Koza’nın Serçiler’de açmak istediği madende milyonlarca dolarlık kamu zararı oluşacak

Çanakkale’nin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar barajının koruma havzasında Koza Altın İşletmeleri tarafından açılmak istenen altın madeni ile ilgili tepkiler devam ediyor. Çanakkale’de yaşayan yurttaşlar altın madenine verilen izinlerin alınması ve projenin iptali için bugün (7 Ağustos 2025) Çanakkale Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Mdürlüğü’ne dilekçe verecekler.

Maden projesi ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hasan Göksel Özdilek, ülkemizin orman yangınları ile boğuştuğu, orman varlığının tehdit altında olduğuna dair değerlendirmelerin sıkça yapıldığı bir süreçte proje ile yapılması planlanan ofislerin bile orman kesilip yapılmak istendiğine dikkat çekti. Özdilek, projenin Anayasa’nın 56. Maddesine aykırı olduğu ve kamu yararı bulunmadığını dile getirdi.

Çanakkale’nin orman varlığı 25 yılda %54’den %34’e geriledi

Çanakkale’nin 2000’li yılların başlarında il yüz ölçümünün %54’ünün ormanlarla kaplı olduğu bildirilen bir il olduğuna dikkat çeken Özdilek, 25 sene sonra irili ufaklı madenler, orman yangınları ve rüzgar enerjisi projeleri yüzünden il orman varlığının %34’lere düştüğünü kaydetti.

Ofis açmak için bile orman kesecekler

Koza Altın işletmesinin Serçiler köyü yakınında açmak istediği maden alanında ciddi bir orman kaybının olacağını belirten Özdilek projenin orman varlığına zararlarına dair şu konuların altını  çizdi; “Ne gariptir ki maden projesi ile sıyrılacak verimli üst toprağı depolamak için bile orman yok edilecektir. Bunun ekonomik, sosyokültürel veya ekolojik bir açıklaması yoktur. Hem en önemli karbon yutaklarından biri olan ormanlara zarar verecek bu proje ağır vasıtalarla 400 km öteye cevher naklini sağlayacak ve bu yolla küresel iklim değişikliğine motorlu taşıtlardan çıkacak egzoz gazları ile destek de sağlayacaktır. Ofis alanı için açık bir alan bulamayan şirket orman kesimi ile ofis alanı için yer açacaktır. Oysa ormansızlaştırmanın ülkemize ve gezegenimize ne kadar büyük bir zarar verdiği günümüzde herkes tarafından bilinmektedir”.

Sadece taşıma işi ele alındığında madenin iki yıllık zararı 25 milyon dolar!

Bölgedeki orman alanının yıllık faydasının toplamda 1 milyon 873 bin dolar seviyesinde olduğunu belirten Özdilek, “Oysa buradan çıkarılacak altın ve gümüş isterse 21 sene boyunca işletilsin bu değere erişemez. Çünkü bölgede yok edilecek ağaçlar ortalama 50 yaşındadır” dedi. Özdilek, madenin ekonomik olarak getirisi götürüsü ile ilgili şu görüşleri ileri  sürdü; “Toplam elde edilmesi beklenen altın ve gümüş kütlesi sırasıyla 5596 kilogram ve 5454 kilogram dolaylarındadır. Bu değer net fayda olarak dikkate alınamaz. Çünkü işletme sonucu oluşacak hasarın rehabilite edilmesi için de bir maliyet gerekecektir. Salınan 1 ton karbondioksitin toplam zararı 185 dolardır. Eskişehir’e nakledilecek cevheri taşımak için toplam 119.880 ton CO2 açığa çıkacaktır. Bunun vereceği toplam zarar ise 22 milyon 178 bin dolar seviyesindedir. 522 bin tonluk kalan cevherin ise İzmir Bergama’ya nakledileceği dile getirilmiştir. Toplam 26000 sefer yapılacağına göre açığa çıkacak CO2 miktarı 13 bin 302 tondur. Bunun toplam zararı ise 2 milyon 461 bin dolardır. Taşıma işleminden dolayı oluşacak karbon emisyonundan oluşan toplam zarar 25 milyon dolar civarındadır” dedi.

Karbon salımının yıllık zararı 14 milyon dolar

Madenin hem ormanlık alanı yok edeceği, hem de cevher nakliyesi sırasında oluşturduğu karbon salımı ile yılda 14 milyon dolarlık zarara neden olacağı hesaplamasını yapan Özdilek şunları dile getirdi; “Akılcı olan biri sizce hangisini seçer? Ormanı korumayı ve önümüzdeki 50 sene boyunca toplam on milyonlarca dolar fayda sağlamayı mı? Yoksa ekosistemi tahrip ederek altın ve gümüş elde etmeyi mi? İşletme sırasında 65 çalışan istihdamı öngörülmektedir. Bu çalışanların yıllık toplam maliyeti ise sadece 1 milyon dolar seviyesindedir. Ormanlık alan korunsa zaten yıllık toplam 1,9 milyon dolar fayda sağlanabilir”.

