Eti Gıda’da işçi kıyımı: Sendika işçinin değil işverenin yanında

Eskişehir — Eskişehir OSB’de faaliyet sürdüren Eti Gıda’da bugün onlarca işçi işlerinden çıkarıldığını öğrendi. İşten çıkarılma gerekçeleri olarak İş Kanun’un 17 ve 18. Maddeleri gerekçe gösterilerken işçiler küçülmeye gidilmesini işin bahanesi olarak yorumluyor. Neredeyse her gün mesaiye kaldıklarını ve işlerin yoğun olduğunu aktaran işçiler, esas nedenin yaklaşan delege seçimleri olduğunu söylüyor.

Evrensel'e konuşan bir işçi şunları söyledi: “Ben yıllardır bu fabrikada çalışıyorum. Böyle bir toplu işten çıkarma görmedim. Bu yaşanan çok büyük bir işçi kıyımıdır.”

İşten çıkarmaların yaklaşan Tekgıda-İş’in seçimleriyle alakalı olduğunu söyleyen işçi, “Genel merkezdeki seçim pazarlıklarının bizlere yansıması işten çıkarılmak oldu. Yeniden seçilebilmeleri için Eskişehir’deki delegelerin ve yöneticilerin aynen seçilmesi lazımdı. İşçilerin seçimlerle ilgili bazı girişimlerde bulununca çareyi işten atmakla buldular. Yeniden seçilme ihtimalleri yoktu. Çünkü kötü bir sözleşme süreci geçirmişlerdi ve işçiler tepkiliydi. Satış sözleşmesini de imzalayınca seçilme ihtimalleri ortadan kalktı. Bu nedenle işçilerin ekmeğiyle oynadılar. Hem hakkıyla sendikacılık yapmıyorlar hem de işçiyle uğraşıyorlar yazıklar olsun diyorum” diye konuştu.

“İnsanca yaşayacak bir ücret istediğimiz için ekmeğimizle oynandı”

İşten atılan bir başka işçi ise “Yıllardır kraker bölümünde çalışıyordum. Her türlü zorluğunu gördüm. Vardiya amirlerinden baskı ve mobbing görüyorduk. İnsanca çalışma koşulları ve insanca yaşayacak bir ücret istediğimiz için ekmeğimizle oynandı” ifadelerini kullandı.

Sendikanın ve işverenin beraber hareket ettiklerini söyleyen işçi, “Sonuçta hem sendika hem işveren fabrikalarda dikensiz gül bahçesi istiyor. Biraz sesi çıkan, biraz haksızlıklara itiraz eden işçilerin yerleri değiştiriliyordu. Mobbinge ve baskıya maruz kalıyorduk. Bu durumda normalde sendika bizim yanımızda olması gerekiyordu. Ancak bir kere bile işçiden yana taraf olmadılar, olamadılar. Şimdi de durum böyle 100’ün üzerinde işçi işten atılmış bize söyledikleri ‘yapabileceğimiz bir şey yok, tazminatlarınızı alacaksınız’. Bunlara sarı sendika bile denmez, sarı sendikacılık en azından göstermelik işçinin yanında olur. Bunlar açıktan ve utanmadan işverenin yanında olduklarını gösteriyorlar” dedi.

“Fabrika içerisinde korku imparatorluğu kurmak istiyorlar”

Bir başka işçi de “Raporlar bahane edilerek işten çıkartmalar var. Arkadaşımız ameliyat olmuş en az 45 gün dinlenmesi gerekiyor. Keyfi alınan bir rapor değil. Bu durum gerekçe gösteriliyor. Rapor almak işten atılmaya gerekçe yapılamaz. Keyfi bir durum söz konusu” diye konuştu.

