Mahkeme BİK’e arka çıktı: Evrensel'in BİK’e açtığı dava reddedildi

Gazetemiz Evrensel’in, Basın İlan Kurumunun (BİK) resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını iptal etmesine dair açtığı davada karar çıktı. İstanbul 2. İdare Mahkemesi davanın reddine karar verdi. Mahkeme kararında BİK’in öne sürdüğü “birden fazla gazete almanın suç” olduğu savını kabul etti ve “çeşitli siyasi parti ve şirketlere toplam 359 adet nüshanın sevkinin gerçekleştirildiğini”, bu nedenle “asgari fiili satış şartını gerçekleştirmediği”ni söyleyerek davanın reddine karar verdi.

Evrensel gazetesinin avukatı Devrim Avcı ve Genel Yayın Yönetmenimiz Hakkı Özdal kararı Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Akademi binasında yapılan açıklamayla duyurdu.

"EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI"

Devrim Avcı, 2021’den beri sürecin devam ettiğini belirtti. Avcı, "Mahkeme bizim itirazlarımızı hiçbir şekilde değerlendirmedi. İzelman’ın TİS sözleşmesi sırasında alınan gazeteleri, Emek Partisi’nin üyelerinin satmasını ihlal sayıyor ancak makul bir gerekçe sağlamıyor. Herhangi bir gerekçeyi mahkeme kararında göremiyoruz. Neyin makul olduğunu tartışmıyor, İstanbul’da birkaç bayii üzerinden birden fazla gazete alındığını ısrarla söylüyor. Yargılamada kullandığımız bir kavram vardır: hayatın olağan akışı..." diye belirtti.

Örneğin Aksaray’da bir kişinin 200 gazete alıp çeşitli ilçelere dağıttığının varsayıldığını ancak bunun illerde mümkün olamayacağını, çoğu bayide tek tek alımlar yapıldığını ifade eden Avcı, "Mahkemenin kararını taraflı olduğunu düşünüyoruz. Kararı 30 gün içinde istinat etme hakkımız mevcut, gerekirse AİHM’e kadar gidebilecek bir süreç. Mesele bu karar üzerinden BİK’in Evrensel gazetesini sürekli takip etmesi ancak özellikle yandaş gazetelerde bu durumun yok sayılması. Bu durum kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıdır” diye konuştu.

"POLİTİK BİR AMBARGO UYGULANIYOR"

Evrensel Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, kararın karşılığının Evrensel gazetesi için maddi bir kayıp ve medya tekellerinin baskısı altında yapılan bir yayıncılığın başka bir zorlukla karşılaşması anlamına geldiğini söyledi. Kararın engel olmayacağını aynı cesaret ve şevkle çalışmaya devam edileceğinin altını çizen Özdal, "Bir kişinin birden fazla gazete alması değerlendiriliyor ancak dağıtım tekelleri gazetemizin taleplerini görmezden geliyor. Bazı okurlarımız ve gönüllüler de gazetemizin her yere ulaşması için organize oluyor” dedi.

Kararın politik bir karar olduğunu vurgulayan Özdal, "Duruşmaları da izledik, davalıyla karar vericiler arasındaki gönül bağını gözlerimizle gördük. Bu karar sadece Evrensel’in değil geriye kalmış, hukuk denebilecek son teşrifatın son görünümüdür” ifadelerini kullandı. 

Televizyon yayıncılığı üstündeki baskı aracı RTÜK gibi BİK’in de internet haberciliği ve basılı gazeteler açısından giderek güçlenen bir sopa olduğunu ifade eden Özdal, "Evrensel’in yayını rahatsız etmiştir. Yargı BİK’in bu hukuksuz kararının arkasında durdu. Artık yalnızca BİK’le değil idari mahkemeyle de karşı karşıyayız” dedi.

Tosyalı Demir Çelik Fabrikası’nda yanan bir işçinin damacana suyla söndürülmeye çalışıldığına dair haberimizin ardından o bölgede internet ayarlarının Evrensel’e girilemeyecek şekilde ayarlandığını örnek veren Özdal, "Biz aynı anda hem rejim hukuku hem de sermayeyle karşı karşıyayız. Uğradığımız düşmanlığın sebebini biliyoruz. Sadece bu kararla değil gazetemizin çalışanlarının basın kartlarının yenilenmemesi veya verilmemesinde görüyoruz. Evrensel’e politik bir ambargo uygulanıyor. Bu ambargoyu dostlarımızın dayanışmasıyla, daha önemlisi okurlarımızın dayanışmasıyla aşacağız. Evrensel’in organik okurları var, özellikle emekçiler arasında kümelenmiş bir gazete. Şubat ayında bu kararın ardından dayanışma için dijital ve basılı gazete aboneliğine ilişkin bir kampanyamız olacak. Bu sorunu aşacağız, bu karar Evrensel’i durdurabilecek bir karar değil ama bu kararın yarattığı pürüzleri de aşacağız” dedi.

