evrensel.net
PAYLAŞ

Koronavirüs nedir? Nasıl önlem alınır?

DETAYLAR
Çin'den İstanbul Havalimanına gelen yolcular termal tarayıcı ile izleniyor. | Fotoğraf: İzzet Taşkıran/AA
AŞAĞI KAYDIR

Çin’den dünyaya yayılan virüs nasıl gelişti? Koronavirüsün neden olduğu hastalığın belirtileri neler? Nasıl önlem alınmalı?

Reklam

Meltem AKYOL

Koronavirüs (Coronavirus) ilk defa 29 Aralık 2019’da Çin’in Wuhan şehrindeki deniz ürünleri ve canlı hayvan satan bir markette çalışan 4 kişide görüldü, aynı günlerde bu marketi ziyaret eden çok sayıda kişi aynı şikayetlerle hastaneye yatırıldı. Hastalardan alınan örneklerin incelenmesi sonucunda hastalığa neden olan virüsün SARS ve MERS virüsü ailesinden olduğu anlaşıldığı açıklandı. Ve 7 Ocak’ta Dünya Sağlık Örgütü yeni salgının adını açıkladı: Yeni Koronavirüs 2019 (2019-nCoV)

Dünya Sağlık Örgütünün 24 Ocak 2020 tarihli raporunda 846 doğrulanmış vaka yer aldı. Vakaların büyük bir çoğunluğuna Çin’de, geri kalanlara Japonya, Kore, Vietnam, Singapur, Tayland ve ABD’de rastlandı. Koronavirüs nedeniyle yüzlerce kişi yaşamını yitirdi. Virüse Avrupa'da da birkaç ülkede rastlandı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve şimdiye kadar 18 ülkeye yayılan yeni koronavirüs nedeniyle küresel çapta “acil durum” ilan etti.

Hızla yayılan ve endişelere neden olan koronavirüs nedir, nasıl bulaşır, nasıl korunuruz? Tüm bu soruları ve daha fazlasını DSÖ ve Türk Tabipleri Birliği (TTB) verileri ile derledik, İstanbul Tabip Odası (İTO) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Rukiye Eker Ömeroğlu ile konuştuk.

KORONAVİRÜS NEDİR?

Koronavirüsler insanlar arasında hastalık yapabilen, bazı hayvan türlerinde (kedi, deve, yarasa) tespit edilebilen geniş bir virüs ailesidir. Hayvanlar arasında dolaşan koronavirüsler zaman içinde değişim göstererek insana bulaşma yeteneği kazanabilirler ve böylelikle insan olguları görülmeye başlar. Ancak bu virüslerin insanlar açısından tehdit oluşturması, insandan insana bulaşma yeteneği kazanmalarından sonra söz konusu oldu. 2019-nCoV, Wuhan şehrinde canlı hayvan marketini ziyaret edenlerde ortaya çıkmış, insandan insana bulaşma yeteneği de kazanmış olan bir virüstür.

HASTALIK KAÇ KİŞİDE VE NERELERDE GÖRÜLDÜ? KAÇ KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ?

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 31 Ocak saat 09.30 itibarıyla dünya genelinde 23 ülkede 9 bin 810 koronavirüs vakası görüldüğünü açıkladı. Bakanın açıklamasına göre bu sayının yüzde 99’u Çin’de.

Çin’de koronavirüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 213'e ulaşırken, Perşembe günü Tibet'te de bir vakanın doğrulanmasıyla Çin anakarasındaki bütün bölgelere hastalığın yayıldığı anlaşıldı.

Çin Ulusal Sağlık Komisyonu Perşembe günü koronavirüsün bulaştığı hasta sayısının 9 bini 500'e yaklaştığını açıkladı, 81 bin kişinin ise hastalık şüphesiyle gözlem altında tutulduğu bildirildi.