İşten atılmanın asıl nedeni için ise “Fabrika içerisinde korku imparatorluğu kurmak istiyorlar” ifadesini kullanan işçi sözlerini şöyle sürdürdü; “Ülkenin ekonomisinin hali ortada temel tüketim maddelerine ulaşım konusunda zorlanıyoruz. Kasabın yolunu unuttuk, mahalle pazarını ise herkes gibi akşam pazarı yapıyoruz. 5 yıldır tatile gitmiyoruz. Mesaili çalışıyoruz yine de geçinemiyoruz. Hal böyleyken normalde işçinin hakkını savunması gereken sendika işçiye sormadan sözleşme imzalıyor, işverenle al gülüm ver gülüm pazarlığı yapıyor. Sonrasında da işçi bu duruma isyan etmesin istiyor. İsyan dediğimizde söylenmek, sitem etmek… İsyan edince de yine patronla el ele işçiyi işinden ediyor.”

Üretimden satışlar katlandı

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) açıkladığı Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu listesinde, geçen seneye göre 9 basamak birden ilerleyerek 25. sıraya yerleşen ETİ’nin 2022 yılında üretimden satışları 18,9 milyar TL seviyesindeydi. ETİ, 2023 yılında üretimden net satışlarını 33,46 milyar TL’ye, 2024 yılında ise 55,18 milyar TL’ye yükseltti. Şirket üretimden net satış gelirini 2022’den 2023 yılına yüzde 77, 2023 yılından 2024’e ise yüzde 64 oranında arttırdı. Dolar bazına çevrilip enflasyon uygulandığında ise ETİ’nin son 3 yılda reel olarak elde ettiği üretimden net satış geliri 172,3 milyar TL.

Şirketin gelirlerini arttırdığı bu dönemde yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) 2022-2023 aralık ayları arasında yüzde 44, 2023-2024 yılları aralık ayları arasında ise yüzde 28,52 seviyesindeydi. Yani ETİ, her iki dönemde de gelirlerini üretici girdi fiyatlarındaki artışın neredeyse iki katı oranında arttırdı.

İşçiler ortalama ücretlerin 33 bin lira olduğunu ifade ederken; bu, ETİ işçilerinin 2024 yılında 55.18 milyar TL’lik üretimden satış gelirinden aldığı payın sadece yüzde 6.41 seviyesinde olduğunu gösteriyor.

TİS’te talep edilenin yarısı alınamadı

ETİ ile Tekgıda-İş arasında yürütülen toplu sözleşme görüşmeleri 3 Haziran’da sonuçlanmıştı. Hazırladığı ilk taslakta seyyanen 45 bin TL, kıdem yılı başına da 1500 TL zam isteyen Tekgıda-İş, taleplerini seyyanen zam 39 bin 500 TL’ye, kıdem yılı farkını ise 1250 TL’ye düşürmüştü. ETİ patronu ise 5 yıllık işçiler için 5 bin 500 TL, 5 yılın üstündeki işçiler için 6 bin 600 TL dayatmıştı.

Seyyanen 19 bin TL’ye imza atılmış, kıdemli işçilerin ücret zammı üzerinden değerlendirildiğinde Tekgıda-İş yöneticilerinin işçilere sormadan imzaladığı sözleşmeyle zam oranı, taleplerin yüzde 48,1’i seviyesinde kalmıştı.

"Atılan işçiler geri alınsın"

Emek Partisi Eskişehir İl Başkanı Ceren Kökoğlu yaptığı açıklamada, işten atılan işçilerin geri alınmasını istedi. Kökoğlu, “Erdoğan-Şimşek programı tüm emekçi kesimleri sefalete sürüklerken bir fabrikada 100’ün üzerinde işçinin ekmeği ile oynanması vicdansızlıktır. Bu duruma çanak tutmak, tazminatlarınız ödenecek deyip geçiştirmek ve ölüm uykusuna yatmak da aymazlıktır. İşten atmalara karşı sendikanın hiçbir tepki göstermemesi de işçilerin iddialarını doğrular niteliktedir. İşten atılan işçiler bir an evvel geri işe alınmalıdır. Bu haksız yaklaşıma son verilemelidir. İşçilerin örgütlü olduğu sendika Tekgıda-İş, sürece dahil olmalı, işçiler geri işe alınana kadar bir eylem takvimi oluşturmalıdır. İşten atılan ETİ işçileriyle dayanışma içerisinde olacağız. Eskişehir’de emekten, demokrasiden yana tüm güçleri de bu dayanışmanın bir parçası olmaya çağırıyoruz” dedi.

{{556097}}