3 Haziran Marmara Günü’nde açıklanan rapordan çarpıcı uyarı: 'Marmara Havzası korunmazsa deniz ölü bölgeye dönüşebilir

3 Haziran Marmara Denizi Gününde yayınlanan bir çalışma Marmara'yı korumak için acilen harekete geçilmediği takdirde, denizin bir ölü bölgeye dönüşebileceği uyarısında bulunuldu. Çalışmada Marmara Havzası'nın en az %30'unun 2030 yılına kadar koruma altına alınması yaşamsal önemde olduğuna vurgu yapılıyor.

Orman örtüsü azaldı şehirleşme arttı

National Geographic Society desteğiyle “Marmara Denizi: Restorasyon Yol Planı” başlıklığı ile yürütülen çalışma 2022 sonbaharından 2024 ilkbaharına kadar 16 aylık bir süreçte hazırlandı. Marmara havzasının ekolojik dayanıklılığını artırmak, hidrolojik sistemlerini onarmak ve biyolojik çeşitliliğini korumanın amaçlandığına dikkat çekilen çalışmada; ortaya konan bazı bulgular şunlar;

• Marmara Havzası'ndaki kaliteli orman örtüsü son 20 yılda yüzde15'ten yüzde 6'ya düştü.
• Aynı süreçte şehirleşme yüzde 27'den yüzde 38'e yükseldi.
• Mevcut orman ve kıyı habitatları korunursa, havzanın yüzde 25'i güvence altına alınabilir. 

“Sadece kıyıları değil tüm havzayı korumalıyız”

Çalışmayı deniz biyologları, mühendisler, şehir plancıları, hukukçular, araştırmacılar, öğrenciler ve yerel topluluklar tarafından yürütülürken, Çalışmayı yürüten uzman şehir plancısı ve hidrolog Sera Tolgay şunları söyledi; “'Marmara Denizi artık nefes almakta zorlanıyor. 2021'de yaşanan müsilaj krizi, bu denizin ne kadar kırılgan hale geldiğini hepimize gösterdi. Ölü bölgeler; sudaki oksijen seviyesinin çok düştüğü, bu yüzden balıklar ve diğer su canlılarının yaşamakta zorlandığı alanlardır. Karadan gelen kirliliğin nehirler, akıntılar ve kanalizasyon yoluyla denize taşınması sonucu, sudaki oksijenin tükenmesiyle oluşur. Marmara'nın bir ölü bölgeye dönüşmesini önlemek istiyorsak, sadece kıyıları değil, denizi besleyen tüm havzayı ve su yollarını birlikte korumalıyız. Bu yüzden Marmara Havzası'nın en az %30'unun 2030 yılına kadar koruma altına alınması hayati bir adım. 2030 sandığımız kadar uzak değil; Marmara'yı korumak için şimdi harekete geçmezsek, çok geç olabilir.''

Yol haritası

3 Haziran Marmara Denizi Günü ve 5 Haziran Dünya Çevre Günü dolayısıyla yapılan “Yaşayan Bir Marmara İçin Ortak Çağrı” belgesinde Marmara Havzası Restorasyon Yol Haritası olarak öneriler ortaya kondu. Hazırlanan yol haritası, havza ölçeğinde ekosistemlerin onarımı, oksijen seviyelerinin yeniden iyileştirilmesi, kıyı ve orman habitatlarının korunması gibi stratejik hedefler içeriyor. Araştırmanın önerdiği stratejiler arasında, tehdit altındaki türlerin yaşadığı kritik habitatların 2030 yılına kadar korunması ve bu bölgelerin sit alanı, milli park ya da deniz koruma alanları statüsüne alınması yer alıyor.

Rapordan bazı bulgular

2030’a kadar Marmara Havzası’nın yüz ölçümünün %30’unun korunması hedefleniyor. Hedefin amacı, ekosistemleri koruyarak biyolojik çeşitliliğin kaybını durdurmak ve iklim değişikliğiyle mücadele etmektir.

2022 sonbaharından bu yana süren saha çalışmaları ve bilimsel analizler sonucunda, Marmara Denizi’nin karşı karşıya olduğu ekolojik tehditleri tanımlayan ve çözüm önerileri sunan kapsamlı restorasyon planı tamamlandı.

Marmara Denizi, kuşların, yunuslar gibi pek çok deniz memelisinin ve birçok canlı türünün göç rotası üzerindeki kıtalararası bir köprüdür. Ancak, 2021’de yaşanan müsilaj krizi ve hızla artan endüstriyel kirlilik bu eşsiz ekosistemi tehdit etmektedir. Sadece son 20 sene içerisinde Marmara’nın çevresindeki kaliteli ormanlar yüzölçümü olarak havzanın yüsde 15’inden yüzde 6’yagerilemiş; şehirleşme yüzde 10 artarak yüzde 38’e ulaşmıştır.

Marmara’nın kalan doğal alanlarını korumak ve yeni “ölü bölgelerin” oluşmasını önlemek için 2030’a kadar bölgenin en az yüzde 30’unun koruma statüsüne alınması gerekiyor.