DSÖ, şu ana kadar (31 Ocak 2020) Çin dışında 18 ülkede 98 vaka tespit edildiğini, ancak hayatını kaybeden olmadığını açıkladı. Çin dışında tespit edilen 98 vakanın rastlandığı ülkeler arasında Fransa, Almanya, Kanada, Avustralya ve Güney Kore de var.

Japonya’nın ülkeden tahliye ettiği 206 kişiden 3’ünde koronavirüs gözlemlendi. Böylece ülkedeki hastaların sayısı 11'e çıktı.

İtalya da ülkede ilk koronavirüs vakalarının teyit edildiğini açıkladı. İtalya Başbakanı Giuseppe Conte, başkent Roma'da konaklayan 2 Çinli turistte koronavirüse rastlandığını açıkladı.

TÜRKİYE’DE KORONAVİRÜS VAKASI VAR MI?

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın 31 Ocak 2020 tarihli açıklamasına göre Türkiye’de koronavirüs tanısı konulan herhangi bir hasta yok. Çin’den 11 bin yolcu geldiğini ve bu yolcularda herhangi bir şüpheye rastlanmadığını da yine Bakan Koca açıkladı. Türk Hava Yolları (THY) salgın nedeniyle Çin seferlerini 9 Şubat’a kadar durdurma kararı aldı ancak Türk Tabipleri Birliği (TTB) bu önlemin alınmasında geç kalındığını vurguladı.

Hastalığın kuluçka süresinin 2-14 gün arasında olduğuna dikkat çeken İstanbul Tabip Odası (İTO) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Rukiye Eker Ömeroğlu, “O dönemde hiçbir bulgu vermeden giren hasta oldu mu bilmiyoruz, daha sonra bu bulgular ortaya çıkarsa bu bir sıkıntı doğurabilir ve bu olasılık var, çünkü epey insan geldi ülkeye. THY uçak seferlerini yeni iptal etmesi hata, çoğu ülke bunu çok daha önce yaptı.”

Koronavirüs Meclis gündemine de geldi. İYİ Parti’nin, Çin’de ortaya çıkan koronavirüs salgınına ilişkin Türkiye'de olası bir ölümcül enfeksiyon salgınının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla araştırma komisyonu kurulması önergesi görüşüldü. Öneri AKP-MHP oylarıyla reddedildi.

KORONAVİRÜS’ÜN YOL AÇTIĞI HASTALIĞIN BELİRTİLERİ NELER?

2-14 gün süren bir kuluçka süresi bulunan virüsün ilk belirtesi yüksek ateş (39 derece). Daha sonra kuru öksürük ve yaklaşık bir hafta sonra nefes darlığına yol açar. Bazı hastalarda boğaz ağrısı ve burun akıntısının da olduğu görülmüş. Hastalık genellikle orta-ağır bir klinik seyir gösteriyor. Ağır hastalanan ve ölen kişilerin büyük kısmı ileri yaştaki, 65 yaş üzeri, altta yatan hastalıkları (akciğer hastalıkları, organ yetmezlikleri, kanser, diyabet, bağışıklık baskılayan hastalıklar) olan kişilerden oluşuyor. Genç sağlıklı erişkinlerde hastalık nispeten hafif seyrediyor.

HASTALIK NASIL BULAŞIR?

Yeni koronavirüsün, diğer koronavirüsler gibi solunum salgıları ile bulaştığı düşünülüyor. Hasta kişilerden öksürük, hapşırık, gülme, konuşma sırasında çevreye saçılan virüs içeren solunum salgısı damlacıkları, sağlam kişilerin mukozalarına temas ederek bu kişilerin hastalanmasına neden oluyor. Hastalığın bu şekilde insandan insana bulaşması için yakın temas (1 metreden yakın) gerekiyor. Sağlık çalışanının hastalarla temas sonucunda hastalandığı, hayvan marketini hiç ziyaret etmeyen kişilerde de hastalık gelişmesi gibi bulgular

2019-nCoV’nin insandan insana bulaşabildiğinin göstergesi olsa da halen bulaştırıcılığın ne ölçüde olduğu bilinmiyor. Salgının nasıl seyredeceğini belirleyen en önemli faktör virüsün insandan insana ne kadar kolay bulaşabildiği ve gerekli önlemlerin ne kadar başarıyla alınacağıdır. Bugünkü bilgiler ışığında 2019-nCoV’nin gıdalarla (et, süt, yumurta vb.) bulaşmadığı söylenebilir.

