TRT Haber'in İBB iddianamesi 'haberleri' tepki topluyor: 'Kaynaklar saray propagandasına harcanıyor'

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınıp 23 Mart’ta tutuklanmasından 237 gün sonra mahkemeye sunulan iddianameye dair medyanın tutumu tartışma yarattı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan, İmamoğlu için 23 asırdan fazla ceza istenen ve henüz mahkemece kabul edilmeden servis edilen yaklaşık 4 bin sayfalık iddianamede, iktidara yakın medya hemen her gün “suç unsurları” bulmaya çalışıyor.

Bu yaklaşıma kamu yayıncısı TRT Haber de katılıyor. Akşamları stüdyolara kurulan dev ekranlarda “suç unsurları” sıralanıyor, kimi sunucular “İnsanın bunları okurken midesi bulanıyor” ya da “Bu adam (Ekrem İmamoğlu) Mansur’dan (Yavaş) nefret ediyor” diyor, konuklar ise savcılığı överken, bir yandan CHP Genel Merkezine yükleniyor, bir yandan da İmamoğlu’nun “suç örgütü lideri” olduğuna halkı “inandırmaya” çalışıyor.

Bunlar bir kamu kurumunda gerçekleşince yurttaşlar, “Vergilerimiz bunlara mı gidiyor” sorusunu soruyor.

"Tüm davalar TRT’de yayımlansın"

CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp, ilk günden itibaren yapılan “İmamoğlu’nun davaları tüm detaylarıyla TRT’de de yayımlansın” çağrılarını hatırlatarak, “Bu kadar kendilerine güveniyorlarsa iddianamelerinin arkasında dursunlar. Tüm detayları yayımlansın. Kokmasınlar, iddianamelerine sahip çıksınlar” dedi.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun (RTÜK) mevcut mevzuatının dahi bu tip taraflı yayıncılığa izin vermediğini belirten Konuralp, “Bu ve buna benzer yayıncılığın bir ihlal olduğu vurgulanmakta” hatırlatması yaptı. 

Konuralp şöyle devam etti: “Buna rağmen 80 milyonun vergileriyle kendisini finanse eden TRT, iktidarın ve ‘sözde’ hukuk yoluyla muhalefete yönelik darbe girişiminin propaganda aygıtına dönüşmüş durumda. Bu haliyle de suç işliyorlar. Bu suçu işlemeye kararlılarsa TRT ekranlarını davaya açsınlar. ‘Hodri meydan’ diyoruz. Siyasi iradenin cesareti varsa gerekli adımı atsın.”

"Yoksul halkın parasıyla yoksul halka karşı…"

Emek Partisi (EMEP) Milletvekili Sevda Karaca da TRT Haber’in “haberlerini” klasik televizyonculuk veya gazetecilik açısından değerlendirmenin mümkün olmadığını söyledi. Karaca, “Çünkü TRT’nin yaptığı haber yapmak değil, iktidarın yargı hamlesine rıza üretmektir. Savcılık bir iddianame hazırlıyor, iktidara yakın medya bunu paketliyor ve TRT bunu kamu adına değil, iktidar adına dolaşıma sokuyor. Toplumda suç algısı oluşturuluyor; bu bir zincirdir ve amacı, siyasi alanı düzenlemek, muhalefeti sindirmek ve seçilmiş belediye başkanlarını kriminalize etmektir” dedi.

TRT’nin tarihsel olarak tarafsız ve “ideal bir kamu yayıncısı” olmadığını belirten Karaca, “Elektrik faturalarındaki TRT payı, elektronik cihazların bandrol ücretleri, vergiler… Halkın parasından besleniyor. Ama bu kaynaklar, kamu yararına değil, Saray iktidarının propagandasına harcanıyor” ifadelerini kullandı.

Karaca şunları söyledi: “İktidar bir yandan ‘dezenformasyonla mücadele’ adı altında kamu kaynaklarıyla büyük paralar harcıyor, ama bir yandan da bizzat kamu kaynaklarını kullanarak TRT aracılığıyla dezenformasyonun alasını yapıyor. Bu, halkın vergilerinin ve faturalarının, iktidarın yalanlarını yaymak için seferber edilmesi demek. TRT, kamu kaynaklarını kullanarak iktidarın dezenformasyon makinası olarak çalışan bir propaganda aygıtıdır, ötesi değil.”

Medyadaki genel duruma da dikkati çeken Karaca, “Dezenformasyon, manipülasyon, ajitasyon, kör yalan, algı yönetimi her yerde ve hepsi de yoksul halkın parasıyla yoksul halka karşı yapılıyor. TRT kadar bunları da konuşmamız gerekiyor” dedi.

