Ezine Ovası’na bir tehdit daha: Tarım, turizm, tarih cennetine bir milyon ton kapasiteli mermer ocağı açılıyor

Çanakkale - Türkiye'nin coğrafi işaretli markası Ezine Peyniri, zeytin ve sebze tarımının yanı sıra tarihi varlıkları ile de ünlü Çanakkale’nin Ezine ilçesine yeni bir maden ocağı yapımı için ÇED süreci başlatıldı. Ezine’nin Çamlıca Köyü sınırları içerisinde, yıllık 1 milyon tonun üzerinde üretim yapmayı planlayan maden ocağı, Akçansa çimento fabrikasının yörede yarattığı kirliliği de katlayacak. Bölgenin tarım, turizm ve balıkçılık geleceği, bu kümülatif sanayi baskısı altında adeta nefes alamayacak duruma geldi.

ÇED’den kaç(ın)ma kurnazlığı!

Çanakkale Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne sunulan Proje Tanıtım Dosyası, ülkedeki birçok proje gibi, ÇED sürecinden kaçmak için 25 hektarın altında 24,93 hektarlık ÇED alanına sahip. Proje alanına 0,07 hektar daha eklenseydi firma yürürlükteki ÇED yönetmeliğine göre ÇED raporu hazırlamak durumunda kalacaktı.

Kirlilik katlanacak!

Akçansa’nın kirlilik yükünün yanı sıra ÇED süreci başlatılan ve proje tanıtım dosyası yayınlanan Savra İnşaat Makine Mühendislik Ltd. Şti.’nin yeni mermer ocağı projesi bu kirliliği katlayacak büyüklükte. Yıllık 1.026.000 ton pasa (atık) üretecek olan ve patlatma ile çalışacak yeni bir mermer ocağının eklenmesi ile Ezine Ovası'ndaki kirlilik yükünü ve ekolojik tahribatı ikiye katlayacak. PTD’ye göre tesisin yıllık toplam üretim kapasitesi 54.000 tonunu blok mermer ve geriye kalan 1.026.000 ton pasa (atık) olacak. Proje alanı, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’na göre orman arazisi olarak geçerken, mermer ocağının en yakın yerleşim yeri Çamlıca Köyü’ne mesafesi kuş uçumu yaklaşık 970 metre olarak hesaplanmış.

Turizme bir darbe de mermer ocağından

Ezine'nin Geyikli, Dalyan, Tavaklı ile Bozcaa’da gibi temiz sahillere sahip bölgeleri aynı zamanda yaz turizmi açısından da büyük öneme sahiptir. Bu tür maden işletmelerinin ormanlık alanları yok etmesi, zeytinliklere zarar vermesi, hava ve su kalitesini bozması kuşkusuz yöredeki turizm faaliyetlerini de olumsuz yönde etkileyecektir. Sanayi atıklarının doğrudan ya da dolaylı olarak akarsu ve yüzey sularıyla Ezine kıyılarına ulaşma riski, bölgenin deniz canlılığını ve balıkçılık sektörünü de tehdit etmektedir.

Alexandria Troas antik kenti de olumsuz etkilenecek

Ezine ilçesi, bir yanda da dünyanın en büyük antik kentlerinden Alexandria Troas'a ev sahipliği yapıyor. Alexandria Troas, Roma İmparatorluğu döneminde 100 bin nüfusa ulaşmış, Aziz Paulus'un Hristiyanlığı yaymak için Avrupa'ya buradan yola çıktığı önemli bir liman kenti ve Hristiyanlık için bir hac merkezi. Ayrıca bölgede, Roma döneminden kalma antik granit ocakları ve Neandria gibi diğer tarihi yerleşimler de bulunmakta.

Peyzaja geri dönülemez zarar

Ormanlık alana açılmak istenen yeni mermer ocağı projesi zaten var olan mevcut kalker ocaklarıyla birlikte bölgenin doğal dokusunda ciddi maden yaraları açma potansiyeline sahip. Bu durum, antik miras ve doğal güzellikler için turizm potansiyeli taşıyan Ezine'nin doğal peyzajını geri dönülemez biçimde bozacak bir tehdit. PTD’deki verilere göre proje alanında tespit edilen Gökkuzgun ve Küçük sıvacıkuşu nesli tükenme tehdidi altında (tehdide yakın) canlılardan olması nedeniyle kesin korunacak koduyla işaretlenmiş türler arasında.

Bölgenin 50 yıllık kabusu: Akçansa

50 yılı aşkın bir zamandır Ezine’de faaliyet gösteren, zaten yıllardır bölgenin en büyük ve kirletici sanayi tesislerinden birisi durumunda. Fabrikanın hammadde ihtiyacını karşılamak için bölgede çoğu taşeron firmalar olmak üzere çok sayıda şist/kalker ocağı faaliyette gösteriyor. Türkiye'nin toplam çimento ihtiyacının yaklaşık yüzde 7'sini ve toplam çimento ile klinker ihracatının ise yaklaşık yüzde 11 ila yüzde 13'ünü karşılayan Akçansa, Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşlarını (İSO 500) esas alan mali büyüklük sıralamalarında genellikle ilk 100-150 içinde yer almakta. Çimento fabrikası yılda yaklaşık 5,5 milyon ton çimento ve 4,5 milyon ton klinker üretim kapasitesine sahip. Geçtiğimiz aylarda kapasite artışına giden fabrika çevresindeki zeytinlikleri, tarımsal üretimi, balıkçılığı ve turizmi tehdit ediyor. Fabrikanın kapasite artışına karşı Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği ve bölge sakinlerinin açtığı dava halen devam ediyor.

Çimento fabrikasının zararları bilimsel raporlarda

Akçansa'nın çimento ve ocak faaliyetlerinden yayılan tozun hali hazırda zeytinliklerin yaprakları ve tarım ürünlerinin üzerine çökerek verimi düşürmesine yönelik birçok bilimsel çalışma mevcut iken şimdi 1 milyon ton kapasiteli mermer ocağının da çıkaracağı toz, yöredeki zeytin ve diğer mahsullerin kalitesini geri dönülemez şekilde düşürebilir.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) ve Ege Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalar, çimento fabrikasından kaynaklanan toz emisyonlarının yakın çevredeki bitkiler ve toprak üzerindeki olumsuz etkilerini tespit etmiştir. “Çanakkale Çimento Fabrikası Bacalarından Çıkan Tozların Zeytin Ağaçlarının Gelişimi ve Verimi Üzerine Etkileri” başlıklı 2003 yılında yapılan araştırmaya göre fabrikadan 300 metre uzaklıkta bulunan zeytin ağaçlarında en büyük oranda filiz boylarında küçülme, meyve sayısında azalma ve meyve boyutlarında küçülme şeklinde verim kaybı gözlenmiştir. Araştırma, çimento tozlarının bitki yapraklarının üzerini bir tabaka halinde örterek fotosentez hızının düşmesine neden olduğunu, bu durumun bitkinin verimi, büyüme ve gelişmesini olumsuz etkilediğini kanıtladı. Ayrıca bölgeden alınan toprak örneklerinde, toz birikimine bağlı olarak değişebilir Kalsiyum (Ca) ve Potasyum (K) değerlerinin bölge ortalamasının üzerine çıktığı tespit edildi. Çimento fabrikasının su kaynaklarını tüketmesi ve boşalan yeraltı sularının yerine deniz suyunun dolması nedeniyle yeraltı sularının tuzlandığı iddiaları da uzun zamandır dile getiriliyor.