Ermenistan, Aras Nehri’nin kullanım hakkını Türkiye’ye mi devrediyor?

Ermenistan Cumhuriyeti Başbakanı Nikol Paşinyan’ın, Aras Nehri’nin su kaynaklarının münhasır kullanım haklarının bir kısmını Türkiye’ye bedelsiz olarak vermeyi kabul ettiği iddia edildi.

İki ülke arasındaki ilişkileri daha da geliştirmesine dönük imzalanması planlanan bir anlaşmayla, Türkiye’ye Ermenistan’ın en büyük akarsuyu üzerinde birden fazla baraj ve hidroelektrik santrali inşa etme hakkının verileceği öne sürülüyor.

İlgili olası anlaşmanın Türkiye’ye, Ermenistan’ın en büyük akarsuyu ve başlıca tatlı su kaynağı niteliğinde olan; toplam uzunluğu tam 1072 kilometre olan, havzası da yaklaşık 102 bin kilometrekarelik bir alanı kapsayan kadim Aras Nehri’ni adeta sınırsız kullanma hakkı tanıyacağı belirtiliyor.

Ermenistan Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Araksavan ve Burastan bölgeleri arasında Aras Nehri’ni eski yatağına döndürmek üzere inşa edilmesi öngörülen tek bir barajın maliyeti 1 milyon dolar olacak.

Ermenistan’ın kargo geçişine izin vermesinin ardından

Söz konusu anlaşma taslağının, tam da Aliyev’in Ermenistan üzerinden Azerbaycan menşeli kargo yüklerinin geçişlerine izin veren son politika değişikliğinin ardından gelmesi dikkat çekti.

Erivan tarafından bölgesel normalleşmeye yönelik bir adım olarak nitelendirilen anlaşma taslağının hayata geçmesi, uluslararası gözlemciler ve uzmanlar tarafından Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve Azerbaycanlı müttefiki ve mevkidaşı Cumhurbaşkanı İlham Aliyev için “stratejik bir zafer” anlamına geleceği şeklinde değerlendiriliyor.

Ermenistan hükümeti daha önce de, pasaport ve gümrük damgalarından Ağrı Dağı simgesini kaldırmak gibi Türkiye’ye dönük çeşitli sembolik jestlerde bulunmuştu

Ankara Güney Kafkasya’daki nüfuzunu genişletebilir

Aras Nehri üzerine yeni anlaşma taslağının Erivan açısından çok daha somut ve yakıcı tavizlere doğru bir geçişe işaret etiğine inanılıyor. Konuyla alakalı analistler bu hamlenin Ermenistan’ın son Dağlık Karabağ savaşındaki yenilgisinin ardından içinde bulunduğu kırılgan konumu gösterdiğine, dahası aynı zamanda Ankara’nın da Güney Kafkasya’daki nüfusunu ve kaynak güvenliğini fazlaca bir bedel ödemeden önemli ölçüde genişlettiğine vurgu yapıyorlar.

Anımsatmak gerekirse, yasa dışı kum madenciliği sonucunda Türkiye ile sınır oluşturan Aras Nehri yatağı zaman içinde değişmiş ve sınırları dışında yaklaşık 400 hektarlık bir ada oluşmuştu. Konu sonradan, ekonomik bir ihlalden çok devletlerarası bir meseleye dönüşmüştü.

Sorunu çözmek için nehrin sularını eski yatağına yönlendirmek amacıyla Erivan tarafından Aras Nehri’nin mevcut yatağına yaklaşık 130 metre uzunluğunda ve 8 metre derinliğinde bir baraj inşa etme planı ortaya atılmıştı.