IPCC raporu: Küresel ısınmayı 1,5°C’de tutmanın önemi büyük

Özer AKDEMİR
İzmir

Küresel ısınma ile ilgili son yapılan araştırmaların ardından Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) hazırladığı rapor hükümetler tarafından onaylandı. Küresel ısınmanın 1.5 derecede tutulmasının önemine vurgu yapılan rapora göre bu hedefin tutturulması için “eşi benzeri görülmedik değişiklikler” yapılması lazım.

8 Ekim 2018 tarihinde Güney Kore’nin Incheon kentinde bir basın toplantısı ile açıklanan “5ºC Küresel Isınma Özel Raporu” 6 binin üzerinde bilimsel çalışmanın incelenmesinin ardından oluşturuldu. Rapor, küresel ısınmayı 1,5ºC ile sınırlandırmanın, “sürdürülebilir kalkınma ve insan refahı için” büyük önem taşıdığını ileri sürüyor.

ISINMAYI 1.5 DERECEDE TUTMANIN ÖNEMİ BÜYÜK

IPCC raporu, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 2015’te Paris Anlaşması’nın kabul edilmesinin ardından 40 ülkeden 91 yazar ve editör tarafından hazırlandı. Halihazırdaki 1°C derecelik küresel ısınmanın sonuçlarını daha fazla aşırı hava olayları, yükselen deniz seviyeleri ve Arktik deniz buzlarının erimesi olarak şimdiden görüldüğünün belirtildiği raporda, eğer küresel ısınmayı 1,5°C’de tutarak, 2°C ve üzeri sıcaklık artışlarına göre birçok önemli iklim değişikliği etkisinin önlenebileceği ileri sürülüyor. 2100 yılında 1,5°C derecelik bir küresel ısınmada küresel deniz seviyelerindeki yükselmenin, 2°C derecelik bir küresel ısınmayla karşılaştırıldığında 10 santim daha az olacağı bu duruma örnek olarak veriliyor. Yine rapora göre mercan resiflerinin 1,5°C derecelik bir küresel ısınmada yüzde 70-90 kadar azalacağı öngörülürken, 2°C derecede ise resiflerin hemen hemen tamamının yok olacağı dile getiriliyor.

EKOSİSTEMLERİN YOK OLMASI

Rapor 1,5 derece sınırının bu derecenin üzerindeki en küçük bir artışın bile bazı ekosistemlerin yok olması gibi uzun süreli ve geri döndürülemez değişikliklerle ilişkilendirilen riskleri arttırdığı için önem taşıdığının altını çiziyor. Isınmanın 1,5 derecede sınırlanması bir yandan da insanlara ve ekosistemlere bu duruma uyum sağlamaları ve ilişkili risk eşiklerinin altında kalkabilmeleri için daha fazla zaman ve olanak anlamına gelecek.

Rapordaki iyimser bir yoruma göre küresel ısınmayı 1,5°C derecede tutmak için toprak, enerji, sanayi, bina, ulaşım da “hızlı ve geniş kapsamlı” dönüşümler yapmak gerekiyor. Aynı zamanda, insan kaynaklı küresel net karbon dioksit emisyonlarının 2030 yılı itibarıyla, 2010 seviyeleri üzerinden yüzde 45 azaltılmış olması ve 2050’de emisyonların sıfırlanmış olması gerekiyor. Raporda, küresel ısınmayı 2°C yerine 1,5°C derecede tutmanın iklim değişikliğinin ekosistemler, insan sağlığı ve refahı üzerinde zorlu etkilerini azaltacağı iddiası var.

RAPORU BAŞKA TÜRLÜ OKUMAK...

Bu bu sistem içerisinde küresel ısınmanın 1,5 derecede tutulmasının ne kadar zor olduğunu raporun satır aralarından okumak mümkün. Kritik 1,5 derece hedefinin tutturulması için “toprak, enerji, sanayi, bina, ulaşım” politikalarında yapılması gereken “eşi benzeri görülmedik değişim”ler nasıl olacak ya da bu sistemden böylesi bir değişim beklemek ne derece akılcı? Öyleyse...

ÜLKELER TAAHHÜTLERİ YENİLEMELİ

♦ İnsanlar, yeryüzünün sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,0ºC ısınmasına sebep oldu.
♦ Halihazırdaki 1°C derecelik küresel ısınmanın sonuçları, aşırı hava olayları, yükselen deniz seviyeleri ve Arktik deniz buzlarının erimesi ve diğer değişimler olarak şimdiden yaşanıyor.
♦ Emisyon artışı mevcut şekliyle devam ederse, küresel ısınma 2030 ile 2052 yılları arasında 1,5ºC sınırını geçecek.
♦ Küresel ısınmayı 1,5ºC ile sınırlandırmak, ekolojik sistemler ve yaşam alanları üzerindeki birçok kalıcı etkinin önlemesi anlamına geliyor.
♦ 1,5ºC sınırını geçmemek için küresel emisyonların 2030 yılında 2010 yılına göre yüzde 45 azaltılması, 2050 yılında ise tamamen sıfırlanması (net -sıfır) gerekiyor.
♦ 1,5°C sınırlanmak için, tarım, enerji, sanayi, bina, ulaşım ve şehirlerde “hızlı ve geniş kapsamlı” dönüşümler gerekiyor.
♦ Şu anda Paris Anlaşması kapsamında verilen taahhütler, küresel ısınmayı 1,5°C’de sınırlandırmaya yetmiyor. Ülkelerin, en kısa zamanda taahhütlerini yenilemesi gerekiyor.

İklim değişikliğinin Türkiye’deki etkilerine gelirsek; TÜİK verilerine göre Türkiye’de afetler her geçen yıl artırıyor ve ortalama sıcaklıklar ise günümüzde 1970 yılına göre 1,5ºC daha fazla.