Bakırköy’de grev kapıda: Bütçe yüzde 80 arttı, işçiye yüzde 11 dayatılıyor

İstanbul – Bakırköy Belediyesinde DİSK/Genel-İş üyesi 1120 belediye işçisini ilgilendiren toplu iş sözleşmesi (TİS) görüşmeleri, belediye yönetiminin aylarca masaya gelmemesi nedeniyle ancak 24 Temmuz’da başlayabildi. Oysa bir önceki sözleşme ağustos ayı itibarıyla sona ermişti. Aradan geçen beş ayda yeni sözleşme imzalanmadığı için işçiler hâlâ eski ücretleriyle çalışıyor. Masada sonuç yok, iş yerinde sabır tükenmiş durumda; Bakırköy’de grev artık bir ihtimal değil, hazırlık konusu.

Sürece ilişkin yaptığımız görüşmelerde DİSK/Genel-İş Bakırköy Şube yönetimi ve tüm iş yeri temsilcileri, grev eğiliminin bir söylem olmaktan çıktığını aktarıyor. Temsilciler, birimlerdeki havanın hızla değiştiğini, işçilerin önemli bir bölümünün artık kendi iradelerini grev yönünde ortaya koyduğunu, kendilerinin de bu eğilimin arkasında durduklarını ifade ediyor.

Görüşmelerin bu noktaya gelmesinin temel nedeni, belediye yönetimi ve CHP’li belediyelerde işveren tarafını temsil eden Sosyal Demokrat Kamu İşverenleri Sendikasının (SODEMSEN) ücret ve sosyal haklar konusunda sergilediği dayatmacı tutum. Beş ayı aşkın süredir süren TİS görüşmelerinde, ücretin neredeyse hiç konuşulmadığı iki ayın ardından işçilere sunulan teklif yüzde 11 oldu. Bu teklif, aylık karşılığıyla yaklaşık 6 bin lira. Günlük brüt 1800 lira, net 1614 lira. İşçilerin ifadesiyle bu rakamlar “Ne enflasyonla ne hayatla örtüşüyor.”

İşçiler, “TÜİK bile yıllık enflasyonu yüzde 33 açıklıyor. Kamu işçisine yüzde 24-25 zam verildi. Bize reva görülen yüzde 11” diyerek tepki gösteriyor. Üstelik bu tablo, İstanbul’un en yüksek bütçeli ilçelerinden biri olan Bakırköy’de yaşanıyor. İşçilerin altını çizdiği nokta ise şu: Yüzde 11 zammın dayatıldığı dönemde Bakırköy Belediyesinin bütçesi yüzde 80 artırıldı.

"Yemek parasıyla bir öğün bile zor"

Dayatılan sefalet yalnızca ücretlerde değil, sosyal haklarda da kendini gösteriyor. İşçilere günlük 285 lira yemek ücreti teklif ediliyor. Oysa Bakırköy’de bir çorbanın dahi 100-150 liradan başladığı hatırlatılıyor. Yakacak yardımı aylık 360 lira, çocuk parası ise çocuk başına aylık 270 lira. Kıdem zammı ise yıllık sadece 0.35 TL (35 kuruş). İşçiler bu rakamları “dalga geçer gibi” diye tarif ediyor.

Aynı belediyede kadrolu çalışanlara günlük 356 lira yemek parası ödendiğini hatırlatan işçiler, “Yan yana çalışıyoruz ama biri fazla, biri az alıyor. Bari yemek parasını eşitleyin dedik, ona bile yanaşmadılar” diyor. Bugün yol ve yemek dahil bir belediye işçisinin eline geçen ücret yaklaşık 40 bin lira. Bu rakam, yoksulluk sınırının çok altında. Üstelik aynı birimde çalışan kadrolu personelin maaşıyla aradaki fark 25 bin liraya kadar çıkabiliyor.

"En ağır işi yapan, en düşük ücreti alıyor"

İşyerinde çalışan 1120 işçinin yaklaşık 950’si en alt ücret skalasında. Yani en ağır işleri yapan, sahada çalışan işçilerin büyük çoğunluğu en düşük ücreti alıyor. İşçilerin TİS taslağındaki talebi günlük brüt 2 bin 125 lira. Belediye yönetimi ve SODEMSEN’in teklifi ise yüzde 11’lik bir artışla günlük brüt 1800 lira. Bu da aylık 6 bin lira zam anlamına geliyor.

İşçiler bu tabloyu şöyle özetliyor: “Bütçesi yüzde 80 artan bir belediyede işçiye yüzde 11 dayatılıyor. Sonra da ‘Belediyeler zor durumda’ deniyor. Zor durumda olan biziz.”

Görev tanımı yok sayılıyor, iş yükü artıyor

TİS sürecindeki gerilim, işçilerin günlük çalışma koşullarıyla birleştiğinde tablo daha da ağırlaşıyor. Temizlik işçileri, kendi görev tanımlarının dışında işlere zorlandıklarını anlatıyor. Süpürgecilere binlerce torba moloz taşıtıldığı, belediye misafirhanesindeki eşyaların işçilere hamallık yaptırılarak boşaltıldığı, park ve bahçelerin işi olan dalların temizlik işçilerine toplatıldığı ifade ediliyor.

