uzay Hava Tahmin Merkezi, önümüzdeki süreçte güneş aktivitesinin kademeli olarak azalmasının beklendiğini ancak 2030’a kadar zaman zaman güçlü uzay havası olaylarının yaşanabileceğini vurguluyor.

Merkezden yapılan açıklamada, “Tahminciler önümüzdeki dönemde daha heyecan verici güneş aktiviteleri bekliyor” ifadelerine yer verildi.