Sadece orman kaybının zararı 75 milyon dolar olacak!

Özdilek, madenin yol açacağı orman kaybına dair oluşacak ekonomik zararı da şöyle aktardı; “Diyelim ki maden faaliyete geçti ve işletme 26 ay sonra nihayete erdi. Eğer rehabilitasyonla orman 40 sene sonra eski halini alacaksa (mesela 2000 yılındaki halini) bugünden itibaren aşağı yukarı 75 milyon dolar orman kaybından dolayı zarar olacaktır”

Sadece çevre değil maden işçilerinin sağlığı da tehlikede

Altın madenciliğinin etkileri yalnızca maden çevresinde yaşayan insanlarda görülmeyeceğini, altın madenciliği iş kolunda çalışan işçilerdeki sağlık etkilerinin de bilimsel olarak raporlandığını belirten Özdilek, Erzincan İliç altın madeninde çalışan işçilerin kanlarında kurşun tespit edilmesi ile ilgili Evrensel Gazetesi haberlerini kaynak olarak gösterdi.

Lapseki’nin ormanları nasıl yok edildi?

Ormanların madencilik faaliyetleri ile nasıl tehdit edildiklerine örnek olarak Çanakkale Lapseki Şahinli Köyünün verilebileceğini kaydeden Özdilek, Lapseki genelinde orman varlığının son 60 sene içinde %50’den fazla bir gerilediğine dikkat çekti. Özdilek; “Eğer çevre kalitesinin halk sağlığına etkilerini önemsiyorsak bu projenin uygulanmasında kamu yararının olmadığı ve açıkça Anayasamızın 56. Maddesine aykırı olduğu vurgulanmalıdır” dedi.

Çanakkale Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’ne dilekçe

Bugün, bir basın açıklamsı ile ÇŞİB İl Müdürülüğüne verilen dilekçelerde  Serçiler ve Terziler köylerinde yapılmak istenen “Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi” projesinin, yaşam alanlarını, su kaynaklarını ve ekosistemi ciddi biçimde tehdit ettiği dile getirildi. Dilekçede altın madenine itiraz edilmesine dair gerekçeler şu maddeler halinde sıralandı;

1. Atikhisar Barajı’na Yakınlık: Proje alanı, kentimizin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı’na sadece 1.400 metre mesafededir. Atikhisar Barajı’nın zehirlenmesi Çanakkale halkının susuz kalmasına, zehirlenmesine neden olacaktır.
2. Sarıçay ve Derelere Etkisi: Terziler ve Çiftlikdere çayları proje alanı yanından geçerek Sarıçay ile birleşir ve oradan da Atikhisar Barajı’na ulaşır. Sarıçay, Çanakkale kentinin içinden geçerek Çanakkale Boğazı’na ulaşır.  Sarıçay’ın kirlenmesi, tüm havza boyunu ve denizi de etkileyecektir.
3. Yerleşim Yerlerine Yakınlık: Proje alanı yerleşim yerlerine çok yakındır. Terziler’e 1,3 km, Serçiler’e 2,6 km mesafededir.
4. Orman Tahribatı: Proje kapsamında 92,79 hektar ormanlık alan kesilecektir. Orman ekosisteminin bozulması, iklimi ve su döngüsünü olumsuz etkiler. Kuraklık ve sıcaklık artışı kaçınılmaz olur.
5. Tarım Alanlarının Kaybı: 22 hektarlık verimli tarım arazisi maden alanına dönüştürülecektir. Bu alanlar köylüler için geçim kaynağıdır. Gıda güvenliği, tarımsal üretim ve hayvancılık büyük zarar görecektir.
6. Siyanür Riski: ÇED Raporu’nda cevherin Eskişehir ve Bergama’daki siyanürle çalışan tesislere taşınacağı belirtilmiştir. Raporda Eskişehir Kaymaz hakkında bilgi eksikliği vardır. Bu durum kümülatif etki analizini zayıflatmaktadır. Siyanür liçi yöntemi çok risklidir.

Dilekçede, projenin kamu yararı taşımadığı, geri dönüşü olmayan tahribatlara neden olacağı ileri sürülerek ÇED sürecinin acilen durdurulması isteniyor.