14 yıldır Bakırköy Belediyesinde çalışan bir işçi yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “Kalp ameliyatı oldum, bel fıtığı ameliyatı oldum. Neden? Ezilmekten. Eskiden 450-500 kişiydik, şimdi temizlikte 308 kişi kaldık. Üç kişinin yapacağı işi bir kişiye yüklüyorlar. Dört kişi olmamız gereken yerde üç kişiyiz, biri izne çıkınca iki kişi kalıyoruz.”

İşçilerin barınma koşulları: "Balıkçı barınağı daha iyi"

İşçilerin anlattıkları yalnızca iş yüküyle sınırlı değil. Dinlenme ve barınma alanlarının durumu da insanlık dışı olarak tarif ediliyor. Basınköy gibi lüks bölgelerde çalışan işçiler, elektriği ve suyu olmayan, damı aktığı için üzerine çadır çekilen barınaklarda dinlenmek zorunda bırakıldıklarını söylüyor. “Balıkçı barınağı bizim kaldığımız yerden daha iyi” sözleri, bu koşulları özetliyor.

Maltepe'ye grev kırıcılığına gönderildiler

İşçilerin anlattıkları yalnızca Bakırköy’le sınırlı değil; belediyeler arasındaki ‘grev kırıcılığı dayanışması’ sürecin en sert başlıklarından biri. İşçiler, Bakırköy’den araçların logoları sökülerek, işçilerin kıyafetleri değiştirilerek Maltepe’ye çöp toplamaya gönderildiğini anlatıyor. “Kıyafetleri çıkarttırıyorlar ki Bakırköy’den geldiğimiz anlaşılmasın. Bu, başka bir belediyenin grevini kırmaktır” diyen işçiler, bu durumu açık bir grev kırıcılığı olarak değerlendiriyor. Bu olay işçiler açısından bir kırılma noktası olmuş durumda. Temsilciler, işçilerin müdürlerin zoruyla Maltepe’de grevi kırmaya gönderilmesinin ardından, “Benzer bir muameleyle biz de karşılaşabiliriz” diyerek grev hazırlıklarının artırılmasını tartışmaya başladığını anlatıyor. Sendika da işçilerin grevi kırmaya gönderilmesi üzerine işçi gruplarına şu mesajı attı: “Temizlik işçisi değerli arkadaşlar, sizlerin görev yeri Bakırköy Belediyesi sınırlarıdır. Sizleri Maltepe’ye, sivil kıyafetlerle çöp toplamaya gönderemezler. Bu bir suçtur. Bu bir hak ihlalidir. Başınıza gelecek herhangi bir kaza ve olayda, hiçbir hak iddia edemezsiniz. Tüm işçi arkadaşlarımızın kanun ve yasalar çerçevesinde hareket etmelerini ve dikkatli olmalarını istiyoruz. Gerekli incelemeler tarafımızca yapılmaktadır.”

Sendikal haklar da hedefte

TİS süreci boyunca sendikal hakların da fiilen engellendiği ifade ediliyor. İşçilerin dört temsilci odası hakkı olmasına rağmen yalnızca ikisinin verildiği, özellikle Temizlik İşleri ve Sağlık Müdürlüğü gibi kritik birimlerde sendikanın görünür olmasının istenmediği belirtiliyor. Masada ise işçilere “Sizin greve çıkma ihtimaliniz zayıf” denilerek gözdağı verildiği aktarılıyor. İş yerlerinde “Sendika zaten anlaştı” söylentilerinin yayılması da işçilerin tepkisini çekiyor.

"İşçinin gözü artık parlıyor"

Tüm bu tabloya rağmen işçilerde karamsarlık değil, giderek güçlenen bir irade var. Başta güvensizlik yaşayan işçilerin, sürecin ilerlemesiyle birlikte greve daha hazır hale geldiği ifade ediliyor. “Yelekleri dağıtın, çıkacaksak çıkalım” diyen işçilerin sayısının arttığı, birimlerde alt komitelerin kurulduğu belirtiliyor. Geçen hafta tıkanan TİS sürecine ilişkin yapılan eylemde belediye önüne çıkan yüzlerce işçinin, bu örgütlü çalışmanın sonucu olduğu vurgulanıyor.

Bakırköy’de işçiler önümüzdeki günlerde eylem programını açıklamaya hazırlanıyor. “Yan yana çalışan iki arkadaş arasında bu uçurum olmasın” talebiyle başlayan TİS mücadelesi, artık yalnızca bir sözleşme pazarlığı değil; insanca yaşama hakkı mücadelesi olarak görülüyor. İşçiler, “Bu kent her sabah bizim emeğimizle ayakta duruyor” diyerek, Bakırköy’de grev çanlarının neden çaldığını hatırlatıyor. Bakırköy’de işçiler, bu mücadelenin yalnızca kendi ücretleri için değil, diğer belediyelerde giderek yaygınlaşan düşük ücret-yüksek iş yükü düzenine karşı da olduğunu vurguluyor.