BULAŞTIĞI HERKESİ ÖLDÜRÜR MÜ?

İTO Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Rukiye Eker Ömeroğlu, koronavirüs için ortaya atılan korkunç paniğe dikkat çekiyor. Hayatını kaybeden vakaların büyük çoğunluğu kronik hastalığı olan 65 yaş üstü kişiler ya da bağışıklığı düşük kişiler olduğuna dikkat çeken Ömeroğlu, şu andaki salgında ölüm oranının yüzde 3 civarında olduğunu söyledi: “Kronik akciğer, diyabet hastaları, başka türlü organ sorunları olanlar, kemoterapi alanlar ya da başka sebeplerle vücut direnci düşenler ve uyuşturucu kullananlar daha fazla risk altında. Bu kişilerin mümkün olduğu kadar dikkatli olması gerekir.”

Ömeroğlu ölüm oranı az olsa da bu seyre güvenmemek gerektiğinin altını çiziyor: “İnsandan insana geçme kabiliyeti her an değişebilen, her an artabilen, insan genetik yapısını tehdit eden bir virüs, o yüzden sakıncalı. Salgın büyüyebilir ve ölüm oranı artabilir.”

Ömeroğlu uyarıyor: “Çin’den yeni gelen kişilerle temasta dikkatli olunmalı, ama bütün Çinliler virüslü olmadığını bilmemiz lazım, özellikle uzun süredir Çin’e gitmemiş kişiler.” 

HASTALIĞIN TEDAVİSİ VAR MI?

Bugün için koronavirüslere etkili olduğu gösterilmiş ilaç yok. Bu nedenle hastalara şikayetlerini azaltacak ve varsa bozulan organ fonksiyonlarını destekleyecek tedaviler verilmektedir.  Ülkemizde son 14 gün içinde Çin’e bizzat seyahat etmiş olan veya seyahat etmiş biriyle yakın teması olan kişiler, ateş, öksürük, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olursa mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdırlar.

HASTALIKTAN NASIL KORUNULABİLİR?

Hastalıktan korunmak için bir aşı söz konusu değildir. Bu nedenle korunmada şimdilik en etkili yöntem virüsle (hasta kişilerle) temas etmekten kaçınmaktır. Solunum yolu enfeksiyonu yapan çok sayıda virüsün (grip, nezle virüsleri vb.) insanlar arasında dolaşmakta olduğu kış aylarında sadece 2019-nCoV’den değil, diğer tüm solunum virüslerinden korunmak için tüm solunum yolu virüslerine karşı alınacak önlemler uygulanabilir.

Alınabilecek bu önlemler şöyle:

Eller su ve sabunla en az 20 saniye yıkanmalı veya el dezenfektanı kullanmalıYüze, ağza, buruna yıkanmamış ellerle asla dokunmayın.Hasta insanlarla yakın temasta bulunmayın.Kapı kolu, telefon, klavye gibi ortak kullanılan ve sıkça dokunulan nesneleri sıkça temizleyin ve dezenfekte edin. Öksürürken ya da hapşırırken ağız ve burnunuzu mendille ya da kolunuzla kapatın.Et ve yumurtalar iyice pişirin.Yaban ya da çiftlik hayvanları ile koruyucu önlem almadan temas kurmayın.Hastayken evden çıkmayın ve dinlenin.

İLGİLİ HABERLER
DİĞER HABERLER