Altın Portakal’da aile, yas ve ahlak üzerine iki film

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Ulusal Yarışma filmlerinden Bir Anne Hakkında ve Ölü Arının İğnesi seyirciyle buluştu. Gösterimlerin ardından düzenlenen söyleşilerde filmlerin ekipleri, yapımların çıkış noktalarını ve karakterlerin yaşadığı çatışmaları anlattı.

Bir annenin ahlaki ikilemi

Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Aspendos Salonu’nda gösterilen Bir Anne Hakkında filminin söyleşisine senarist ve yönetmen Büşra Bülbül, senarist Bekir Bülbül, oyuncular Sevda Erginci, Ecmel İs Ergür, Osman Doğan, Ahmet Çelik, Ümran Şakır ve Duygu Köse, yapımcı Betül Demir ile cast direktörü Filiz Çelik katıldı.

Hayat koşullarının giderek köşeye sıkıştırdığı bir annenin ahlaki ikilemini konu alan filmin yönetmeni Büşra Bülbül, başkarakterin iç çatışmasını sakin ve minimal bir anlatımla yansıtmayı tercih ettiğini söyledi. Bülbül, “Filmde kadın karakterin kendisiyle çatışması aslında kendi sakinliğinden, sakin kaldığı anlardan doğuyor. O kadar sakin, minimal, görünmeden yaşayan bir kadınken kendi içsel çatışmasının çok büyük olmasını ancak daha sakin anlarda gösterebileceğimi düşündüm” dedi.

Hayat mücadelesi veren bir kadının duygularını çoğu zaman dışarıya yansıtmadan içinde yaşadığını belirten Bülbül, karakteri de bu doğrultuda ele aldığını ifade etti.

Filmde Sibel karakterini canlandıran Sevda Erginci, rolün ahlak ve koşullar arasındaki ilişkiye bakışını değiştirdiğini anlattı. Erginci, “Bu ahlaki ikilem konusunda çok düşündüm; kimin için sınır, nerede, diye. Ahlakın koşullarla ilgili olduğunu düşünüyorum. Daha doğrusu Sibel’le, rolümle birlikte bunu keşfettim” diye konuştu.

Sibel’i oynadıkça daha önce kendi konfor alanından bakarak eleştirdiği insanları yeniden değerlendirdiğini söyleyen Erginci, karakterin sürekli bir mücadele içinde olduğunu vurguladı. Erginci, Sibel’in çocuklarına bakarken, gülerken ve gündelik hayatını sürdürürken bile bu mücadeleyi yaşadığını belirterek, “Artık doyma sınırına gelmiş, günün sınırında mecburiyetle bu şekilde patlamış oluyor” ifadelerini kullandı.

Ecmel İs Ergür ise hikâyede bütün yükün Sibel’in üzerine bırakılmasına dikkat çekti. Ergür, “Aslında hep Sibel’e yükleniyoruz ama onu ahlaksızlığa iten şeyin aslında ağabeyinin ve yengesinin yaptığı ahlaksızlık olduğu hiç dikkatinizi çekti mi? Çünkü onu o zor yola, çaresizliğe iten ailesiydi” dedi.

Filmin bir kadın projesi olduğunu vurgulayan cast direktörü Filiz Çelik de yönetmen, başrol oyuncusu, yapımcı ve cast direktörünün kadınlardan oluştuğunu belirtti. Çelik, “Kadın kadının kurdu değil yurdu; biz de bunu böyle yaşadık. Filmde de konu itibariyle kadınların sorunlarına değindik; bunun için de ayrıca mutluyum” diye konuştu.

“Hikâyenin merkezinde vicdan meselesi var”

Günün ikinci Ulusal Yarışma filmi Ölü Arının İğnesinin gösterim sonrası söyleşisine yönetmen Aydın Orak ile oyuncular Cansel Elçin, Nilüfer Açıkalın, Tim Seyfi, Mehmet Çepiç, Zeynep Tuğçe Bayat, Mustafa Çavuş ve Salih Yıldırım katıldı.