NE OLMUŞTU?

Basın İlan Kurumu (BİK), Eylül 2019’da resmi ilan ve reklam yayımlama hakkımızı iptal etmişti. 22 Ağustos 2022’de ise gazetemize okurlarımızın bayilerden birden fazla gazete satın alması, kurum abonelikleri ve kayıt defterlerinin düzenli tutulmadığı iddiası ile gazetemiz Evrensel’in resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını iptal etmişti. Gazetemiz iptal kararı sonrası Basın İlan Kurumuna kararın kaldırılması talebiyle iki kez itirazlarda bulunmuştu. Ancak BİK Genel Müdürlüğü itirazları “Gazetenin ihlalini ortadan kaldıracak yeni müspet herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı” iddiasında bulunarak reddetmişti. Gazetemiz Avukatı Devrim Avcı kararı mahkemeye taşıdı.

MAHKEME BİK’E SAHİP ÇIKTI

Gazetemiz Evrensel’in, Basın İlan Kurumunun (BİK) resmi ilan ve reklam yayımlama hakkını iptal etmesine dair açtığı davanın ilk duruşması 28 Kasım 2023’te İstanbul 2. İdare Mahkemesinde görüldü. İşlemin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan dava emsal teşkil etse de mahkeme davanın reddine karar verdi.

Mahkeme kararında BİK’in hukuksuz bir şekilde verdiği ilan ve reklam iptali kararını onayladı. BİK okurlarımızın bayilerden birden fazla gazete satın alması, kurum abonelikleri ve kayıt defterlerinin düzenli tutulmadığı iddiası ile resmi ilan ve reklam yayımlama hakkımızı iptal etmişti.

Mahkeme kararında şu ifadelere yer verdi: “gazete sevkinin sürekli gerçekleştirildiğinin görüldüğü ve son nokta bayi niteliği olmayan çeşitli siyasi parti ve şirketlere toplam 359 adet nüshasının sevkinin gerçekleştirildiğini, elektronik ortamda tutulması zorunlu olan sektörel defterlerin Elektronik Oramda Tutulması Zorunlu Defterler Tebliğine aykırı şekilde günlük olarak işlenmediğini ve gazetenin her yayın günü için faturası düzenlenmiş bayi ve abone defterinden belirtilen 50 abone satışının mevcut olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde son nokta-tali bayilerdeki satışların fiilen ve birer birer yapılmış olmasının asıl olduğunun belirtilmesi karşısında, davacı gazete yönünden yapılan toplu satışların hariç tutulduğunda mevzuatta aranan asgari fiili satış şartını gerçekleştirmediği anlaşıldığından Resmi İlan Ve Reklamlar İle Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliği uyarınca, davacının imtiyaz sahibi olduğu günlük Evrensel Gazetesi’nin gazetesinin resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sona erdirilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadı sonucuna varılmıştır.”

BİK SİYASİ PARTİLERİN GAZETE ALMASININ HUKUKSUZ BULMUŞTU

BİK kararında bayi denetim sonuçlarına yer vermiş, Emek Partisinin (EMEP) 13 farklı il ve ilçe örgütünün aldığı abone gazeteleri ile İstanbul, Ankara, İzmir ve Kocaeli’de farklı bayilerden okurlarımızın birden çok gazete satın almalarını iptale gerekçe saymıştı.

Emek Partisinin il ve ilçe örgütleri ile farklı belediyelerin gazetemize abone olarak aldığı gazeteler, bu kurumlar “son bayi niteliğine haiz olmadığı” gerekçesiyle “usulsüz” ilan edildi.

AYM: BİK CEZALANDIRMA ARACINA DÖNÜŞTÜ

Anayasa Mahkemesi; BİK'in Evrensel, BirGün, Cumhuriyet ve Sözcü gazeteleri için aldığı ilan kesme cezalarına dair 10 Ağustos’ta verdiği ihlal kararının gerekçelerinde, basın ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini, bunun yapısal sorunlardan kaynaklandığını söylemiş ve bunun için Meclise bilgi verilmesine hükmetmişti.

Basın ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine vurgu yapan AYM, ayrıca “Basın İlan Kurumu kararlarının düzenleme amacından öteye giderek artık kimi basın mensupları açısından caydırıcı etki yaratabilecek bir cezalandırma aracına dönüştüğü ve bu durumun sistematik bir soruna neden olduğu gözlenmiştir” demişti.

Anayasa Mahkemesi bu kararla, resmi ilan ve reklam kesme cezalarına ilişkin koşulların çerçevesinin çizilmesi, belirli bir açıklık ve kesinlikte olan ifadelerle kanun maddesinin şekli ve maddi yönden yeniden düzenlenmesi gerektiğini ve BİK’in değerlendirmeleriyle ilgili sistematik sorun olduğunu belirtmişti. (MEDYA SERVİSİ)