Soma Termik Santral'de üretim durdu, belirsizlik sürüyor

Manisa-Soma ve Ege Bölgesi’nin önemli bir işletmesi durumunda olan, 2015 yılında özelleştirilerek Torku’ya (Konya Şeker) satılan Soma Termik Santralinin TKİ’ye olan borçları nedeni ile üretim tamamen durdu.

Temmuz ayı itibariyle işletmede bulunan kömür biterken en son Odaş ve Akçadağ firmalarının ortaklığında santral sahasına kömür sevkiyatı yapıldığı, verimlilik testi sırasında 700-1000 ton kömür getirildiği ve bu kömürlerin de bitmesiyle üretimin durduğu belirtildi. Sözkonusu ortaklığın yaptığı test sonucunu Bakanlığa sunduğu da ifade edliyor.

Görüştüğümüz bir Soma Termik Santrali işçisi, üretimin durduğunu ama kapanma olmadığını dolayısı ile işçilerin işe gelip gittiğini belirterek, 17 Temmuz cumartesi günü kazan borusunda sızma meydana gelmesi dolayısı ile üretimin durdurulduğunu o tarih itibariyle zaten santralde bir iki günlük kömürün kalmış olduğunu dile getirdi.

Kazan borusundaki sızdırmanın yapılmayan bakımlar nedeniyle olduğunu söyleyen işçi, “Sızdırma nedeni ile o bölümde çalışan birinci grubu izne çıkardılar. Biz, ‘neden çıktılar’ diye sorduğumuzda , ‘kazan boru patlağından’ denildi” diyerek olaydan haberdar olduklarını anlattı.

“Herkes buradan kârlı çıkmak istiyor”

Odaş-Akçadağ mühendislerinin işletmede bölüm bölüm gezdiklerini ve kendilerince bir verim raporu hazırladıklarını belirten işçi, “Santral yüzde yirmi verimle çalışabilir gibi bir rapor hazırlamışlar diye duyduk” dedi.

Bir ara TMSF’ye geçeceğinin söz konusu edildiğini ama artık konuşulmadığını dile getiren işçi, “Enerji Bakanlığı bunu birine verecek, iyi kötü, kârla veya zararına çalıştıracaklar gibi gözüküyor” dedi. Almak isteyen firmaların mutlaka destek veya taviz talebinde bulunacağını  düşündüklerini dile getiren işçi, “Çünkü bakımsız, maliyet gerektiren bir işletme burası. Kimse isteyerek almayacak gibi, herkes buradan kârlı çıkmak istiyor. Mesela İmbat madencilik var burada, ne kadar doğrudur bilmiyorum ama yazıldı bu, İmbat'ın ‘ben çalıştırırım alırım ama benden beş yıl herhangi birşey beklemeyin’ dediği konuşuldu” şeklinde konuştu.

Taviz alsalar da işçiye yansıması olmayacak

“Maliyetli, bakımsız yeri alıyoruz” diye taviz bekleyen firmaların kendileri için de sorunlu olduğunu belirten santral işçisi, “İş güvenliği önlemi almadan veya bu ücretlerde çalıştırma gibi politikalar uygulayacaklardır. İlla işçiyle iyi geçinmek zorundalar çünkü piyasada bu tip işler için deneyimli personele ihtiyaç var. Şu an çalışmayan bir tesis var, iyi kötü bizim gönlümüzü alırlar” diyerek görüşünü dile getirdi.

İşçi şöyle devam etti: “Ben orasında değilim, biz çok düşük fiyatlara çalışıyoruz piyasaya göre. Bize bir tık iyileştirme yapsalar herkesin hoşuna gider, çok memnun olmayız ama en azından bildiğimiz iş, işsizlikte sıkıntıya girmeyelim diye o düşüncede oluruz. İş değiştirmek, işten çıkmak mesele. Soma’da madenler, her yer sıkıntılı, işsizlik korkusu var artık”.

Birçok belirsizliğin olduğunu söyleyen işçi, “2028’de Çevre Temizliği ve Sağlığı ile ilgili sözleşmenin tekrar devreye girip girmeyeceğinin hesabı da yapılıyor olabilir. Ben burayı ne kadar daha çalıştırabilirim diye düşünüyordur, hava temizliği, filtre için maliyet daha da artacak, biz bunları yorumluyoruz tabi, Ankara’da olup bitiyor pazarlıklar” diye konuştu.

Devlete elektrik satan ama kömür borcunu ödemeyen şirketin hiçbir yaptırımla karşılaşmamasını da sorgulayan işçi şunları söyledi; “Soma Termik santral A.Ş Torku’ya bağlı ama onun da bağlı olduğu Anadolu Birlik Holding var. Devlete elektrik satıp para alıyorsunuz, bir yandan kömür borcunuz var TKİ’ye. Kazanç var, gider yok. Para nerede para da yok. Bunun hesabını kimse veremez gibi geliyor bana. Bakım yapmıyorsun, borcu ödemiyorsun, devlet elektrik parasını niye kesmiyor bunlardan, bana tuhaf geliyor sade bir işçi olarak. Yönetim Kurulu Başkanı çıkıp TKİ bana kömür vermeye devam etmeseydi bu borç bu kadar olmayacaktı demişti. TKİ ile aralarında bir protokol var ama biz bilmiyoruz”.

“30 Ağustos’ta süre doluyor”

Tes - İş Soma Şube Başkanı Mustafa Girginler de yapılan testler sonucunda bir rapor hazırlandığını belirterek, “Bu hafta bakanlıkla irtibat halindeyim, tuttukları raporun sunumunu yapıyorlar bakanlıkta, daha netleşen bir şey yok, süreç devam ediyor” dedi.

İşçilerin işe gelip gittiklerini, o konuda bir sıkıntı olmadığını, sürecin uzadıkça yorucu olduğunu, biran önce netleşmesini beklediklerini söyleyen Girginler, sürecin uzaması ile ilgili görüşünü de, “TKİ 30 Haziran’da kömürü kesmişti ve Torku’dan kömür parasını resmi olarak 60 gün içinde ödemesini istedi. Bu 60 günlük süreç 30 Ağustos'ta doluyor, bu resmi süreci bekliyor olabilirler. Kanunen iki ay süresi var, bu süre içinde ödenmezse TKİ tek taraflı sözleşmeyi feshedebileceğini bildirdi. Biz 60 gün içinde ödeme yapmayacağını biliyoruz ama büyük ihtimal bu yasal süreci bekliyorlar. Ödenmediği zaman da TKİ icra işlemi başlatır diye düşünüyorum” şeklinde aktardı.

Termik Santrali almak isteyen Odaş-Akçadağ firmaları kendi kömürlerini kullanmak istediklerini açıklamışlardı bu konuyla ilgili olarak Girginler, “Altı grup tam kapasite çalışılırsa Odaş-Akçadağ’ın Soma'da bulunan kömür sahası yetmeyeceği için, mecburen diğer firmalardan kömür almak zorundalar. Bir an önce bu sürecin netleşmesi lazım” dedi.