Kazara iki aylık bebeğinin ölümüne neden olan avukat Yusuf ile eşi Ayşe’nin ilişkisi üzerinden suçluluk, yas ve aile bağlarını ele alan filmin yönetmeni Aydın Orak, hikâyenin çıkış noktasını kendi babalık deneyimi üzerinden anlattı.

Baba olduktan yaklaşık iki ay sonra benzer bir ihtimali düşündüğünü ancak olayın gerçekte yaşanmadığını belirten Orak, “İnsan o zaman vicdanıyla, hatasıyla nasıl yüzleşecek ve nasıl üstesinden gelebilecek? Ana hikâye aslında vicdan meselesi” dedi.

İnsanın farklı alanlarda çelişkiler yaşayabileceğini söyleyen Orak, filmde bu durumu bir karakter üzerinden anlatmak istediğini belirtti. Orak, “İnsan komplike bir varlık; iyisiyle kötüsüyle, çelişkilerle dolu bir varlık. Aslında bu çelişkiyi bir insan tipolojisinde çizmek istedim” ifadelerini kullandı.

Filmde avukat Yusuf’u canlandıran Cansel Elçin, hikâyenin ağırlığı nedeniyle başlangıçta rolü kabul etmek istemediğini söyledi. Kendisinin de bir oğlu olduğunu hatırlatan Elçin, senaryoyu ilk okuduğunda psikolojik olarak zorlandığını belirtti. Elçin, “Çok ağır bir trajedi. Öte yandan, ilk aşamada ben bunu göremedim ama hikâye bir erkeğin gözünden bir kadını anlatıyor aslında. Buradaki en çok hoşuma giden şey de oydu” diye konuştu.

Ayşe karakterini canlandıran Zeynep Tuğçe Bayat da rolün kendisi için zorlayıcı olduğunu ancak oyunculuğun karakterle birebir aynı deneyimleri yaşamayı gerektirmediğini söyledi. Film çekimleri sırasında oğlunun altı aylık olduğunu belirten Bayat, annelik deneyiminin karakteri anlamasına katkı sunduğunu anlattı.

Bayat, “Ayşe’yi yargılamadım. Çünkü anne olduktan sonra annenizi anlarsınız ya; ben de Ayşe’yi anladım. Çünkü anne olarak öyle zorluklarla mücadele ediyorsun ki bunlar için gerekirse, evet, yanındaki insana ‘Sen suçlusun, senin yüzünden oldu’ demiyorsun” dedi.

Filmde kadının geri planda kalıyor gibi görünmesine rağmen birçok duyguyu aynı anda taşımak ve güçlü durmak zorunda olduğuna işaret eden Bayat, hikâyeyi toplumun bir portresi olarak değerlendirdi.

Oyuncu Nilüfer Açıkalın da senaryoyu okuduğunda çok beğendiğini ve filmden etkilendiğini belirtti. Filmin ahlak, vicdan ve merhamet meselelerini bir trajedi üzerinden kadın-erkek ilişkileriyle birlikte ele aldığını söyleyen Açıkalın, “Kadının da erkeğin de acısına tanık oluyoruz. Sonunda ise belirsizlik hâkim; bu, trajedi kadar güçlü bir karar. Benim için çok etkileyici bir final oldu” diye konuştu.

Mehmet Çepiç de filmin finalinin hikâyeye uygun olduğunu düşündüğünü belirtti. Çepiç, canlandırdığı karakterin vicdan muhasebesine ilişkin değerlendirmesinde, “Kendi çocuğunun yaşamı için insanlara ölümü tattırabilecek kadar vicdansız bir adam. Böylesi bir vicdan muhasebesi içinde böyle bir vicdansızlığın da göz önünde olmasını çok önemli buluyorum” ifadelerini kullandı.