Ekonomi büyüdü, emeğin payı azaldı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan-haziran 2025 dönemini kapsayan gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. Verilere göre ülke ekonomisi yüzde 4,8 büyüme kaydetti. Çeyreklik bazda büyüme yüzde 1,6 oldu. Üretim yöntemiyle gayrisafi yurt içi hasıla tahmini, 2025 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 43,7 artarak 14 trilyon 578 milyar 556 milyon TL seviyesine yükseldi. Geçen yılın ikinci çeyreği ve bir önceki çeyrek ile kıyaslandığında iş gücü ödemelerinin (emeğin payı) GSYH içindeki payı azaldı. Sermaye gelirleri ise bir önceki çeyreğe göre yüzde 4,2 puan, 2024 yılının ikinci çeyreğine göre ise yüzde 0,7 puan artış gösterdi. 

Gayrisafi yurt içi hasılayı oluşturan faaliyetlerde en yüksek artış, yüzde 10,9’luk büyüme oranıyla inşaat sektöründe görüldü. Bu dönemde bilgi ve iletişim yüzde 7,1, sanayi yüzde 6,1, ticaret, ulaştırma ve konaklama yüzde 5,6, mesleki-idari hizmetler yüzde 5,4 artış gösterdi. Finans ve sigorta ile gayrimenkul faaliyetleri yüzde 2,6 yükseldi.

Tarım sektörü ise yüzde 3,5 daralırken kamu yönetimi, eğitim ve sağlık gibi alanlarda yüzde 1,2’lik düşüş yaşandı. Tüketim harcamaları GSYH içinde ağırlığını yüzde 5,1 oranında arttırarak toplam harcama içinde ortalamanın üzerinde büyüme gösteren bir başka alan oldu. Lüks harcamaların da önemli bölümünü içinde barındıran dayanıklı tüketim malı harcamaları geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında yüzde 10,4 oranında büyüme kaydetti. 

Giysi ayakkabı mutfak eşyası ve oyuncak gibi kalemleri içeren yarı dayanıklı mallar için harcamalar ise 2024 yılının ikinci çeyreğine kıyasla yüzde 3,5 azalırken gıda harcamalarını da barındıran dayanıksız tüketim malları için yapılan harcamalar aynı dönem için yüzde 6,2 oranında büyüme gösterdi. 

Kâr büyüdü, emeğin gelirden aldığı pay azaldı

2025’in ikinci çeyreğinde net işletme artığı/karma gelir kaleminde geçen yıla kıyasla yüzde 46,3 artış gözlendi. Bunun karşısında iş gücü ödemeleri geçen yıla kıyasla yüzde 42 oranında arttı. Yani kârlar, başlıca ücretler ve sosyal güvenlik harcamalarından daha fazla büyüme gösterdi. İş gücü ödemeleri, gayrisafi katma değer içindeki payı 2024 yılının ikinci çeyreğine göre yüzde 0,4 puan gerilerken 2025’in ilk üç ayına göre yüzde 4,5 azaldı. Kârların aldığı pay ise 2024 yılının ikinci çeyreğine kıyasla yüzde 0,7 puan artış kaydetti. Kâr ve işletme gelirlerindeki artış yılın ilk üç ayına kıyasla ise yüzde 4,2 puanlık artış yaşadı.

Şimşek'e göre bu bir başarı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, GSYH verilerini, “İkinci çeyrekte takvim ve düşük baz etkilerinin de katkısıyla yıllık büyümedeki artışla birlikte dezenflasyonun sürmesi uyguladığımız programın başarısını net bir şekilde ortaya koymaktadır” ifadeleriyle değerlendirdi. Şimşek, “Tüketim ile yatırımın dengeli seyri devam etti. İhracat küresel zorluklara rağmen ikinci çeyrekte artarken öne çekilen ithalat talebi ve üretimdeki güçlü artışın etkisiyle net dış talebin büyümeye katkısı negatif gerçekleşti” değerlendirmesinde bulunurken, hükümet don yaşanan bölgeleri afet alanı olarak ilan etmedi. 

Merkezi bütçe verilerine göre zirai donun yaşandığı nisan ayından itibaren tarımsal destekleme ödemeleri kaleminde artış değil düşüş yaşandı. Emeğin GSYH içinden aldığı pay geçtiğimiz yıla ve bir önceki üç aylık döneme göre düşerken ve kârlarda artış yaşanırken işsizlik DİSK-AR verilerine göre geniş tanımlı işsizlik yüzde 2,4 puan artış gösterdi.  

TÜİK verilerine göre Şimşek’in göreve geldiği 2023 haziran ayından bu yılın temmuz ayına kadar enflasyonda yüzde 136,5 oranında artış yaşandı. İTO verilerine göre ise tüketici fiyat endeksinde 2023 yılına kıyasla ağustos ayında yüzde 141,2 oranında artış yaşandı.

{{568015}}

{{568041}}