Antep Emek Festivali | İşçinin ezgisi, festivalin omurgası oldu

Bugünlerde kültür-sanat gündeminde öne çıkan yeni bir festival var: Antep Emek Festivali. Festivalin amacı, kente kimliğini veren binlerce işçi ve emekçinin sesini, varlığını ve ruhunu sahneye taşımak. 11 Ekim 2025’te GOPSM Açıkhava Sahnesinde gerçekleşecek festival, binlerce işçiyi bir araya getirecek. Şarkılar emek için söylenecek, emekçiler kendi şenliklerinde doyasıya eğlenecek.

BİRTEK-SEN ve Nar Bilim, Kültür ve Sanat Derneği öncülüğünde kurulan festival komitesi, hazırlıklarını sürdürürken “Biziz hayatı yaratan. Emek bizim sahne bizim” diyerek herkesi emeğin hikayesine ortak olmaya çağırıyor. Festivale günler kala hazırlıkları ve festivali Festival Komitesi Sözcüsü Özlem Temena, ve Nar Bilim, Kültür ve Sanat Derneği Başkanı Merve Karataş ile konuştuk.

‘Emekfest dünyadaki emek festivallerinin bir parçası olabilir’

Yasakların gölgesinde işçilerin ve emekçilerin ısrarıyla bir festival örgütlediklerini belirten Özlem Temena, “Bu festivalin kararı 2025 yılında Başpınar işçilerinin örgütledikleri grevlerde alındı. İşçilerin her biri direniş alanlarında beklerken türküler söylediler. Ancak bu kenti var eden işçilerin kimliğini gösterme ihtiyacıyla çıktı bu festival. Herkes bu festivalin bir parçası olabilir” dedi. Dünyada benzer festivallerin olduğunu da hatırlatan Temena, “Dünyada emekle sanatın buluştuğu güçlü örnekler görüyoruz. İngiltere’deki Durham Miners’ Gala 19. yüzyıldan beri maden işçilerinin bir festivali. Ya da İtalya’da üç sendikanın 1 Mayıs’ta Concerto del Primo Maggio Meydanı’nda düzenlediği büyük emekçi festivali gibi.Fransa’daki Fête de l’Humanité ve Kanada’daki Mayworks Festivali de işçi sınıfının kültürel üretimini sahneye taşıyor. EmekFest, özgünlüğüyle bu örneklerin bir parçası olabilir” şeklinde konuştu.

Temena festivalin özgünlüğünü şöyle özetledi:

“EmekFest ticari bir müzik etkinliği değil; işçilerin kurduğu bir sahne. Programı belirlerken oylamalar yaptık, işçilerin talep ettiği sanatçılarla ilerledik. Yani işçiler seyirci değil, özne. İnsanca yaşayacak ücret, güvenli çalışma gibi işçilerin temel talepleri sahnede yer alacak. Markaların ya da firmaların parıltılı vitrinine üretim yapan işçiler bu kez kendi parıltılarıyla festivalde olacak. Festival komitesi olarak aynı zamanda Türkiye’de festival yasaklarına, engellemelere ve kültürel kısıtlara karşı kamusal alanı, müziği ve sözü emeğin lehine geri kazanma çabasıyız. Zeytinli gibi örneklerin ardından oluşan sessizliği, Antep’te binlerce işçiyle birlikte ‘Biz de varız, biz hayatı var edeniz’ diyerek yarıyoruz.

‘Bu çağrıya kayıtsız kalamazdık’

2010 yılından itibaren Antep’te bilim, kültür ve sanat alanında faaliyet gösteren Nar Bilim, Kültür ve Sanat Derneği Başkanı Merve Karataş, EmekFest’in bir parçası olmalarının nedenini şöyle anlattı:

“EmekFest fikri bize ulaştığında, bu topraklarda emeğiyle var olan ama sesi duyulmayan binlerce işçiyi sahneye davet eden bir çağrı olarak hissettik. Çünkü festivalin ana sloganı olan ‘Biziz hayatı yaratan; emek bizim, sahne bizim!’ ifadesi, Nar Sanat’ın yıllardır savunduğu bir hakikati yüksek sesle dile getiriyor. Bu yüzden EmekFest’in bir parçası olmanın bir sorumluluk olduğunu düşündük.”

‘İşçiler kentin kimliğinde yer bulamıyor’

Antep’in sanayileşme kimliğine rağmen işçilerin kent kültüründe görünür olmadığına tepki gösteren Karataş, “İşçiler, kentin esas taşıyıcısı olmalarına rağmen ne kültürel hafızada ne de kentin resmi kimliğinde hak ettikleri yeri bulabiliyor. ‘İşçi’ kavramı, Başpınar OSB ile sınırlıymış ve mesai bitiminde iş kıyafeti gibi çıkarılıp kenara konulabilirmiş gibi bir algı yaratılıyor. Bunun temel nedeni, sermaye merkezli anlayışın işçileri yalnızca meta üretiminin parçası olarak görmesi. Halbuki bu kent işçilerin emeğiyle büyüdü ama onların hikayesi hep arka planda bırakıldı. Nar Sanat olarak biz tam da bu nedenle, kentteki tüm yurttaşların kültür-sanata erişimini artırmayı ve kendilerini ifade edebilecekleri alternatif alanları kurmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

Karataş, Antep’teki dokuma işçilerinin müzik aracılığıyla ifade ettikleri direniş kültürünü hatırlattı:

“İşçi sınıfı her zaman sanatsal üretimlerin parçası oldu. Örneğin dokuma işçileri bazen ustaya öfkesini ‘Gözlerin kör ola ölesin usta, böyle zulüm mü olur teze halfiye’ sözleriyle, bazen de tezgahta ürettiklerine atıfta bulunarak sevgisini ‘Evlerinde bir ipekten halı var, şeker yemiş dudağında balı var’ dizeleriyle dile getirdi. Sınıfın gündelik yaşamında müzik hem kendini ifade etmenin hem de direnişin dili oldu. Bu yüzden ilk festivalin ana omurgasını da müzik üzerine kurduk. Artık burada yaşayan yurttaşların ‘kendisi için, kendisiyle, kendisi hakkında’ bir festivali var.”

‘Sanatı demokratikleştirmek işçilerin hakkı’

Sendikanın Avukatı Esmer Özer, EmekFest’in ortaya çıkış hikâyesini şu sözlerle anlattı:

“Emek Festivali, Gaziantep gibi işçi ve işçi aileleri nüfusunun kentin en geniş kısmını oluşturduğu bir yerde, emekçilerin sanata ulaşmasının, işçilerin kendi adına düzenlenen bir festivalin parçası olmasının ve bunu yaşatmasının hayaliyle ortaya çıktı. Hem organizasyon aşamasında hem sonrasında işçilerin sahiplendiği ve işçiler için kullanılacak bir festival EmekFest. Kültür-sanatın hitap ettiği dar çevreden çıkarılıp demokratikleşmesi ve halka ulaşması da işçilerin insanca yaşama taleplerinin bir parçasıdır. Sloganımız da bu düşüncenin ürünü: yaşam bizlerin, işçilerin elleriyle var oluyorken yaşamı anlamlandıran sanatın bizden esirgenmesine izin vermeyeceğiz.”