Turizm beklerken çöplük geliyor!

Özer Akdemir

ANTİK KENTTEKİ TEK ÇALIŞMA

Neikaia antik kenti ile ilgili tek çalışma 2007 yılında yapılan yüzeysel bir araştırmadan ibaret. Bu yüzeysel araştırma sonrası çizilen antik kent alanının çok daha geniş olduğu, bu alanın dışındaki tarihi buluntulardan anlaşılabiliyor. Antik kentin yapıları Türkönü köyünün içine kadar uzanıyor. Bunun dışında antik kentin ortaya çıkarılan birçok yapısı kaçak kazılar sonrası gün yüzü görmüş. Bugün, Türkönü Köyünün kuzeydoğusundaki tepede, kalesi, su sarnıçları, tiyatrosu ve ne olduğu şimdilik bilinmeyen birçok yapısı ile Neikaia antik kenti gün yüzüne çıkmayı bekliyor. Beydağı Kalesindeki kazıları yürüten arkeologlar ve öğrencilerin bir günlük yüzeysel inceleme gezisinde bile, çok sayıda sikkenin bulunması, Neikaia’nın ne kadar değerli buluntuları gizlediğini gösteriyor. Antik kent zamanının en önemli sikke basım yerlerinden birisiymiş aynı zamanda.

KORUMASI GEREKİRKEN

Türkönü Köyü Muhtarı Cengiz Çan, çöp deponi alanı olarak projesi yapılan yerin daha önce Neikaia antik kentinin de önemli bölümünü kapsadığını, itirazları üzerine bu alanın daraltıldığını anlatıyor. 2006 yılında 220 hektarlık bir alanı kapsayan çöp deponi bölgesi, İzmir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından önce 110 hektara, 2010 yılında da aynı kurul tarafından 65 hektara düşürülmüş. Çöp alanının geriye çekilmiş olmasına rağmen hâlâ antik kentle sınır komşu-su olduğunu kaydeden Köy Muhtarı Çan, “Ayrıca bizim komşu köylerimiz Kurucuova, Ertuğrul ve Türkönü’nün ortasında bu çöplük olarak düşünülen alan. Yerleşim alanlarına çok yakın. Verimli toprakların olduğu bir yerde” diye konuşuyor. Trakya Üniversitesi öğretim üyelerinin burada mutlaka kazılar yapılması gerektiğini söylediğini aktaran Çan, “Tarihi kazı yapılması düşünülen bölgeye çöp deponi alanının yapılması mantıksız bir şey. Belediye Başkanımız Bekir Keskin Çevre Kültür ve Turizm Birliğinin başkanı ve müzenin kolleksiyonerlerinden. Doğal varlıkları korumak amacıyla kurulmuş bir birliğin daha düşünceli davranmasını bekliyoruz” diyor. Köylülerin tarım alanlarına yapılmak istenen bu çöplük nedeniyle çok tepkili olduklarını belirten Çan, Şu an onları biz durduruyoruz. Protesto edecekler belediye önüne gidip, biz şu an engel oluyoruz buna” diye tepkinin boyutunu aktarıyor.

Arkeologlar bölgede halen yapılmakta olan hayvancılık faaliyetlerinin bile toprak altında bulunan yapılara zarar verdiğinin görüldüğüne dikkat çekerlerken, aynı yere çöp tesisi yapılmasının antik dokuya zarar vermesinin kaçınılmaz olduğunu söylüyorlar. Arkeologlar, “Yapılacak olan tesisin organik ve inorganik atıklarının kimyasal dönüşümleri nedeniyle SİT dokusuna vereceği zarar tartışmasızdır. Bunun yanında antik kentin yakınında yapılacak olan çöp tesisinin de görsel açıdan büyük bir görüntü kirliliğine sebep olacağını” dile getiriyorlar.

Köylülerden Nazif Kurt da köylerine komşu olarak gelecek çöplüğü istemediklerini belirterek, “Komşu gelirse hayırlı bir komşu gelsin isterim. Bu pisliğe hiç kimse katlanmamış, bize reva görülüyor. Burada her türlü olumsuzluk bizi bekliyor. Köyümüz susuz su beklerken çöplük geldi” diyor. (İzmir/EVRENSEL)

---

NEİKAİA ANTİK KENTİ

Mitolojiye göre Nikaia, Ana Tanrıça (Ulu Ana) Kubaba’nn kızıdır. Çok güzel bir peri kızı olan Neikaia Çiftçilik Tanrısı Bakus (Dionysos)’la evlenir. Dionysos onun onuruna bir kent kurar ve kente “Neikaia” adını verir. 5-10 yıl öncesine kadar, bu kentin antik çağda Yukarı Küçük Menderes Havzası’nda (Kelbianon’da) bulunduğu bilinen yeri kesin olarak bilinmezken, kentin antik çağda Palaiapolis olarak bilinen Beydağ yakınlarında olduğu bilinen bir başka bilgi idi. J. Keil ve A.V. Premerstein gibi kimi araştırmacılar haritalarında bu kenti şimdiki Türkönü (Ayasurat) köyünün kuzeydoğusundaki tepe üzerine yerleştirirken, gerçekten de bu yörede antik bir yerleşimin izleri bulunmaktaydı. Yine yakınlardaki Birgi Beldesi’nde Çakırağa Konağı’nın bahçesinde sergilenmekte olan bir yazıtta, “Zeus Soteri, Theoi Sebastoi ve Neikaia halkına…. tarafından ithaf edilmiştir” yazmaktadır. Bu yazıttan, M.S. III. yüzyıldan kalma kitabenin Neikaia halkına ithaf edildiği, yani Birgi kökenli olmayıp, Neikaia şehri tarafından hazırlandığı ve Birgi’ye getirilip kullanıldığı anlaşılmaktadır.