Vergi kararıyla bağımlılık derinleşecek: ABD'den ithalat nereden nereye geldi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yayımlanan bir kararla, binek otomobil, kozmetik ve alkollü içecekler dahil olmak üzere ABD menşeli belirli ürünlere uygulanan ek gümrük vergileri kaldırıldı. Söz konusu karar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Amerika Birleşik Devletleri’ne gerçekleştirdiği ziyaretin başlangıcına denk geldi.

Ankara, söz konusu ek vergileri, 2018 yılında, dönemin ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye’de tutuklu bulunan ABD’li Papaz Andrew Brunson’ın serbest bırakılması için artan baskılarının ardından bir misilleme tedbiri olarak yürürlüğe koymuştu. Kararın kaldırılmasıyla, altı yıldır devam eden bu ticari kısıtlama sona ermiş oldu.

Birleşmiş Milletler COMTRADE verilerine göre, Türkiye’nin ABD’den yaptığı ithalat son yıllarda genel olarak artış gösterdi. İthalat değeri 2017’de 9.7 milyar dolar seviyesindeyken, 2022’de 15 milyar dolara, 2024’te ise 15.29 milyar dolar seviyesine yükseldi. Ek vergilerin kaldırılmasıyla birlikte, bu artış eğiliminin daha da güçlenmesi bekleniyor.

Sanayi ithalata bağımlı

Veriler, ABD’den yapılan ithalatın yapısının, Türkiye sanayisinin temel ihtiyaçlarını yansıttığını gösteriyor. 2024 yılı ithalatının en büyük kalemleri; mineral yakıtlar ve yağlar (2.75 milyar dolar), hava taşıtları (2.04 milyar dolar), demir çelik (1.76 milyar dolar) ve organik kimyasallar (1.04 milyar dolar) olarak sıralanıyor. Bu tablo, Türkiye ekonomisinin enerji, yatırım malı ve ara malı temininde dışa bağımlılığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Söz konusu vergi indiriminin, mevcut bağımlılık yapısını derinleştirmesi bekleniyor. Aynı zaman diliminde Türkiye’nin AB dışı ülkelerden otomobil ithalatına yönelik ek vergiler getirmesi ise dikkat çeken bir diğer nokta oldu.