Darbe kurumu YÖK’ün bütçesi yarın Mecliste: Akademik destek azalırken ‘ucuz iş gücü’ programı devrede

2026 yılına ilişkin bütçe görüşmeleri sürerken yarın Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi ile beraber Yükseköğretim Kurulu (YÖK) bütçesi de görüşülecek. Organize sanayi bölgelerine açılan meslek yüksekokullarının ve ‘sermayeye entegre’ yüksekokul söylemlerinin ardından durum bütçe planlamasına da yansıdı. YÖK bütçesinde en öne çıkanlar meslek yüksekokullarının teşviki ve YÖK bürokratlarının ‘görev’ masrafları oldu.

Bütçenin neredeyse tümü YÖK bürokratlarına

Bu sene Bütçe ve Plan Komisyonuna gelecek bütçe teklifine göre YÖK bütçesi yüzde 22.56 artışla 1 milyar 376 milyon 949 bin TL olacak. Bu bütçenin 1 milyar 23 milyon 205 bin TL’si, yani neredeyse yüzde 74’ü personel giderlerine ayrılıyor. Bu bütçeden de 4 milyon 10 bin TL, yine ‘Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar’ adı altında tarikat ve cemaat vakıflarına gidecek. Ancak bu miktar her sene planlananı aşıyor. Örneğin yönetim ve destek programı altında 2024’te kâr amacı gütmeyen kuruluşlara 1 milyon 508 bin TL ayrılmışken sene sonunda toplam 6 milyon 502 bin 675 TL aktarıldı. Yine 2025’te de 1 milyon 916 bin TL ayrılmışken sadece ilk 6 ayda 4 milyon 553 bin 756 TL aktarıldı.

Üniversiteli MESEM’i planı

YÖK Başkanı Erol Özvar, uzun süredir meslek yüksekokulları için ‘sermayeyle entegre’ vurgusu yapıyor. Hafta başında Üniversite Sektör İş Birliği Komisyonu toplantısında sermaye temsilcileriyle bir araya gelen Özvar, yine ‘kalifiye iş gücü’ vurgusu yaparken üniversitenin 3 seneye düşürülebileceğini ifade ederek, “Öğrencilerimizin 20 gün gibi kısa ve verimsiz stajlar yerine programların niteliğine göre meslek yüksekokullarında 3+1 veya 2+2 gibi uygulamalarla mesleki tecrübe kazandığı bir modele doğru programlarımızı dönüştürmeye başladığımızı paylaşmak istiyorum” dedi. Uluslararası sermaye için ‘yetenek çekecek’ iş gücüne ihtiyaç olduğunu öne süren Özvar, yüksekokullarda desteklenecek olanın ‘ucuz ve kalifiye’ iş gücü olacağının sinyalini verdi.

Burslardan kesinti, sömürüye destek

Bütçede bununla paralel olarak OSB’lerde kurulan Meslek Yüksekokullarında desteklenen öğrenci sayısı bir sene içinde neredeyse iki katına çıkarıldı. 2024’te sayı 3 bin 978’ken 2025’te 7 bin 327 oldu. Bu sayının 2028’e kadar 15 bin olması hedefleniyor.

OSB’lere öğrenci çekmek için hedef yükseltilirken akademik yatırımlar ise azaltılıyor. YÖK burslarından yararlanan akademisyen sayısı aynı kalıyor, 2024’te 130 akademisyene YÖK bursu verilmişken 2025’te bu sayı 90 kişi oldu. Kalan yıllarda ise sayının 300 olması planlanıyor. YÖK burslarından yararlanan kadın öğrenci sayısının da düşürülmesi hedefleniyor. 2024’te 3 bin 200 kadın öğrenciye burs verilmesi planlanırken 898 kişiye verildi. Bu sayının önümüzdeki üç senede sırasıyla 677, 662 ve 635’e düşmesi planlanıyor. YÖK burslarından yararlanan öğrenci sayısında da durum aynı. 2024’te 7 bin 808 öğrenciye burs verilmişken 2025’te bu sayı 1600’e düştü. Sayının önümüzdeki üç yılda sırasıyla 1500, 1450 ve 1400’e düşürülmesi planlanıyor.

Bütçe bürokrasiye akıyor

Yükseköğretim programına ayrılan bütçeden yolluklar ve görev giderlerindeki ayrılan bütçe ile harcama arasında ise uçurum var. 2024’te ‘yolluk’ için 152 bin TL ayrılmışken 1 milyon 535 bin 902 TL, neredeyse ayrılan bütçenin 10 katı harcandı. 2025’te 376 bin TL ayrılmışken sadece ilk 6 ayda 1 milyon 278 bin 301 TL, ayrılan bütçenin neredeyse 4 katı harcandı. Aynı şekilde görev giderlerinde de 2024’te 2 bin TL ayrılmışken 6 milyon 586 bin 914 TL harcandı, yani neredeyse 3 bin katı harcandı. 2025’te 3 bin TL ayrılmışken sadece ilk 6 ayda 8 milyon 958 bin 913 TL harcandı.

Yönetim ve destek programı bütçesi için de durum aynı. 2024’te ‘görev giderleri’ için 69 bin TL ayrılmışken 5 milyon 377 bin 521 TL, ayrılan bütçenin neredeyse 70 katı harcandı. Yolluklar için 880 bin TL ayrılmış olsa da 4 milyon 845 bin 374 TL harcandı.