Getir’den kuryelere bayram öncesi zehirli paket(!)

1 Haziran itibarıyla Getir, İstanbul ve Ankara’daki bazı depolarda kuryelere ödenen paket başı ücretlerde kesintiye gitti. Bayram öncesi alınan bu karar, esnaf kurye olarak çalışanlara adeta bir “zehirli paket” oldu. Tepkiler üzerine Beşiktaş’taki Getir deposunda çalışan 12 kurye pakete çıkmama kararı alarak iş bıraktı. Kuryeler, yaşadıkları geçim sıkıntısını ve sosyal medyada yaratılan “yüksek kazanç” algısını Evrensel’e anlattı.

‘150 bin lira kazandığımızı sanıyorlar, gerçekler çok başka’

Getir Kuryesi Mehmet Basutçu, sosyal medyada yaratılan kazanç algısının sahadaki gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmadığını ifade etti. “Bizim sahada bile görmediğimiz influencer arkadaşlar sanki gerçekten 150-200 bin lira kazanıyormuşuz gibi anlatıyorlar. Bu, halkın gözünü boyamak için yapılan bir şey” dedi.

Esnaf kurye modeliyle çalışan kuryeler, motor, yakıt, bakım ve vergi gibi tüm giderleri kendileri karşılıyor. Basutçu gerçek kazançlarını ise şöyle anlatıyor: “100 bin lirayı kazanırsın ama sabah 8, gece 1’e kadar çalışırsan. 35 bin lira masraf çıkıyor. Vergileri, yemek masrafını falan çıkarınca cebine kalan 50 bin lira. Şimdi uyguladıkları politikayla cebimize kalan para yüzde 30 oranında düşecek. İlk paket 105 TL, ikinci paket 65 TL idi. Bir sabah kalktık ve ilk paket 74 TL, ikinci paket 41 TL olmuş.” dedi.

Yeni ücret politikasıyla birlikte Beşiktaş deposunda kurye arkadaşlarıyla birlikte kontak kapattıklarını anlatan Basutçu, bu sürecin nasıl geliştiğini şöyle aktardı: “Artık depo ortamı bir aile gibi oluyor. Arkadaşlar arayıp ‘Böyle bir şey var, ne yapalım?’ dediler. Ben de ‘Yapacağınızı biliyorsunuz’ dedim. Kontağı kapattılar. Şu an depomuz kapalı, Beşiktaş’a hizmet verilmiyor. Sipariş veremeyen halk da duruma tepki gösteriyor.”

Getir, boşluğu Vigo kuryeleriyle doldurmak istedi

İş bırakmanın ardından Getir, Vigo kuryelerini Beşiktaş deposuna yönlendirdi. Ancak Vigo kuryeleri de dayanışma göstererek çalışmayı reddetti. Vigo Kuryesi Seyhun Kavut, iki şirketin ayrılmış gözükse de sistemsel olarak entegre olduğunu vurguladı: “Getir ve Vigo ayrı gözükse de aynı altyapıyı kullanıyorlar. Vigo kuryeleri, eksik kalan depolara gönderilebiliyor. Ama Beşiktaş’a gelen Vigo kuryeleri çalışmayı reddetti, geri döndü.” Aynı dönemde Vigo da fiyatlarda indirime gitti. Ocak ayında açıklanan fiyatların üstüne çıkması beklenirken, haziran ayında tam tersi yaşandı: “60 bin TL kazanan Vigo kuryesi şu an 40 bin TL’ye çalışıyor. 15-30 bin TL arasında bir kayıp söz konusu. Bu şartlarda BAĞ-KUR borçları bile ödenemiyor.”

Güvencesizlik diz boyu

Sistemin ikiyüzlülüğünden bahseden Basutçu ise, “Ben esnaf kuryeyim ama sabah kalkıp ‘kovuldun’ diyebiliyorlar. Sözde kendi işimizin patronuyuz ya. Dünyanın neresinde patron sabah kovulduğunu duyar?” diye sordu. Sosyal güvence ise yok denecek kadar az: “Sıfır güvenceyle çalışıyoruz. Kaza yaparsan, üç ay yatsan, o sürede borçlanıyorsun. Sigorta yok, güvencen yok, gelir de yok.”

Seyhun Kavut, influencer videoları üzerinden yürütülen algı operasyonuna dikkat çekti: “Sokakta kurye çevirip ‘Ne kadar kazanıyorsun?’ diye soruyorlar. Cevap: ‘150-200 bin TL.’ Ayşe teyze bile artık ‘Oğlum da yapsın bu işi’ diyor. Ama gerçek öyle değil. Şirketler bu algıyla kurye bolluğu yarattı, şimdi de ücretleri rahatça düşürüyorlar.”

‘Birlik olmazsak hepimiz eziliriz’

Kuryeler, bu politikaların sadece Getir veya Vigo’ya özgü olmadığını, tüm sektörde benzer tabloların yaşandığını söylüyor. Mehmet Basutçu ve Seyhun Kavut, Motokurye İşçileri Derneği gibi örgütlenmelerin geçmişte kazanımlar sağladığını hatırlatarak çağrı yapıyor: “Sokakları dolduran kuryeler vardı. O zamanlar firmalar geri adım atıyordu. Bugün yine birlikte davranmazsak, bu düşüşler devam eder. Mücadele etmezsek hepimiz eziliriz.”