"Medya demokratik gerilemeyi hızlandırıyor"

DEM Parti Milletvekili Sevilay Çelenk de yayımlananların sadece bir “iddianame” olduğunu hatırlattı ve “Siyaset alanında bazı aktörler, yurttaşın finanse ettiği kaynaklarla, yurttaşın özgür iradesiyle seçtiği siyasal aktörlere ve o iradeye karşı karalama kampanyası yürütüyor” ifadelerini kullandı.

Çelenk “Habercilik bir kamu hizmeti sorumluluğu gerektirir. Tüm yayıncıların lekelenmeme hakkına, itibar suikastına ve masumiyet karinesine dikkat etmesi gerekir. İddianame, ekranlarda ‘polisiye işlemin’ konusu olamaz” ifadelerini kullandı.

Her tür etik değerin çöküşünün yaşandığı bir medya ortamı yaratıldığını aktaran Çelenk, “Hâlâ direnen az sayıda nitelikli yayın organı dışında, gazetecilik pratikleri bunlardan habersizmiş gibi yürütülüyor. Bir iddia bu kadar detaylandırıldığında zihinlerde gerçeklik algısı yaratır” dedi.

Halkın vergileriyle 18 TV, 17 radyo, 4 dergi…

18 televizyon, 17 radyo kanalı, 4 basılı dergi ve dijital mecralar üzerinden yayıncılık yapan TRT’nin gelirlerinin yaklaşık yüzde 70’i yurttaştan toplanan bandrol ücretlerinden oluşuyor. TRT’nin 8 binden fazla personeli bulunuyor.

CHP Milletvekili Umut Akdoğan, TRT bütçesinin 2024 yılında 32 milyar lira olduğunu açıkladı.

2024’te TRT’nin reklam geliri 3 milyar 647 milyon 930 bin 220 TL olarak kayıtlara geçti. Aynı yıl 5 milyar 191 milyon 812 bin 418 TL kâr eden kurumun öz kaynaklar toplamı 26 milyar 191 milyon 812 bin 418 TL’ye ulaştı. 2024 yılı bandrol gelirleri ise açıklanmadı. 

CHP’li Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu; mayıs 2025’te TRT’nin bandrol gelirleri üzerinden 7 milyardan fazla kârı, 1 milyar 215 milyon liralık da faiz geliri olduğunu söyledi.

Geçmiş yıllara ait veriler ise şöyle:

• 2023: 18 milyar 235 milyon 898 bin TL bandrol geliri, 2 milyar 168 milyon 804 bin TL reklam geliri.
• 2022: 7 milyar 947 milyon 169 bin TL bandrol geliri, 1 milyar 268 milyon 139 bin TL reklam geliri.
• 2021: 3 milyar 362 milyon 642 bin TL bandrol geliri; 649 milyon 97 bin TL reklam geliri.

Elektronik cihazlardan alınan bandrol gelirleri

2024 yılı için TRT payı, elektronik cihazlar ve araçlar üzerinden alınan bandrol ücretleri cihaz türüne göre farklılık gösteriyor. Örneğin, cep telefonlarında yüzde 12, bilgisayar ve tabletlerden yüzde 4, kara taşıtlarında ise yüzde 0.8 bandında oranlarla bandrol ücreti kesiliyor. Ayrıca yurt dışından getirilen cihazlar için de 2024'te belirlenmiş döviz bazlı sabit bandrol ücretleri bulunuyor. Örneğin televizyonlarda 8-80 avro arası TRT bandrol ücreti kesilirken, cep telefonlarında 20 avro alınıyor. 

Bandrole tabi cihazlardan alınan TRT payının kaldırılması için kanun teklifi hazırlansa da hâlâ kabul edilmiş değil. Çokça tartışmaya sebep olan elektrik faturalarının aktif enerji bedeli üzerinden TRT’ye aktarılan yüzde 2’lik oran ise 2021 yılında kaldırıldı.

Dış yapımlar ‘ticari sır’

Milyarlarca lira ‘dış yapımlara’ aktarılıyor. Sayıştay raporlarına göre; TRT’nin 2023 yılında “haber, yapım ve program alımlarına” toplam 6 milyar 130 milyon 494 bin lira para harcandı. 2022 yılında kurumun dış yapımlara ayırdığı bütçe 3 milyar 422 milyon 884 bin liraydı. TRT 2021 yılında haber, yapım ve program alımları için 1 milyar 854 milyon 300 bin lira; 2020 yılında 1 milyar 372 milyon 306 bin lira, 2019 yılında da 1 milyar 250 milyon 647 bin lira ödeme yaptı. Böylece kurum son 5 yılda dış yapımlar için, 14 milyar 30 milyon 631 bin lira harcadı. Kime ne kadar para ödendiği ise ‘ticari sır’ gerekçesi ile açıklanmıyor.