PAÜ’de İnsan Hakları paneli: Son yıllarda hak ihlallerinde ve iş kazalarında artış yaşandı

Hilmi MIYNAT
Denizli

Pamukkale Üniversitesi’nde “İnsan haklarında güncel sorunlar” paneli yapıldı. PAÜ Hukuk Topluluğu’nun Denizli Barosu ile ortak düzenlediği panelde insan hakları; kadın, çocuk, işçi ve mülteci başlıklarıyla ele alındı. İki oturum şeklinde gerçekleşen panelin 1. oturum başkanlığını Denizli Barosu Başkanı Av. Adnan Demirdöğer yaparken, 2. oturuma Doç. Dr. Ayhan Kortunay başkanlık yaptı. 

Oturum açılışında İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’ne dikkat çeken Denizli Barosu Başkanı Adnan Demirdöğer, “Hak ihlallerinde son yıllarda artış olduğunu üzülerek görmekteyiz” dedi. Adliye binalarının ve fiziki koşulların ilerlediğini fakat adaletin fiziki koşullarla sağlanamayacağını ifade eden Demirdöğer, uygulamada sorunlar olduğunun altını çizdi. AİHM Yargıcı Rıza Türmen’in kitabından hak ihlali örneklerini sıralayan Demirdöğer, öğrencilere Rıza Türmen’in kitaplarını okumayı tavsiye etti. “Devlet bana göre birey için vardır” diyen Demirdöğer, kanunların yeterli olduğunu ancak uygulamalardaki zihniyetin değişmesi gerektiğini söyledi. 

“2012 YILINDA 74 BİN, 2021 YILINDA 511 BİN İŞ KAZASI YAŞANDI”

Av. Kemal Gökay Çelik, “İş hukukunda insan hakları, ihlalleri” başlıklı konuşmasında, insan haklarının yasal haklardan ibaret olmadığını, insanın insan olmasından kaynaklı hakları olduğu dile getirdi. İşçi hakları ve ihlallerine ilişkin temel başlıklar sıralayan Çelik, işçi sağlığı ve iş güvenliği, çalışma koşulları ve süreleri, şeffaflık, kadın erkek eşitliği, sendikalaşma ve mobbing gibi başlıklarda ihlaller yaşandığını anlattı.

İş kazalarındaki artışa dikkat çeken Çelik, 2012 yılında 74 bin 871, 2018 yılında 430 bin 985 ve 2021 yılında 511 bin iş kazası yaşandığını ifade etti. Ayrımcılık tazminatı ve mobbing davalarının zorluğuna değinen Çelik, mobbingin sözlük anlamı ve yargıtay tanımını aktararak, Yargıtay’ın mobbinge ilişkin dar yorumunun davalarda sorun yarattığını belirtti. Çelik, ayrıca çeşitli dava ve karar örnekleriyle sunumu genişletti.   

Dr. Öğr. Üyesi Fatih Yurtlu, “İfade özgürlüğü hakkı” ile ilgili kısımda “Yalan haber yayma (Dezenformasyon) ceza hukuku sorumluluğu” başlığı altında Dezenformasyon Yasası’nın “Sansür Yasası” olmadığını iddia ederek yasayı savundu. ‘Çaycı Hüseyin öldü’ sosyal medya paylaşımlarıyla iddiasını gerekçelendiren Yurtlu, salondakileri güldürdü. ‘Dolar 25 lira olacak’ sosyal medya paylaşımı görseliyle iddiasını desteklemek isteyen Yurtlu, Berat Albayrak’ın dolarla ilgili ‘Çok beklersiniz’ viral videolarına veya pandemide Sağlık Bakanlığı’nın ölüm verilerine değinmedi. Ayrıca, Sansür Yasası’nın geçmesinin hemen ardından Bartın’daki iş cinayetine ilişkin TTK ve İletişim Başkanlığı’nın Sayıştay Raporu’nu dezenformasyon olarak nitelemesi sunumda yer almadı.

Av. Esra Mercan Peşdereli ise çocuk ihmal ve istismarına ilişkin sunumunda istismar ve ihmalin tanımlarını yaptı. Çocuk istismarı davalarında psikolojik destek ve profesyonel yardımın önemine dikkat çeken Peşdereli, bu davalarda çocuklara inanılması gerektiğini belirtti. Peşdereli son olarak, istismar ve ihmal durumlarında başvurulabilecek mercileri sıraladı. 

“MÜLTECİLERİ ZORLA GERİ GÖNDERMEK HUKUKEN MÜMKÜN DEĞİL”

İkinci oturumda Av. H. Buse Bergamalı “Göç yolunda insan hakları” başlıklı konuşmasına mülteci tanımıyla başlayarak, Türkiye’deki statüleri sıraladı. Cenevre Sözleşmesi’ndeki coğrafi çekinceyi de hatırlatan Bergamalı, mülteci hukukundaki dayanakları aktardı. Sözleşmeler ve kanunlara değinen Bergamalı, kimlerin geri gönderme yasağı kapsamında olup olmadığının kanunlar çerçevesinde belirlendiğini dile getirdi.

Bergamalı, salondan gelen “Kimi siyasi partiler mülteci geri göndereceğiz diyor, hukuken mümkün mü” sorusuna, kanunlara ve uluslararası sözleşmelere dayanarak mümkün olmadığı yanıtını verdi. Gönüllü geri dönüş dışında mültecileri toptan zorla geri göndermenin mümkün olmadığını ifade eden Bergamalı, vatandaşlık alan mülteci ve çocuklarını da hatırlatarak ‘Geri göndereceğiz’ siyasi söyleminin hukuken karşılığı olmadığını ifade etti.

Son olarak Av. Jülide Keleş Yarışan, kadın haklarına ilişkin konuşmasında insan haklarının kazanımlarla ilerlediğini ifade ederek çeşitli örneklerle kadın hakları ve eşitliğinin önemini anlattı. Yarışan, İstanbul Sözleşmesi’nin yürürlükte olduğu dönemde kadın cinayetlerine ilişkin azalma olduğunu belirterek devletin sorumluluk alarak bu azalmayı sağlayabileceğini söyledi. İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılması ile tekrar kadın cinayetlerinde artış olduğunu hatırlatan Yarışan (Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi) CEDAW örneğini vererek, kadın haklarının kazanımlarla ilerlemesi gerektiğini belirtti.