Bilim insanları şimdiye kadarki en sentetik yaşam formunu yarattılar

Bilim dünyası, sentetik yaşam alanında önemli bir dönüm noktasına tanıklık ediyor. İngiltere’deki Tıbbi Araştırma Konseyi Moleküler Biyoloji Laboratuvarı araştırmacıları, doğadaki tüm canlılardan daha sade bir genetik koda sahip bakteri geliştirdi.

Yeni bakteri, "Syn57" olarak adlandırıldı. Escherichia coli türünden türetilen bu sentetik organizma, doğadaki tüm canlılarda bulunan 64 kodondan yalnızca 57’sini kullanıyor. Böylece milyarlarca yıldır değişmeyen genetik kodda radikal bir sadeleşme sağlanmış oldu.

Genetik kod, DNA ve RNA’daki üçlü nükleotid dizilerinden oluşan kodonlarla yazılır ve hücrelere protein üretimi için talimat verir. Normalde farklı kombinasyonlarla aynı amino asiti kodlayan “eş anlamlı” kodonlar bulunur. Araştırmacılar, bu fazlalıkları ortadan kaldırarak genomu daha kompakt hale getirdi.

Bu amaçla, bakterinin genomunda 101 binden fazla değişiklik yapıldı. Kodonların bir kısmı eşdeğer talimatlar veren diğer kodonlarla değiştirildi ve genom küçük parçalar halinde yeniden tasarlanarak bir araya getirildi.

Çalışmanın başyazarı Wesley Robertson, sürecin zorluğunu şu sözlerle özetledi:

“Bazen bunun bir çıkmaz sokak olup olmadığını düşündük. Ama sonunda yaşamın daha sade bir genetik planla da var olabileceğini gösterdik.”

Araştırmacılara göre bu çalışma yalnızca bir biyolojik deney değil, aynı zamanda geleceğe dair yeni fırsatlar da sunuyor. Syn57’nin fazladan boşalttığı genetik alan sayesinde, doğada bulunmayan yeni amino asitlerin eklenmesi ve tamamen yeni biyolojik moleküllerin geliştirilmesi mümkün olabilir.

Üstelik, bu yeni bakterinin genetik kodu “doğal” virüsler tarafından okunamayacağı için, enfeksiyonlara karşı dirençli olması bekleniyor. Bu özellik, biyoteknoloji sektöründe kullanılan bakterilerin güvenliğini artırabilir ve çevreye genetik kaçış riskini azaltabilir.

Araştırmacılar, çalışmanın “genom sentezinin, yaşamı doğada hiç görülmemiş yeni alanlara taşıyabileceğini” gösterdiğini belirtiyor.

Keşif, Science dergisinde yayımlandı.