İki haftada yoksulluk en az 6 kişinin canını aldı: Geçim derdi büyüyor, devlet ölüme terk ediyor

Yeni yılın ilk iki haftası geride kalırken 2026, yoksulluğun ölüm getirdiği pek çok olayla başladı. Urfa’nın Bozova ilçesinde 10 Ocak’ta gerçekleşen gaz sıkışması kaynaklı patlamada ikisi çocuk üç kişi hayatını kaybetti. 13 Ocak’ta İstanbul’un Kağıthane ilçesinde, iki hafta önce kirasını ödeyemediği için evden çıkarılan ve soğuktan korunmak için bir arabaya giren 66 yaşındaki Cemal Ertürk araçta çıkan yangın nedeniyle yaşamını yitirdi. Dün ise İzmir'in Tire ilçesinde iki katlı müstakil evde çıkan yangında 89 yaşındaki Meryem Küpeli hayatını kaybetti.

Ev kazası gibi görünen, buna benzer pek çok vakanın arkasında derinleşen yoksulluk ve devletin yurttaşları kendi kaderine terk etmiş olması gerçeği var.

Asgari ücret şimdiden açlık sınırının altında

Türk-İş, 2025’in aralık ayında açlık sınırını 30 bin 143 TL, yoksulluk sınırını ise 98 bin 188 TL olarak açıkladı. Hükümetin 2026 yılı için belirlediği asgari ücret, daha şimdiden açlık sınırının 2 bin 68 TL altında.

Endeksa verilerine göre Türkiye’de kasım ayı itibarıyla ortalama kira 24 bin 898 TL. Ortalama kiranın 2026'nın şubat ayında 25 bin 736 TL olması öngörülüyor.  Bu belirlenen asgari ücretin (28 bin 75 TL) yüzde 91’ine denk geliyor.

66 yaşındaki Cemal Ertürk sokakta kaldığı için hayatını kaybederken 2013’te yüzde 60.7 olan konut sahipliği oranı 2024’te yüzde 55.8’e düştü, yani 11 senede yüzde 5 azaldı. Aynı dönem aralığında kirada olan yurttaşların oranı ise yüzde 21.3’ten yüzde 28.03’e yükseldi.

Türkiye’de konut harcamaları bugün hane bütçesindeki en yüksek kalem. 2024’te hanenin tüketim harcamasında birinci kalem yüzde 26 konut ve kira oldu, en düşük gelirli yüzde 20 için bu oran yüzde 33.2. 

Nüfusun beşte biri yoksul

TÜİK’in açıkladığı yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri de karşı karşıya olunan yoksulluğun boyutunu gösteriyor. 2025 verilerine göre;

• Medyan gelirin yüzde 60’u hesaba katılarak belirlenen yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranı yüzde 20.6.
• Maddi ve sosyal yoksunluk oranı yüzde 11.9 oldu.
• Sürekli yoksulluk oranı yüzde 13.6 oldu.
• Son yıl sonuçlarına göre fertlerin yüzde 27.9’u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında.
• Nüfusun yüzde 28.8’i sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri vb. problemler yaşarken yüzde 27.9’u konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşıyor.
• Yurttaşların yüzde 50.5’i evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, yüzde 35,1’i iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, yüzde 25.1’i beklenmedik harcamaları, yüzde 19.6’sı evin ısınma ihtiyacını, yüzde 58’i ise eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamıyor.

Yoksulluk derinleşirken sosyal destek azalıyor

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, büyüyen yoksulluğa karşı sosyal destekleri genişletmek yerine sosyal yardımlarda kesintiye gidiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesine göre 2026’da;

• Devlet tarafından karşılanan genel sağlık sigortasında (prim) kişi sayısı 9.7 milyondan 8 milyona düşüyor.
• “Şartlı nakit transferleri” kaleminde de yararlanan çocuk sayısı 3.8 milyondan 2.66 milyona düşüyor.
• Asker ailelerine yönelik yardım programlarından yararlanan kişi sayısı 37 binden 32 bine düşecek.
• Elektrik tüketim desteğinden yararlanan hane sayısı 3 milyon 188 binden 2 milyon 440 bine düşürülüyor.
• Eşi vefat etmiş kadınlara yapılan yardımdan faydalanan sayısı 2024’te 76 binken 2026’da 64 bine düşüyor.
• Öksüz ve yetim yardımı yapılacak çocuk sayısının da 2026’da 30 bine, 2028’de 12 bine düşürülmesi hedefleniyor.
• Aylık bağlanan yaşlı sayısı 805 binden 800 bine, engelli sayısı 340 binden 335 bin 860’a düşürülüyor. 

Devlet temel ihtiyaçlardan elini çekiyor

Kış mevsiminde ısınabilme en temel sorunlardan birine dönüşmüş durumda. Katlanan elektrik ve doğalgaz faturaları yeniden soba kullanımını zorunlu kılıyor. Bunun karşısında 2024'te en az 11 çocuk soba ve doğalgaz zehirlenmeleri sebebiyle, 29 çocuk yangınlarda yaşamını yitirdi.

Durum buyken bir yandan AKP iktidarı, doğalgaz ve elektrik faturalarındaki desteği azaltıyor. EPDK'nin yıllık elektrik tüketim limitini 5 bin kWh'den 4 bin kWh'ye düşürmesiyle 2026'da ortalama aylık 333 kWh tüketen konut aboneleri piyasa koşulları üzerinden faturalandırılacak. Milyonlarca hane için gizli zam anlamına gelen bu düzenlemede EMO'ya göre yüzde 75 ile 99 arasında zamlı ödeme yapılacak. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yakın zamanda doğal gazda da limit dışında kalan tüketicilerin destek dışında tutulacağını söylüyor.

{{593869}}

{{593923}}

{{594074}}

{{581349}}